I SA/Kr 321/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner sprawozdawca Sędziowie : AWSA Dorota Dąbek NSA Wiesław Kisiel Protokolant: Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2004 r sprawy ze skargi P. S.A. w [...] na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w [...] z dnia 8 stycznia 2001 r , Nr : [...] w przedmiocie długu celnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej wyliczenia podatku od towarów i usług 2. w pozostałym zakresie skargę oddala 3. stwierdza , że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w części dotyczącej pkt.l 4. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł (słownie : [...] złotych). W dniu [...] 1999 r funkcjonariusze celni Urzędu Celnego w [...] zatrzymali do kontroli samochód osobowy marki [...] nr rej. [...] , którym kierował A. P. . W/w okazał funkcjonariuszom celnym niemiecki dowód rejestracyjny Fahrzeuschein oraz zieloną kartę . W/w wyjaśnił, że ma stałe miejsce zamieszkania w [...], ul. [...] i jest pracownikiem polskiej firmy "[...]" S.A. z siedzibą w [...]. W ramach stosunku pracy otrzymał polecenie przejazdu zatrzymanym do kontroli samochodem. Dyrektor Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] 1999 r wszczął postępowanie celne w sprawie przedmiotowego pojazdu w stosunku do PPUH "[...]" S.A. w [...] , a następnie decyzją skierowaną do w/w podmiotu określił kwotę wynikająca z długu celnego w kwocie [...] zł oraz wymierzył opłatę manipulacyjną dodatkową za czynności podejmowane w wyniku usunięcia w/w samochodu spod dozoru celnego w kwocie [...]zł. Prezes Głównego Urzędu Ceł , po rozpatrzeniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji , uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Dyrektorowi Urzędu Celnego w [...] . Organ celny I instancji postanowieniem z dnia [...] 2000 r wszczął postępowanie w sprawie przedmiotowego samochodu wobec "[...]" S.A. w [...], [...] , a następnie postanowieniem z tego samego dnia połączył postępowania celne w sprawie w/w pojazdu skierowane do firmy polskiej i niemieckiej. W dniu [...] 2000 r Dyrektor Urzędu Celnego w [...] wydał decyzję określająca kwotę wynikającą długu celnego w wysokości [...] zł oraz wymierzającą opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości [...] zł. Organ celny stwierdził, że zgodnie z art.211§ 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz.,117 ze zm.) dłużnikami długu celnego są PPHU "[...]" S.A. w [...] oraz "[...]" S.A. w [...],[...]. Organ celny ustalił , że kierujący pojazdem w czasie kontroli celnej A. P. posiada stałe miejsce zamieszkania w [...] , nie posiada zagranicznej wizy pobytowej i jest pracownikiem polskiej firmy "[...]" S.A. w [...] . Samochód [...] będący przedmiotem niniejszego postępowania stanowi własność firmy [...] w [...] , a użytkowany jest na podstawie umowy leasingowej przez niemiecką firmę "[...]" S.A. w [...]. Pojazd ten został wprowadzony na polski obszar celny przez R. O. - Prezesa Zarządu niemieckiej firmy "[...]", który posiada kartę stałego pobytu w [...]. Pojazd został przekazany pracownikowi polskiej firmy "[...]" S.A. w [...] A. P. , który posiadał stosowne upoważnienie do dysponowania tym samochodem. Zgodnie z § 135 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia l grudnia 1997 r w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych (Dz.U. Nr 147, poz.989 ) na granicy przedmiotowy pojazd został objęty procedurą odprawy czasowej bezdokumentacyjnej z całkowitym zwolnieniem od cła. Stosownie do § 136 ust. l pkt.l w/w rozporządzenia , pojazdy samochodowe zarejestrowane za granicą mogą być przedmiotem odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła pod warunkiem , iż zostaną przywiezione przez osobę mającą swoją siedzibę poza polskim obszarem celnym i będą użytkowane przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury odprawy czasowej. W ocenie Dyrektora Urzędu Celnego w [...] oddanie do użytkowania przedmiotowego pojazdu osobie nieuprawnionej - pracownikowi polskiej firmy "[...]" S.A. w [...] stanowi naruszenie warunków odprawy czasowej , które musi być traktowane jako usunięcie towaru spod dozoru celnego. Konsekwencją powyższych ustaleń - zgodnie z art.211 § 2 Kodeksu celnego - jest powstanie długu celnego , do którego uiszczenia zobowiązani są polska firma "[...]" S.A. w [...] oraz niemiecka firma "[...]" w [...]