I SA/Kr 267/16

WyrokWSA w Krakowie2016-05-19

Skład orzekający: WSA Ewa Michna, WSA Paweł Dąbek, WSA Jarosław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, uwzględniając możliwość egzekucji z nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową, mimo że przepis dotyczący braku przedawnienia zobowiązań zabezpieczonych hipoteką został uznany za niekonstytucyjny?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organ nie wykazał w sposób należyty braku przesłanek do umorzenia należności. W szczególności, organ nie uzasadnił, dlaczego nie można uzyskać kwot przewyższających koszty egzekucji, a także błędnie oparł się na przepisie art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, który został uznany za niekonstytucyjny, co wyklucza możliwość egzekucji po upływie terminu przedawnienia z nieruchomości obciążonej hipoteką.
Stan faktyczny
Skarżąca M.S. wniosła o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne wraz z odsetkami w kwocie 19 144,84 zł. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzi całkowita nieściągalność składek ani szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów KPA, ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Konstytucji RP oraz Konwencji Praw Dziecka, wskazując na swoją trudną sytuację materialną, zdrowotną oraz opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi. Sąd uchylił decyzje organów obu instancji.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

|Sygn. akt I SA/Kr 267/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 maja 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Sędziowie: WSA Paweł Dąbek, WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r., sprawy ze skargi M.S., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 9 listopada 2015 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek, , , , - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji ., , , Zaskarżoną decyzją z dnia 9 listopada 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2013, poz. 1442) utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 17 sierpnia 2015 r. w przedmiocie odmowy umorzenia skarżącej – M.S.składek na ubezpieczenia wraz z odsetkami w łącznej kwocie 19 144,84 zł. Organ po ponownym rozpatrzeniu – na wniosek skarżącej – sprawy o umorzenie składek stwierdził, że decyzja wydana w I instancji była prawidłowa. Ustalono, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w zakresie usług remontowo - budowlanych w okresach: od 24 listopada 2008 r. do 29 marca 2009 r., od 1 kwietnia 2011 r. do 29 czerwca 2011 r., od 3 sierpnia 2011 r. do 15 stycznia 2012 r., od 29 lutego 2012 r. do 10 kwietnia 2012 r., od 6 czerwca 2012 r. do 12 lipca 2012 r. oraz od 22 sierpnia 2012 r. do 15 listopada 2012 r., natomiast w dniu 26 maja 2015 r. dokonała wykreślenia ww. działalności z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Z tytułu prowadzonej działalności skarżąca nie opłaciła składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Wobec skierowanego do banków zajęcia rachunków bakowych skarżącej, ING Bank Śląski poinformował, że nie prowadzi rachunku dla skarżącej, a mBank podał, że na rachunku skarżącej brak środków. W kolejnych pismach bank ten poinformował organ o zbieg egzekucji z prowadzoną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z tytułu zaległości podatkowych. Ustalono również, że w 2012 r. skarżąca wykazała przychód w kwocie 33 979 zł natomiast w latach 2013 - 2014 nie wykazała żadnego przychodu. Skarżąca nie figurowała w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, była współwłaścicielem nieruchomości gruntowej położonej w Kłaju na zasadzie ustawowej wspólności małżeńskiej, odnośnie której ZUS w dniu 8 czerwca 2015 r. zwrócił się z wnioskiem o obciążenie hipoteką przymusową zwykłą w łącznej kwocie 28 564,26 zł. Skarżąca była zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku, nie figurowała w rejestrze Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K i nie korzystała z żadnych świadczeń pieniężnych. Otrzymywała jedynie zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na troje dzieci oraz zasiłek pielęgnacyjny na małoletnią córkę uprawnioną tj. O S w łącznej