I SA/Kr 35/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18.11.2010r. , nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18.11.2010r. , nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów M.K. ur. w 1968r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną A.K. ur. w 1966r. oraz synem M.K. ur. w 1990r. M.K. z tytułu umowy o pracę otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2 451,26 zł. miesięcznie , brutto. przy czym podaje iż jest to kwota 3490 zł. brutto. Z jego pensji potrącana jest rata na PKPZ w wysokości 450 zł. W roku 2010 z Uniwersytetu [...] w K. uzyskał on dochód w wysokości 43 706,19 zł. (34 025,35 zł. + 9 680,84 zł.) A.K. również z tytułu umowy o pracę otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2 425,32 zł. miesięcznie , brutto, przy czym jak podaje wnioskodawca jest to kwota 2 246 zł. brutto. Z jej pensji potrącana jest natomiast rata na PKPZ w wysokości 375 zł. i rata na Zakładowy Fundusz Mieszkaniowy w wysokości 220 zł. Syn M.K. jest studentem i nie osiąga dochodów. Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują : opłatę wodno kanalizacyjną – ok. 129, 81 zł., opłatę za prąd – ok.111,42 zł., opłatę za gaz – ok. 106,78 zł., opłatę za internet – ok. 54,90 zł. , opłatę za pakiet "Cyfra +" – ok. 59,63 zł. , opłatę za abonament telefoniczny – ok. 206,38 zł. , opłatę za węgiel – ok. 175 zł. Strona skarżąca wymienia jeszcze koszty rehabilitacji po urazie części lędźwiowej kręgosłupa w kwocie 500 zł. miesięcznie. Trzeba jednak zaznaczyć , iż przedłożone faktury z tego tytułu dotyczą okresu II – VIII 2010r. a nie obecnej chwili. Rodzina uiszcza również podatek od nieruchomości w wysokości 124 zł. rocznie. M.K. płaci ponadto raty w wysokości : - 515 zł. - z tytułu zaciągniętego kredytu w SKOK im. F.Stefczyka, - 475 zł. z tytułu zaciągniętego kredytu w Deutsche Bank PBC S.A., - 170 zł. z tytułu zaciągniętego kredytu w Banku PKO S.A., 100-200 zł. z tytułu zaciągniętego kredytu w GE money Bank (BPH S.A.) – w zależności od wykorzystanego limitu. Uiszcza też raty do Urzędu Skarbowego w wysokości 500 zł. miesięcznie. A. K. spłaca natomiast zobowiązania z tytułu kredytu zaciągniętego w SKOK im. F.Stefczyka w wysokości 800 zł. Wnioskodawca nie dysponuje oszczędnościami ani przedmiotami o wartości pow. 3000 euro, uskarża się na problemy zdrowotne związane z kręgosłupem. Podnosi iż; posiadane mieszkanie o pow. 60 m2 wymaga dodatkowych nakładów na remont dotyczący przewodów kominowych i fundamentów budynku w wys. ok. 10 000 -15 000 zł. a dalsze postępowanie związane ze spadkiem będzie go kosztowało ok. 3000 – 5000 zł. i obejmie koszty;" adwokata , rozpraw, ogłoszenia w prasie i Monitorze Sądowym". Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04) Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ). Sytuacji strony skarżącej nie ma natomiast znamion takiej wyjątkowości, która predestynowała by ją do tej szczególnej pomocy jaką jest zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy. Zarówno M. K. jak i jego żona pracują i uzyskują stały miesięczny dochód. Ich wynagrodzenia są większe od najniższego wynagrodzenia za pracę w 2011r. (zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 5 października 2010 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2011 r. Dz.U. z 2010r., nr 194, poz. 1288 wynosi ono 1386 zł.). Co miesiąc spłacają zobowiązania kredytowe znacznie przekraczające wartość wpisu od skargi kasacyjnej, który zgodnie z zgodnie z §3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.12.2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003r. , nr 221, poz. 2193 z p. zm.) wynosi połowę wpisu od skargi czyli 250 zł. Trzeba przy tym zauważyć, iż w świetle ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, prywatne zobowiązania finansowe nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, . postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10, . postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10). Istotny jest też fakt, iż strona skarżąca wcześniej była w stanie uiścić o wiele większą sumę z tytułu wpisu od skargi w kwocie 500 zł. (wpłata dnia 25.01.2011r.), co daje faktyczny wyraz możliwości uiszczenia przez nią bieżących kosztów, niższych o połowę. Pamiętać bowiem trzeba, że w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk, ( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628 ]. Zwrócić należy również uwagę na niezbyt racjonalną gospodarkę finansową strony skarżącej, która w sytuacji starania się o pomoc finansową Państwa winna czynić wszelkie możliwe oszczędności. Wydatki z tytułu korzystania z internetu i pakietu "Cyfra +" nie stanowią natomiast koniecznych kosztów utrzymania a w rozpatrywanym przypadku ich suma stanowi prawie połowę wpisu od skargi kasacyjnej. Stąd też działanie takie wskazuje na złą preferencję strony skarżącej w doborze poszczególnych wydatków. Warto też podkreślić , iż zarówno na konto M.K. jak i A.K. w Banku PEKAO S.A. dokonywane były wpłaty z mBanku znacznie przekraczające wynagrodzenie miesięczne. W obu przypadkach była to kwota 12 000 zł. Na konto M.K. wpłynęła ona dnia 21.04.2011r. a na konto A.K. dnia 09.03.2011r. Strona skarżąca nie wyjaśniła jednak z jakiego tytułu były te przysporzenia, co byłoby zasadne w kontekście wniosku o przyznanie prawa pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, nie ma uzasadnionych podstaw do zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Stąd też , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr. 153, poz .1270 z p. zm. ) orzeczono jak w sentencji.