I SA/Kr 317/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 grudnia 2014 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I i IV kwartał 2010 r. p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych powyżej kwoty 500 zł; II. w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić Do skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 grudnia 2014 roku w przedmiocie podatku od towarów i usług za I i IV kwartał 2010 roku skarżący A.S., działający przez adwokata J.S., dołączył potwierdzenie wpłaty kwoty 500 tytułem wpisu od skargi do WSA. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 lutego 2015 roku pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia wpisu od złożonej skargi o kwotę 15.480 zł. W dniu 8 kwietnia 2015 roku do tut. sądu wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku A.S. oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Na jego utrzymaniu pozostaje troje dzieci: T. ur. 2009 r., T. ur. 2007 r. i K. ur. 2006 r., które mieszkają wraz z matką. Skarżący pozostaje w faktycznej separacji z żoną, która prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania wnioskodawcy jest działalność gospodarcza, która od pewnego czasu nie przynosi zysku oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. 1.780 zł netto. Strona nie posiada żadnego majątku nieruchomego, zasobów pieniężnych, ani cennych przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W uzasadnieniu wniosku A.S. podniósł, iż nie posiada środków na zapłacenie tak wysokiego wpisu sądowego, co w sposób oczywisty zamyka mu drogę do kontroli sądowej i zbadania słuszności wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzji. Prowadzone wobec strony egzekucje i brak środków pieniężnych winny mieć wpływ na uznanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych ponad wpłaconą kwotę 500 zł. Skarżący poinformował, iż w ostatnim czasie zmuszony był pożyczyć kwotę ponad 8 tys. zł, aby uiścić wpis sądowy od skargi w sprawie o sygn. I SA/Kr 1645/14. Trudna sytuacja materialna wnioskodawcy wynika także z prowadzonych przeciwko niemu licznych postępowań komorniczych. Skarżący wskazał na pięć postępowań, w których łączna kwota zadłużenia wynosi ok. 500 tys zł. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący A.S., iż obecnie zamieszkuje w pomieszczeniu socjalnym budynku należącym do firmy, w której jest zatrudniony. Nie ponosi kosztów związanych z własnym utrzymaniem (prąd, gaz, opał, woda, wywóz śmieci, itp.), gdyż wszelkie koszty utrzymania budynku ponosi firma. Ponoszone przez stronę wydatki na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, telefon wynoszą ok. 1.200 zł. Skarżący nie posiada żadnych aktywnych rachunków bankowych, albowiem wszystkie zostały zamknięte. Nie jest też właścicielem żadnych pojazdów mechanicznych. Pożyczkę w kwocie 8 tys. zł zaciągnął bez sporządzania pisemnej umowy, ani określenia harmonogramu spłaty. W kosztach utrzymania dzieci, takich jak opłaty za szkołę oraz ich wyżywienie, skarżący partycypuje dobrowolnie, nie jest obciążony żadnymi zobowiązaniami o charakterze alimentacyjnym. Zaliczkę za całość postępowania podatkowego wnioskodawca uiścił dwa lata temu, a umowa z panem mecenasem jest uzależniona od wyniku postępowania. Do pisma załączone zostały kopie następujących dokumentów: zaświadczenia o zarobkach z dnia 6 maja 2015 roku, zeznania PIT-36L za 2014 rok, zeznania PIT-37 za 2014 rok, deklaracji VAT-7D za I kwartał 2015 roku oraz dokumentów potwierdzających prowadzenie wobec skarżącego egzekucji komorniczych. Mając powyższe na względzie, zważono, co następuje: Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych i wydatków, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84). Kluczową rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W niniejszej sprawie na obecnym etapie postępowania na skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 15.480 zł stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącego, należy stwierdzić, że uiszczenie wpisu w pełnej wysokości nie byłoby możliwe bez uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu. Zgodnie z oświadczeniem złożonym przez A.S. aktualnie źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie za pracę oraz prowadzona działalność gospodarcza. Z przedłożonych dokumentów wynika, że wysokość wynagrodzenia za pracę wynosi 1.500 zł netto (zaświadczenie o zarobkach z dnia 6 maja 2015 r.), a podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju i dostawy towarów oraz świadczenia usług, dla których podatnikiem jest nabywca za I kwartał 2015 roku wyniosła 6.657 zł (wg. deklaracji VAT-7D). Wydatki miesięczne strony na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki i telefon wynoszą łącznie ok. 1.200 zł. Dodatkowo skarżący łoży środki finansowe na utrzymanie trójki dzieci. Zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków wskazuje, iż pozostała do zapłaty kwota wpisu sądowego w wysokości 15.480 zł pozostaje poza aktualnymi możliwościami finansowymi skarżącego. Dodać także należy, że wobec A.S. toczy się kilka postępowań na łączną kwotę ponad 500 tys. zł. co bez wątpienia w sposób niekorzystny wpływa na jego sytuację finansową. Skarżący nie posiada żadnego majątku, oszczędności, ani cennych przedmiotów, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia należnych kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu. W przedstawionej sytuacji należało uznać, że wniosek A.S. o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie, choć nie w pełnym zakresie. Zauważyć bowiem należy, że skarżący w dniu 26 stycznia 2015 roku, a zatem przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, uiścił kwotę 500 zł tytułem wpisu od skargi do WSA. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 czerwca 2011 roku sygn. akt II FZ 194/11 już "z samego faktu uiszczenia opłaty wynika, że strona była w stanie zdobyć środki na jej uiszczenie". Skoro zatem w niniejszej sprawie skarżący był w stanie wygospodarować środki finansowe w kwocie 500 zł na pokrycie części wpisu sądowego od skargi, jego wniosek w tym zakresie należało oddalić. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2, w zw. z art. 258 § 1 i § 2, pkt 7) p.p.s.a.