kwocie 602 zł. Skarżąca prowadziła gospodarstwo domowe z mężem, który z działalności gospodarczej uzyskiwał dochód miesięczny w kwocie 2 000 zł – 2 500 zł. Na utrzymaniu mieli troje dzieci. Skarżąca oświadczyła, że choruje przewlekle na niedomykalność zastawki mitralnej I stopnia i trójdzielnej I stopnia oraz że czeka na operację rozległej przepukliny, a nadto ma przewlekłe bóle kręgosłupa. Natomiast u jej córki O, która ma 11 lat w wieku niemowlęcym wykryto sepsę oraz gronkowca złocistego. W wieku 3 lat przeszła trzykrotne złamanie nogi i lekarze wykryli u niej torbiel w kości. O. jest pod stałą opieką lekarzy oraz posiada orzeczenie o niepełnosprawności. Druga córka G ma 7 lat i oczekuje na operacje oka oraz zabieg wycięcia trzeciego migdałka. Dodatkowo cierpi na chorobę nerek i jest poddawana ciągłym badaniom lekarskim. Wydatki na podstawowe potrzeby rodziny, łącznie z kosztami leków według skarżącej stanowiły miesięcznie 1 300 zł, opłaty za media około 950 zł a raty zobowiązań wobec banków – 1 200 zł. W ocenie organu w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły przesłanki pozwalające umorzenie należności, wynikające z następujących podstaw prawnych art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r. poz. 121 ze zm.) oraz Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) tj. nie zachodziła całkowita nieściągalność składek oraz nie zachodziły szczególne okoliczności umorzenia w przypadku niestwierdzenia całkowitej nieściągalności. Organ zaznaczył, że całkowita nieściągalność składek musi mieć charakter trwały i nieprzemijający, natomiast skarżąca, co prawda obecnie była osobą bezrobotną, to jednak poszukiwała pracy i nie było wykluczone, że w przyszłości jej sytuacja materialna ulegnie poprawie. Ponadto egzekucja zadłużenia nadal była aktualna i nie można było jednoznacznie stwierdzić, że w ramach ewentualnie podejmowanych czynność egzekucyjnych nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, a zaległe składki nie zostaną wyegzekwowane w całości. Poza tym, organ zaznaczał, że należności zabezpieczone hipoteką nie przedawniają się, a po upływie terminu przedawnienia mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki, do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Organ podkreślał, że skarżąca świadomie reguluje zobowiązania cywilnoprawne (kredyty), pomijając całkowicie zobowiązania publicznoprawne. Skarżąca nie wykazała też, że spłata należności składkowych pozbawi ją i jej rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W ocenie ZUS skarżąca mogła regulować zaległe składki stosownie do swoich możliwości płatniczych – w ramach umowy o rozłożeniu spłaty zadłużenia na raty. Skarżąca nie wykazała również, że poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją możliwości dalszego prowadzenia działalności. Nie przedstawiono bowiem żadnych dokumentów na potwierdzenie zaistnienia wyżej wymienionych zdarzeń a poza tym od dnia 16 listopada 2012 r. skarżąca nie prowadziła już działalności gospodarczej. Nie zaistniały również przesłanki przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżąca przedłożyła co prawda wynik badania echokardiograficznego z dnia 21 lutego 2011 r. oraz kartę informacyjną z pobytu na Izbie Przyjęć z dnia 6 września 2013 r. oraz wynik badania USG z dnia 7 czerwca 2011 r. jednak nie przedłożyła jakichkolwiek zaświadczeń lekarskich lub orzeczeń lekarskich stwierdzających jej niezdolność do pracy. Natomiast orzeczenie o niepełnosprawności córki O wydane do dnia 31 lipca 2016 r. wskazywało, że nie wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżąca nie przedłożyła również żadnych dokumentów potwierdzających konieczność sprawowania opieki nad drugą córką. W rozpoznawanej sprawie nie występowała zatem sytuacja, kiedy choroba dłużnika lub któregoś z członków jego rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskiwanie dochodu W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, domagała się o uchylenia decyzji wydanych w obu instancjach. Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1/ art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 80 i art.107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 23). poprzez brak odniesienie się do całego stanu faktycznego wynikającego z akt sprawy, nieprzesłuchanie strony w celu wyjaśnienia wszelkich okoliczności oraz niepełne uzasadnienie, 2/ art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez brak umorzenia zaległości pomimo wystąpienia przesłanek - brak majątku nadającego się do egzekucji bądź prawdopodobieństwo nieuzyskania kwoty przekraczającej koszty egzekucyjne, 3/ art. 69 Konstytucji Rzeczpospolitej Polski o ochronie osób niepełnosprawnych, 4/ Europejskiej Konwencji Praw Dziecka gdyż skarżąca opiekuje się niepełnosprawnymi dziećmi. W uzasadnieniu skarżąca zarzucała, że organ naruszył art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego oznaczając w decyzji, że został ona wydana przez Oddział ZUS-u podczas gdy winien to być Prezes ZUS-u. Organ nie wziął pod uwagę, że kwota 1 827 zł miesięcznie, przypadająca na gospodarstwo domowe skarżącej, daje na jedna osobę 365,40 zł i pokrywane są z niej dodatkowo koszty leczenia. Organ nie wziął pod uwagę tego, że niepełnosprawne dziecko wymaga wsparcia pielęgnacyjnego i rehabilitacji. Organ zakwestionował dodatkowo stan zdrowia jej córek. Skarżąca podniosła, że odmowa uwzględnienia wniosku skarżącej nie została w żaden sposób logicznie i przekonywująco wyjaśniona. Podała, że fakt, że jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy może świadczyć o chęci posiadania ubezpieczenia zdrowotnego. Organ wziął pod uwagę interes społeczny, nie wziął jednak w ogóle pod uwagę interesu skarżącej, który bez wątpienia w sprawie zachodził. Zarzuciła, że zaskarżona decyzja nie miała charakteru uznaniowego. W piśmie uzupełniającym skargę pełnomocnik uzasadniał, że skarżąca nie posiada realnego majątku poza udziałem w prawie własności do domu jednorodzinnego na prawach ustroju małżeńskiej wspólności ustawowej. Ewentualne prowadzenie egzekucji z tego majątku wymagałoby wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków. W ocenie pełnomocnika zgodnie z art. 42 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wierzyciel małżonka nie mógł w czasie trwania wspólności ustawowej żądać zaspokojenia z udziału, który w razie ustania wspólności przypadnie temu małżonkowi w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku. Niemożliwe było również uzyskanie wpisu hipoteki przymusowej bez wystawienia tytułu wykonawczego na obojga małżonków. Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zdaniem Sądu organ naruszył art. 107§3 kodeksu postepowania administracyjnego poprzez brak konkretnego uzasadnienia dlaczego uważa, że w toku czynności egzekucyjnych nie uzyska się kwot przewyższających wydatki egzekucyjne. Ponadto organ niezasadnie oparł swoje ustalenia o możliwości egzekwowania zaległości z domu jednorodzinnego skarżącej powołując się na fakt ustanowienia na tej nieruchomości hipoteki przymusowej. Organ pominął, że kluczowy dla sprawy art. 70§8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) jest powszechnie uznawany przez sądy administracyjne za niekonstytucyjny, co oznacza odmowe jego stosowania w konkretnej sprawie skarżącej. Powołany wyżej art. 107§3 kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W wydanych decyzjach organ przyjmując, że nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności (co teoretycznie umożliwiłoby umorzenie zaległości) wskazał; "Do tej pory organ prowadzący postępowanie egzekucyjne nie stwierdził całkowitego braku majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji i na obecnym etapie postepowania nie można jednoznacznie stwierdzić, iż w toku podejmowanych czynności egzekucyjnych nie uzyska się kwot przewyższających wydatki egzekucyjne, a jednocześnie wpływających na obniżenie zaległości składkowych". W ocenie Sądu teza organu w żaden sposób nie została uzasadniona w sposób jak tego wymaga ww. art. 107§3 kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ma w decyzji żadnych wyliczeń porównujących wielkość zadłużenia (ponad 19 000 zł na dzień wydania pierwszej z decyzji tj. 17 sierpnia 2015 r.) z wielkością spodziewanych kosztów egzekucji w sytuacji gdy organ ustalił, że teoretycznie egzekucja może być prowadzona wyłącznie z nieruchomości (jest to więc rodzaj egzekucji generującej stosunkowo wysokie koszty). W aktach sprawy jest wyłącznie wewnętrzny dokument potwierdzający, że w dniach 5 czerwca 2013 r. i 7 lutego 2014 r. doręczono tytuły wykonawcze organowi egzekucyjnemu w związku z informacja banku o zbiegu egzekucji. Brak jest jakiejkolwiek informacji (ZUS o nią nie występował) na jakim faktycznie etapie znajduje się egzekucja, jakie koszty już zostały poniesione itp. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wydawanych wyrokach podkreślał, że ZUS, jako wierzyciel, w trakcie postępowania dotyczącego umorzenia zaległości, może samodzielnie ocenić przesłankę z art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych porównując spodziewane koszty egzekucji (obliczane w części w proporcji do egzekwowanych kwot) z posiadanymi informacjami o nadającym się do egzekucji majątku zobowiązanego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 października 2012 r., I SA/Kr 224/12). Sąd administracyjny nie mógł samodzielnie ustalić tej okoliczności na etapie postępowania sądowego ponieważ zgodnie z art. 133 §1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 718) sąd orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej tj. akt zawierających dowody zgrmadzone w postępowaniu administracyjnym. Jednie w niewielkim zakresie, zgodnie z art. 106 § 3 powołanej ustawy, sąd może przeprowadzić na rozprawie dowód i to dowód wyłącznie z dokumentów. Uzupełniające postępowanie dowodowe ma celu umożliwienie sądowi skonfrontowania z dokumentami prawidłowości ustaleń dokonanych w toku postępowania na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, jeśli w sprawie istnieją istotne wątpliwości. Celem postępowania dowodowego przeprowadzanego przez sąd administracyjny nie jest natomiast ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy zastosowały właściwe do tego stanu faktycznego przepisy prawa materialnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 lutego 2015 r., I OSK 2574/14; z dnia 12 grudnia 2014 r., I FSK 1799/13; z dnia 21 marca 2014 r., II OSK 2589/12). Odnosząc się natomiast do kwestii braku przedawnienia istniejących zaległości to Sąd zauważa, że istotnie do dzisiaj istnieje art. 70 §8 Ordynacji podatkowej stanowiący, że nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Niemniej jednak ZUS pominął fakt, że przepis ten jest identyczny z poprzednio obowiązującym (od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r.) art. 70 §6 Ordynacji podatkowej, Wyrokiem z dnia 8 października 2013 r., SK 40/12 przepis ten został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Zdaniem Trybunału niekonstytucyjne było całkowite wyłączenie przedawnienia niektórych rodzajów należności podatkowych i to na podstawie nieuzasadnionego i arbitralnego kryterium (formy zabezpieczenia należności podatkowych). W uzasadnieniu ww. wyroku Trybunał odniósł się również do aktualnego art. 70 §8 Ordynacji podatkowe zaznaczając, że ten ostatni przepis nie był wprawdzie formalnie przedmiotem orzekania lecz w sposób oczywisty mają do niego odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione w niniejszym wyroku. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny cecha niekonstytucyjności odnosi się także do art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym na dzień ustanowienia hipoteki. Można więc w tej sytuacji mówić o oczywistej niezgodności z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej także art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej w zakresie, o którym mowa w omawianym orzeczeniu Trybunału. Oczywistość niezgodności przepisu z Konstytucją oraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału stanowią wystarczające przesłanki do odmowy przez sąd zastosowania przepisów ustawy. W tak bowiem oczywistych sytuacjach trudno oczekiwać, by sądy uruchomiały procedurę pytań prawnych (por. R. Hauser, A. Kabat, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2002 r., I PA/Po 461/01- OSP z 2003/2 s. 73-75, M. Wiącek, Pytania prawne do Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 20011, s. 269, uchwała NSA z 16 października 2006 r., sygn. akt I FPS 