. Do określenia kwoty wynikającej z długu celnego przyjęto stan towaru , jego wartość celną i stawki celne obowiązujące w dacie ujawnienia usunięcia towaru spod dozoru celnego tj. w dniu [...] 1999 r. Wartość celną samochodu ustalono w oparciu o art.29 Kodeksu celnego . Organ celny w uzasadnieniu wydanej decyzji wyliczył należności podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług oraz z tytułu podatku akcyzowego w łącznej kwocie [...]zł. Opłata manipulacyjna dodatkowa została wymierzona na podstawie art.275 § 4 pkt.2 Kodeksu celnego w związku z § 7 pkt.2 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia [...].1997 r w sprawie opłat pobieranych przez organy celne (Dz.U. Nr 139 , poz.937 ze zm.). Organ celny wezwał do zapłaty wyliczonych należności tj. kwoty długu celnego , opłaty manipulacyjnej i kwoty podatków. Prezes Głównego Urzędu Ceł w [...], po rozpatrzeniu odwołania PPUH "[...]" SA. w [...] : 1. uchylił zaskarżoną decyzję wobec PPHU "[...]" S. A. w [...] 2. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej z tytułu usunięcia towaru spod dozoru celnego w kwocie [...] zł i wymierzył opłatę manipulacyjną dodatkową za naruszenie przez osobę warunków lub terminów ustalonych przy objęciu towaru procedurą zawieszającą lub gospodarczą procedurą celną w wysokości [...]zł 3. w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie , że w przedmiotowej sprawie zostały naruszone warunki odprawy czasowej określone w § 135 ust. l pkt.3 w/w rozporządzenia. Pojazd użytkowany był przez A. P. , który był osobą nieuprawnioną do korzystania z procedury odprawy czasowej. Bez wpływu na stan sprawy pozostaje fakt , że w/w posiadał upoważnienie do korzystania z samochodu. Podmiotem uprawnionym do korzystania z tej procedury była niemiecka firma "[...]" i na niej spoczywał obowiązek przestrzegania jej warunków. Naruszenie warunków procedury odprawy czasowej - w ocenie organu odwoławczego - nie może być potraktowane jako usunięcie spod dozoru celnego . To stwierdzenie skutkuje przyjęciem innego kręgu dłużników . Zastosowanie w tej sytuacji ma art.212 § 3 Kodeksu celnego . Wobec PPUH "[...]" S.A. w Kielcach dług celny w ogóle nie powstał , gdyż firma ta nie jest dłużnikiem , nie była bowiem zobowiązana do przestrzegania warunków wymaganych do objęcia samochodu procedurą odprawy czasowej. Z tego względu zasadne było uchylenie w stosunku do tej firmy decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] 2000 r. Konsekwencją przyjęcia , że w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło usunięcie towaru spod dozoru celnego , ale naruszenie warunków procedury odprawy czasowej jest wymierzenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej na podstawie § 7 pkt.3 w/w rozporządzenia Ministra Finansów tj. w kwocie [...] zł. W niniejszej sprawie dług celny powstał w stosunku do niemieckiej firmy "[...]" w [...] na podstawie art.212 § 2 Kodeksu celnego . Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której PPUH "[...]" S.A. w [...] zarzuciło naruszenie art.212 § l pkt.l Kodeksu celnego w związku z art.145 tej ustawy. Skarżący podniósł, że nie zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami jest stanowisko Prezesa Głównego Urzędu Ceł , iż naruszeniem warunków odprawy czasowej jest przekazanie przez skarżącego przedmiotowego pojazdu pracownikowi w celu wykonania przez niego obowiązków pracowniczych. Skarżący wyjaśnił, że działa na podstawie wpisu do rejestru handlowego , do którego wpisany jest również posiadany przez skarżącego oddział w miejscowości [...] w [...]