I SA/Kr 470/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 lutego 2012 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 lutego 2012 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji, skarżący L.C. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z informacji zawartych w formularzu wniosku "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką H.C. oraz 29-letnim synem M.C.. Ich miesięczny dochód wynosi 3.400 zł i stanowi go dochód skarżącego z umowy zlecenia w wysokości 800 zł, emerytura jego matki w wysokości 1.600 zł oraz wynagrodzenie za pracę syna w wysokości 1.000 zł. H.C. jest właścicielką mieszkania wielkości 50 m². Skarżący nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi o wartości powyżej 3.000 euro. Wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący uzasadnił trudną sytuacją finansową, związaną z zaległościami wobec niego kontrahenta z Niemiec opiewającymi na kwotę około 60 tys. euro. Obecnie prowadzone jest postępowanie windykacyjne oraz postępowanie sądowe przed sądem niemieckim, które wiąże się ze sporymi kosztami. W związku z powyższym skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku związanego z utrzymaniem jego osoby. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, został on wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez udokumentowanie wysokości uzyskiwanych dochodów (m.in. przesłanie kopii umowy zlecenia), przesłanie kopii zeznania podatkowego o wysokości dochodów osiągniętych w roku 2011, potwierdzenie wysokości dochodów uzyskiwanych przez matkę (ostatni odcinek emerytury) oraz syna (np. zaświadczenie od pracodawcy), udokumentowanie aktualnymi rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącego (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał, podatki, ubezpieczenie itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, środki czystości, telefon, itp., oświadczenie, czy skarżący jest właścicielem pojazdu mechanicznego, a także przedłożenie wykazu wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy. Mimo upływu zakreślonego siedmiodniowego terminu skarżący nie odniósł się do wezwania. W dniu 5 czerwca 2012 roku dokonał on wpłaty kwoty 100 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczania kosztów sądowych, winien był przekonać sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Zdaniem orzekającego skarżący nie wykazał, iż w stosunku do jej osoby zachodzą przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez niego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez skarżącego wykonane. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżącego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz nadesłanie dokumentów źródłowych oznaczało, że dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczyły do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji majątkowej, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. Nieudzielanie przez skarżącego informacji, o których mowa w skierowanym do niego wezwaniu, a także nieprzesłanie dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego spowodowało, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości płatniczych L.C.. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z tym wniosek o przyznanie prawa pomocy, zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt II OZ 1112/06, postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt II FZ 126/05) należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270).