2/06, ONSAiWSA 2007/1/3, a także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 maja 2015 r., I FSK 185/14, z dnia 21 stycznia 2015 r., II FSK 1764/14, z dnia 16 września 2014 r., I FSK 317/14). W związku z powyższym Sąd uznał, że nie były zasadne założenia ZUS o możliwości egzekwowania zaległości niezależnie od upływu terminu przedawnienia. Założenie to wpłynęło na uznanie przez organ, że zaległości potencjalnie mogą być dochodzone w przyszłości. W związku z tym bezprzedmiotowe byłoby odnoszenie się do zarzutów pełnomocnika skarżącej o braku możliwości wpisania hipoteki przymusowej, przy czym Sąd zaznacza, że z jawnie dostępnej księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości skarżącej, wynika, że taka hipoteka została wpisana 21 marca 2016 r. Dodać też należy, że nie do końca są zrozumiale dla Sądu wnioski pełnomocnika skarżącej o niemożności przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości (a więc tym samym braku majątku powodującego całkowitą nieściągalność w rozumieniu art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). W sytuacji gdy egzekwowana kwota dotyczy wyłącznie jednego z małżonków to, aby skutecznie przeprowadzić egzekucję z nieruchomości należącej do obojga małżonków (nawet będącej majątkiem wspólnym na prawach małżeńskiej wspólności ustawowej) zgodnie z art. 27c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 599) możliwe jest prowadzenie egzekucji, ale pod warunkiem że tytuł wykonawczy jest wystawiony na obojga małżonków. Sąd nie mógł się odnieść do tego jaki w sprawie został wystawiony tytuł wykonawczy ponieważ nie było go w aktach, ale też nie wynika z akt sprawy, aby ZUS nie mógł wystawić tytułu na oboje małżonków. W powtórnie przeprowadzonym postępowaniu organ przeanalizuje wniosek skarżącej w oparciu o uaktualnione dane dotyczące jej sytuacji finansowej, rodzinnej i zdrowotnej. Istotą bowiem orzekania w przedmiocie wniosku o umorzenie zaległości w trybie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest badanie aktualnej, w dacie orzekania, sytuacji finansowej wnioskodawcy. Innymi słowy, jeżeli sytuacja majątkowa wnioskującego o umorzenie ulega poprawie lub też pogorszeniu od daty złożenia wniosku - to zmiany te, o ile istotnie wpływają na rozstrzygnięcie, powinny zostać uwzględnione przy wydawaniu decyzji. Powyższe dotyczy zarówno decyzji organu wydawanej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jak i przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Umorzenie jest ulgą w zobowiązaniach publicznych, wyjątkiem od zasady powszechności ponoszenia ciężarów publicznych. Tak więc organ zobowiązany jest do uwzględnienia zmian okoliczności faktycznych czy to z urzędu, czy to na wniosek starającego się o umorzenie. W konsekwencji, tak jak organ powinien uwzględnić pogorszenie sytuacji majątkowej (np. problemy zdrowotne uniemożliwiające kontynuowanie działalności zarobkowej), tak też w przypadku jej polepszenia (i to niezależnie od tego czy było to wynikiem osobistych starań wnioskodawcy czy też okoliczności niezależnych) w stosunku do stanu z dnia złożenia wniosku, ocenie podlegać będzie zawsze aktualna sytuacja majątkowa. W przeciwnym razie, ulgę w postaci umorzenia mogłyby otrzymać osoby, które w dacie wydania decyzji, nie spełniałyby faktycznie przesłanek z art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z tych też przyczyn Sąd nie odnosił się do argumentów skarżącej dotyczących jej sytuacji finansowej, rodzinnej i zdrowotnej – na tym etapie byłoby to bezcelowe. Sąd zaznacza również, że organ zobowiązany będzie uwzględnić wykładnię o braku skutków prawnych w zakresie przedawnienia wpisu hipoteki przymusowej z uwagi na sprzeczność art. 70§8 Ordynacji podatkowej z Konstytucją. Co potwierdził ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Reasumując, dostrzeżone w niniejszej sprawie naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania mogły wpłynąć na wynik postępowania, co spowodowało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji z dnia 17 sierpnia 2015 r. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenia prawa materialnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło