I SA/Kr 44/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 9 listopada 2017 r. nr: [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2014 r. oraz zabezpieczenia wykonania przyszłego zobowiązania podatkowego p o s t a n a w i a wniosek oddalić C. D., działający przez adw. A. B., zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie go na urzędowym druku "PPF" w zakreślonym terminie uzupełnił brak. Z oświadczenia zawartego w formularzu wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną U. D.. Źródłem utrzymania wnioskodawcy jest świadczenie z ZUS w wysokości 1.200 – 1.500 zł. Małżonka otrzymuje świadczenie przedemerytalne w wysokości około 800 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi udział [...] we własności domu mieszkalnego o powierzchni 250 m˛ o wartości 500.000 zł, obciążonego hipotecznie na rzecz banków oraz urzędów skarbowych ponad swoją wartość. Posiada on również 70 udziałów bez wartości w B. Sp. z o.o. w likwidacji oraz samochód osobowy w leasingu z przeterminowanymi ratami płatności. Swój wniosek skarżący uzasadnił złą sytuacją finansową oraz złym stanem zdrowia, koniecznością ciągłych wizyt w szpitalu oraz długotrwałym leczeniem psychiatrycznym. Podał, że od 2 marca 2017 r. przebywa na zwolnieniu L4 i z tego tytułu otrzymuje świadczenie w wysokości 1.200-1.500 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie posiada wystarczającej kwoty z wpływów bieżących, która pozwoliłaby mu na uiszczenie wpisu oraz ponoszenie kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Nie dysponuje też jakimikolwiek przedmiotami wartościowymi oraz zasobami pieniężnymi, utrzymuje się jedynie ze świadczenia. Żona skarżącego cierpi na schorzenia ortopedyczne i krążeniowe. Skarżący regularnie ponosi koszty opłat za leki, media, czynsze i spłaty do urzędów skarbowych. Z nieruchomości, której jest współwłaścicielem prowadzone są licytacje komornicze zmierzające do spłaty jego zadłużenia. Zarządzeniem z dnia 7 maja 2018 r. wezwano pełnomocnika strony do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie odpowiednich oświadczeń i dokumentów źródłowych na okoliczność wykazania stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych C. D.. W odpowiedzi na wezwanie adw. A. B. w piśmie z dnia 5 czerwca 2018 r. wskazała, że pomoc prawna udzielona skarżącemu została opłacona ponad dwa lata temu, kiedy to skarżący dysponował środkami na uregulowanie należności z tego tytułu. Obecnie, zważając na trudną sytuację finansową mocodawcy, pełnomocnik nie pobiera dodatkowego wynagrodzenia za podejmowane w jego imieniu działania. Do pisma załączone zostały kopie następujących dokumentów: zeznania PIT-37 skarżącego za 2016 r. (dochód: 83.468,43 zł przy przychodzie 84.914,68 zł), informacji PIT-11 za 2016 r. wystawionych przez: B. Sp. o.o. (dochód 12.154,57 zł przy przychodzie 12.710,82 zł), F. Sp. z o.o. (dochód 9.977,50 zł przy przychodzie 5.200 zł), T. Sp. z o.o. (dochód 16.292,15 zł przy przychodzie 16.959,65 zł), informacji [...] za 2016 r. sporządzonych przez: ZUS o/N. (przychód 35.386,914 zł) i ZUS o/C. (przychód 14.657,30 zł), protokołu z dnia 11 października 2017 r. o stanie majątkowym skarżącego sporządzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. T., protokołu zajęcia samochodu Audi Q7, rok. prod. 2006, zeznania [...] za 2016 r. B. Sp. z o.o. w likwidacji, w której skarżący posiada udziały (przychód: 13.643,85 zł, koszty uzyskania przychodów 18.407,33 zł, strata 4.763,48 zł), bilans tej spółki na dzień 31 grudnia 2016 r. i rachunek zysków i strat za 2016 r. oraz deklaracje VAT-7 za lipiec, sierpień i wrzesień 2017 r. (brak czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług), zeznania PIT-37 za 2016 r. U. D. (dochód 11.983,01 zł przy przychodzie 12.428,01 zł) wraz z informacją PIT-11 za 2016 r. sporządzoną przez Forrent Sp. z o.o. (dochód 3.695,35 zł przychód 4.140,35 zł) i PIT-11A sporządzoną przez ZUS o/Nowy Sącz (przychód 7.151,76 zł), przekazu pocztowego potwierdzającego wysokość świadczenia ZUS U. D. za lipiec 2017 r. w kwocie 750 zł, pięciu odcinków za energię elektryczną za okres od października 2017 r. do czerwca 2018 r. opiewających na kwoty od 317,28 zł do 339,02 zł, decyzji z dnia 2 lutego 2018 r w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2018 