. Przedmiotowy pojazd stanowił własność niemieckiej firmy leasingowej , a leasingobiorcą był skarżący. Samochód przez cały czas pozostawał w posiadaniu polskiej firmy , gdyż Spółka "[...]" w [...] i jej oddział w [...] stanowią jedną osobę prawną , która jest podmiotem wszelkich praw i obowiązków cywilnoprawnych. Niezgodnym z obowiązującymi przepisami jest traktowanie oddziału spółki jako odrębnej osoby prawnej będącej podmiotem określonych praw i obowiązków. Podmiotowość przysługuje niepodzielnie spółce . O zależności oddziału od spółki świadczy fakt, że to Spółka "[...]" w [...] jest pracodawcą w rozumieniu art.3 Kodeksu pracy i to Spółka , a nie jej oddział w [...] , zawiera umowy z pracownikami pracującym w [...] , jak i w [...]. W niniejszej sprawie skarżący tj. Spółka "[...]" w [...] jest osobą prawną , która stosownie do art.145 Kodeksu celnego skorzystała z procedury odprawy czasowej. Z ostrożności procesowej skarżący podniósł , że zgodnie z art.212 § 4 Kodeksu celnego dług celny nie powstaje , jeżeli uchybienia , o których mowa w § l, nie miały istotnego znaczenia dla odpowiedniej procedury. W przedmiotowej sprawie , przy założeniu że pracownik Spółki jest osobą nieuprawnioną do korzystania z procedury odprawy czasowej , należy zauważyć , że naruszenie jednego z warunków odprawy czasowej nie miało istotnego znaczenia dla tejże procedury. Pojazd po odebraniu z Urzędu Celnego został wywieziony do Niemiec , a po upływie umowy leasingowej skarżący nabył jego własność, a następnie został wprowadzony na polski obszar celny po uiszczeniu należnych opłat. W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) . Stosownie do art.l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.l45§ l w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd działając na podstawie art.l34 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził , że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo w zakresie dotyczącym obliczenia podatku od towarów i usług , z powodu naruszenia właściwości rzeczowej. Naruszenie przepisów o właściwości, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia , zawsze powoduje nieważność decyzji. Zgodnie z art.l l c ust. l i 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz.50 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie ujawnienia naruszenia warunków odprawy czasowej , jeżeli organ celny nie pobrał podatku lub pobrał podatek w kwocie niższej od należnej , właściwy dla podatnika organ podatkowy wydaje decyzję ustalającą podatek w prawidłowej wysokości . Organ celny jest obowiązany przesłać kopie decyzji mających wpływ na wysokość kwot podatków należnych z tytułu importu towarów do urzędu skarbowego właściwego dla podatnika. W rozpatrywanej sprawie, organ celny wydając decyzję określającą kwotę wynikającą z długu celnego , obliczył w tej decyzji i wezwał skarżącego do uiszczenia kwoty podatku akcyzowego i podatku VAT . W związku z powyższym w tej części należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § pkt.2 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art.247 § l pkt.l Ordynacji podatkowej . Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy , że są one niezasadne i w tej części Sąd w całości podzielił stanowisko organów celnych jako zgodne z prawem. Stan faktyczny ustalony przez organy celne nie jest kwestionowany , przedmiotem sporu jest natomiast jego ocena prawna . Rozstrzygnięcia organów celnych zostały oparte na podstawie § 134 pkt.2 i § 135 ust. l pkt.l Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia l grudnia 1997 r w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych (Dz.U. Nr 147, poz.989) , które stanowią , że przedmiotem odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła mogą być pojazdy zarejestrowane za granicą , jeżeli spełniają łącznie następujące warunki : 1) stanowią własność osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę poza polskim obszarem celnym , 2) nie będą wykorzystywane w innych celach niż określone w § 134 , 3) będą użytkowane wyłącznie przez osobę uprawniona do korzystania z procedury odprawy czasowej. Dodatkowe warunki procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła określa § 136 ust.l pkt.l i ust.3 , a to : 4) pojazdy samochodowe zostaną przywiezione przez osobę mającą swoją siedzibę lub miejsce zamieszkania