I SA/Kr 270/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. Sp. z o.o. w K. , w upadłości układowej, o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 10.12.2015r., nr [...] , w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2008r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W. Sp. z o.o. w K., w upadłości układowej, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10.12.2015r., nr[...] , w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2008r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów spółka prowadzi działalność usługową w zakresie handlu sprzętem i oprogramowaniem komputerowym. Jej kapitał zakładowy wynosi 50 000 zł. a wartość środków trwałych, według bilansu na dzień 31.12.2015r. wyniosła 19 267 656,88 zł. W ich skład weszły m.in. grunty ( w tym prawo użytkowania wieczystego ) wycenione na kwotę 16 145 000 zł. oraz budynki, lokale, obiekty inżynierii lądowej i wodnej wycenione na kwotę 3 062 276,91 zł. W 2015r. uzyskała ona dochód w wysokości 31 796,77 zł., przy przychodzie na poziomie 7 467 048,66 zł. Spółka na dzień 31.03.2016r. na koncie prowadzonym przez Alior Bank S.A. miała zgromadzoną sumę 31 990,02 zł. a na rachunku prowadzonym przez Citi Handlowy (Bank Handlowy w W. S.A.) kwotę 7,81 zł. W kasie podmiotu znajdują się natomiast środki w wysokości 119,85 zł. Strona skarżąca podniosła, że posiadany majątek ma obciążenia hipoteczne na rzecz Banku Spółdzielczego Rzemiosła. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy .Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r. , sygn. akt II Fz 409/11). Jeżeli skarżąca jest podmiotem gospodarczym , to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Analizując przedmiotową sprawę należy na wstępie podkreślić, że zgodnie z linią orzeczniczą sądów administracyjnych samo postawienie spółki w stan upadłości nie stanowi przesłanki przyznania prawa pomocy i nie może przesądzać o konieczności zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 06.02.2008r. , sygn. akt III Wa/SA 2093/07, postanowienie NSA z dnia 11.12.2015r., sygn. akt II FZ 871/15). Ogłoszenie upadłości spółki nie uzasadnia też automatycznie priorytetu zobowiązań prywatnoprawnych względem danin publicznych. Nie sposób uznać, że zaspokojenie zobowiązań związanych z kosztami postępowania upadłościowego oraz z zaspokojeniem w tym postępowaniu wierzycieli spółki stanowi argument przemawiający za zwolnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego z obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Brak jest bowiem ustawowych podstaw dla przyjęcia, że wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 01.08.2013r., sygn. akt I FZ 327/13). Wymaga więc podkreślenia, że wszczęcie wobec wnioskodawcy postępowania upadłościowego (układowego czy likwidacyjnego) nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy. Jedynie wykazanie – zgodnie z wymogiem art. 246 § 2 p.p.s.a. – zasadności przyznania prawa pomocy, czyli przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej w sposób niebudzący wątpliwości, że zasadne jest przerzucenie kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, może prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Strona skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, gdyż postawienie w stan upadłości układowej ma taki właśnie sens. W ubiegłym roku osiągnęła ona dochód, przy przychodzie znacznych rozmiarów, a na jej kontach znajduje się łączna kwota 31 997, 83 zł. ( 31 990,02 zł. + 7,81 zł. = 31 997,83 zł.). Obecne koszty sądowe obejmują natomiast wpis od skargi w wysokości 14 444,57 zł. Kwota ta jest więc w zasięgu możliwości płatniczych wnioskodawcy i partycypacja strony skarżącej w tej wysokości jest zasadna w przedmiotowym postępowaniu. Odmienna ocena przedstawionej sytuacji naruszyłaby zasadę sprawiedliwości, która jako ogólna zasada ustrojowa i zasada orzekania sądowego wyrażona została w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Odnosząc się natomiast do argumentu, że sprawa tocząca się pod sygn. akt I SA/Kr 270/16 jest jedną z kilkunastu prowadzonych przez spółkę, w których łączna wartość zobowiązań podatkowych, zdaniem strony, wynosi ok. 58 milionów, stwierdzić trzeba , że badanie sytuacji majątkowej i kondycji podmiotu odbywa się w oparciu o stan aktualny a nie przyszły. W związku z tym jeżeli w przyszłości, w czasie orzekania, sytuacja majątkowa danego podmiotu będzie na tyle niekorzystana, iż spełnione zostaną przesłanki przyznania prawa pomocy, orzekający uwzględni ten fakt w wydanym wówczas postanowieniu. Ocenianie natomiast takiej sytuacji pro futuro w kontekście obecnej analizy jest błędne i pozbawione podstaw prawnych. W związku z powyższym, rozpatrywany wniosek należało oddalić , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz. 270 z p. zm.).