r. w kwocie 883 zł, pisma z dnia 22 maja 2018 r. w sprawie ratalnej spłaty należności za pobrane paliwo gazowe, informacji o zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi wraz z wydrukiem rozrachunków i wyliczonych odsetek, zawiadomienia z 11 stycznia 2018 r. o terminach zapłaty i wysokościach rat opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a także dwóch zaświadczeń lekarskich z dnia 15 maja 2018 r. o stanie zdrowia skarżącego oraz skierowania z dnia 15 maja 2018 r. do szpitala psychiatrycznego. Z oświadczenia (bez daty) skarżącego C. D. wynika, że za ostatnie trzy miesiące nie uzyskiwał on żadnego dochodu z powodu długotrwałej hospitalizacji. Zarówno on, jak i jego żona, nie posiadają rachunków bankowych. Podał, że nie prowadzi gospodarstwa domowego wspólnie córką K. Z. oraz zięciem M. Z., a jedynie z żoną U. D.. Miesięczne wydatki "na życie" przedstawiają się następująco: woda 50 zł, prąd 220 zł, gaz 800 zł, śmieci 46 zł, czynsz 221,30 zł, jedzenie 400 zł, ubranie 100 zł, telefon 50 zł, utrzymanie samochodu 300 zł, leczenie 500 zł. Skarżący oświadczył, że nie uiszcza wpłat na rzecz urzędów skarbowych, a zaliczki na PIT są potrącane przez zakład pracy oraz ZUS. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, zaś słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11). Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). Zdaniem orzekającego wniosek C. D. nie zasługuje na uwzględnienie. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach w formularzu "PPF" nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej, a wezwanie do uzupełnienia tych danych wątpliwości tych nie usunęło. Wyjaśnienia skarżącego nie tworzą bowiem wiarygodnego, spójnego i rzetelnego obrazu jego zdolności płatniczych. We wniosku skarżący podał, że źródłem utrzymania jego rodziny jest pobierane przez niego świadczenie ZUS w kwocie 1.200-1.500 zł oraz świadczenie przedemerytalne żony w wysokości ok. 800 zł (łącznie 2.000-2.300 zł). Zadeklarowane przez stronę wydatki zamykają się natomiast kwotą 2.687 zł (woda 50 zł, prąd 220 zł, gaz 800 zł, śmieci 46 zł, czynsz 221,30 zł, jedzenie 400 zł, ubranie 100 zł, telefon 50 zł, utrzymanie samochodu 300 zł, leczenie 500 zł). Brak bilansowania się dochodów i wydatków poddaje w wątpliwość oświadczenie skarżącego w zakresie dotyczącym źródeł jego utrzymania. Zweryfikowaniu aktualnej sytuacji finansowej skarżącego służyło wezwanie do udokumentowania wysokości dochodów skarżącego oraz jego żony za ostatnie trzy miesiące oraz przesłanie odpisów zeznań podatkowych małżonków [...] za 2017 rok. Skarżący nie wykonał jednak w sposób prawidłowy skierowanego do niego wezwania, bowiem nie przesłał żadnego z dokumentów źródłowych dotyczących uzyskiwanych dochodów, o które był wzywany. Zeznania PIT C. D. i U. D. dotyczą bowiem ich dochodów osiągniętych w roku 2016, potwierdzenie świadczenia ZUS U. D. dotyczy lipca 2017 roku, a odnośnie dochodów skarżącego nie przedłożono żadnego dokumentu, jedynie oświadczenie, że za ostatnie trzy miesiące nie uzyskiwał on żadnych dochodów. Jeśli przyjąć wersję skarżącego, że za ostatnie trzy miesiące źródłem utrzymania rodziny było jedynie świadczenie ZUS jego żony (gdy on nie uzyskiwał dochodów), to niewyjaśnionym pozostaje z jakich środków rodzina pokrywała miesięczne wydatki związane z utrzymaniem ponad trzykrotnie przewyższające wysokość świadczenia U. D.. Powyższe okoliczności potwierdzają, że skarżący przedstawił swoją sytuację finansową w sposób wybiórczy i nie ujawnił aktualnych dochodów rodziny. W tym miejscu zaakcentować należy, że w sytuacji, kiedy wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że orzekający nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokości rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków przez niego oraz osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W przedmiotowej sprawie oświadczenia skarżącego oraz przedłożone przez niego dokumenty źródłowe nie pozwalają na wolną od wątpliwości oceną jego sytuacji finansowej, zatem nie pozwalają na uwzględnienie złożonego wniosku. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zatem jego wniosek o przyznanie prawa pomocy należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.