poza polskim obszarem celnym , 5) zostaną przywiezione przez osobę krajową , przebywającą za granicą w związku z zatrudnieniem , studiami , działalnością naukowo-badawczą lub leczeniem , jeżeli w tym okresie przybywają na polski obszar celny , 6) samochód powinien zostać powrotnie wywieziony lub otrzymać nowe przeznaczenie celne najpóźniej w dniu , w którym osoba , która je przywiozła , opuszcza polski obszar celny. W niniejszej sprawie Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem zobligowany był , to ustalenia , czy organy celne dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanych przepisów i czy przepisy te właściwie zinterpretowały , a także czy nie naruszyły zasad ustalania określonych faktów za udowodnione. Materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy jednoznacznie wskazuje , że samochód będący przedmiotem postępowania został zarejestrowany za granicą . Firma "[...]" S.A. w [...] , w [...] pojazd ten wyleasingowała od firmy [...] S.A. Leasingobiorcą była zatem firma zarejestrowana w [...] . Dla oceny praw i obowiązków celnych wynikających z procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem do cła , nie są istotne argumenty podniesione w skardze dotyczące struktury firmy "[...]" i badanie zakresu samodzielności jej oddziałów zagranicznych . Istotne jest , że zgodnie z prawem kraju , w którym pojazd zarejestrowano , wskazano w dokumencie Fahrzeugschein firmę z siedzibą w [...] w [...]. Podkreślić należy , że w przypadku zobowiązań publicznoprawnych wyłączone są uprawnienia stron do kształtowania stosunków w drodze czynności cywilnoprawnych. Za bezskuteczną i prawnie niedopuszczalną należy uznać czynność prawną polegającą na udzieleniu pełnomocnictwa A. P. do dysponowania przedmiotowym pojazdem , gdyż towar ten nie został objęty procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym i jako towar niekrajowy - w rozumieniu art.3 § l pkt.19 Kodeksu celnego - nie mógł być przedmiotem takiego obrotu. W sprawie nie jest kwestionowana okoliczność , że przedmiotowy pojazd stanowił własność osoby mającej siedzibę poza polskim obszarem celnym (zagraniczny leasingodawca - § 135 ust.lpkt.l) oraz że został on przywieziony przez osobę mającą miejsce zamieszkania poza polskim obszarem celnym (R. O. posiadający kartę stałego pobytu w [...]). Nie kwestionowany w sprawie jest również fakt, że w dniu [...] 1999 r wskazanym pojazdem poruszał się A. P., obywatel polski , posiadający stałe miejsce zamieszkania i zatrudnienia w [...] . W pełni zasadne jest zatem stanowisko organów celnych , że w/w był osobą nieuprawnioną do korzystania z procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła. Wbrew twierdzeniom skarżącego przekazanie przedmiotowego samochodu w/w osobie stanowi naruszenie warunków tej procedury. Fakt użytkowania pojazdu przez A. P. dowodzi , że pojazd nie został wywieziony , ani nie otrzymał nowego przeznaczenia celnego w dniu opuszczenia przez R. O. polskiego obszaru celnego. Wskazane okoliczności potwierdzają stanowisko organów celnych o naruszeniu warunków odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła , określonych w § 135 ust. l pkt.3 oraz w § 136 ust.3 w/w Rozporządzenia , co w konsekwencji spowodowało powstanie z mocy prawa długu celnego w przywozie. Sąd podzielił stanowisko Prezesa Głównego Urzędu Ceł , że dłużnikiem w rozpatrywanym przypadku jest podmiot , który nie wykonał obowiązku wynikającego z zastosowanej procedury odprawy czasowej , a zatem Firma "[...]" S.A. w [...]. Opłata manipulacyjna dodatkowa została wymierzona zgodnie z obowiązującymi przepisami. Argumentacja skargi , iż naruszenie warunków odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła w zakresie wyżej opisanym nie miały istotnego znaczenia dla tej procedury jest oczywiście bezzasadna , gdyż naruszenia te spowodowały powstanie długu celnego w wysokości należności celnych ciążących na przedmiotowym samochodzie , co wyklucza ocenę tych uchybień jako nieistotną dla tej procedury. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało orzec jak w sentencji.