I SA/Kr 476/14

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku doradcy podatkowego K.M., o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i zwrot wydatków, w sprawie ze skarg R.P. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 20.01.2014r., nr [...],[...],[...], w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, postanawia: przyznać doradcy podatkowemu K.M., o numerze wpisu [...] , wykonującemu zawód w ramach kancelarii "M", znajdującej się we W. przy ul. K : - wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 332,10 zł. ( trzysta trzydzieści dwa złote dziesięć groszy), zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 62,10 zł. (sześćdziesiąt dwa złote dziesięć groszy), - kwotę 154,92 zł. (sto pięćdziesiąt cztery złote dziewięćdziesiąt dwa grosze) - tytułem niezbędnych, poniesionych wydatków Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 476/14 – 478/14 postanowieniami z dnia 17.04.2014r. przyznał stronie skarżącej prawo pomocy m.in. w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Na tej podstawie, Krajowa Rada Doradców Podatkowych, dnia 22.05.2014r. wyznaczyła w w/w sprawach pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego K.M.. Na rozprawie dnia 29.08.2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawy o sygn. akt I SA/Kr 476/14 – 478/14 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą I SA/Kr 476/14, uchylił zaskarżone postanowienia oraz poprzedzające je postanowienia organu I instancji oraz określił, że wymienione w pkt I wyroku postanowienia nie mogą być wykonane do chwili prawomocności wyroku. Doradca podatkowy złożył natomiast do akt załączniki do protokołu rozprawy, w których domagał się przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy. Do kosztów tych zaliczył wynagrodzenie liczone według norm przypisanych wraz z należnym podatkiem VAT oraz niezbędne wydatki, sprecyzowane w "zestawieniu niezbędnych wydatków pełnomocnika", z dnia 29.08.2014r. Jako te niezbędne wydatki podane zostały natomiast; koszty przejazdu samochodem z siedziby kancelarii do WSA w Krakowie i z powrotem, w dniu 29.08.2014r., celem stawienia się na rozprawie – liczone poprzez przemnożenie liczby kilometrów tej trasy i "stawki za 1 kilometr przebiegu pojazdu" określonej w § 2 pkt 1) lit. b Rozporządzenia Ministra Infrastruktury , z dnia 25.03.2002r. "w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych , motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy" oraz koszty opłat autostradowych. Przedmiotowe załączniki zawierały ponadto oświadczenie pełnomocnika, iż wymienione opłaty nie zostały zapłacone w całości ani też w części. Stwierdzenia te doradca podatkowy powtórzył także w przedłożonych "oświadczeniach pełnomocnika dot. nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu ", z dnia 29.08.2014r. W dniu 23.10.2014r. Dyrektor Izby Skarbowej złożył skargę kasacyjną od w/w wyroku z dnia 29.08.2014r. Dnia 26.11.2014r. pełnomocnik złożył natomiast odpowiedź na skargę kasacyjną. Dnia 10.01.2017r. wpłynął do NSA wniosek pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, powiększone o stawkę podatku od towarów i usług. Wniosek zawierał oświadczenie pełnomocnika, iż koszty nieopłaconej pomocy prawnej (opłaty) nie zostały zapłacone w całości lub w części. Dnia 24.01.2017r. NSA oddalił skargę kasacyjną. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p.zm.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie wyznaczony pełnomocnik strony skarżącej czynnie ją reprezentował w postępowaniu I instancyjnym oraz sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną. Wywiązał się tym samym z powierzonych mu obowiązków. Podkreślić należy, iż wprawdzie Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U z dnia 11 lutego 2011r., nr 31, poz. 153 ) nie wymienia tej konkretnej czynności jako podstawy wynagrodzenia pełnomocnika wyznaczonego z urzędu, to jednak wynagrodzenie takie jest uzasadnione albowiem katalog tych czynności nie jest zamknięty. Przedmiotem regulacji tego rozporządzenia wykonawczego jest wprowadzenie limitów co do wysokości opłat za czynność, a nie limitów co do rodzaju spraw i czynności, za które przysługują opłaty (por. M. Bogusz, Glosa do postanowienia NSA z 16.06.2004 r., FSK 93/2004). Stanowisko takie zostało też powszechnie zaakceptowane w doktrynie (por. H.Knysiak – Molczyk (w:) T. Woś , H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2011, str. 908; M. Niezgódka – Medek (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016, s. 951; M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski (w:) R.Hauser, M.Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015, s. 771-772; B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, LexisNexis, Warszawa 2014, s. 665). Stało się również przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z dnia 19.11.2012r., sygn. akt II FPS 4/12. NSA stwierdził mianowicie, że : "Brak stosownej regulacji ogólnej w rozporządzeniu w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego nie oznacza, że pełnomocnikowi temu nie należy się opłata za czynność niewyszczególnioną w rozporządzeniu, a która to czynność wiąże się z niezbędnym kosztem postępowania. Tego rodzaju lukę extra legem należy wypełnić w drodze wnioskowania przez analogię i przyjąć, że za taką czynność przysługuje opłata według stawki za czynność o najbardziej zbliżonym rodzaju". Orzekający podziela w/w poglądy. Przeciwne stanowisko powodowałoby bowiem niemożność przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu za pracę, którą wykonał w ramach II instancji, na zasadzie "zlecenia" przez Państwo. Objęcie strony pomocą prawną przez wyznaczonego pełnomocnika – w tym wypadku doradcy podatkowego mieści w sobie szereg działań, takich jak udzielanie porad, opinii i wyjaśnień (por. art. 2 ustawy z dnia 05.07.1996r. o doradztwie podatkowym, t.j. Dz.U z 2016r., poz. 794 z p. zm.). Przyjęcie zatem zamkniętego katalogu czynności, za które wynagrodzenie przysługuje byłoby więc krzywdzące dla pełnomocnika, działającego tak aby strona miała poczucie właściwej realizacji prawa pomocy. Rozwiązanie takie jest zatem nie do przyjęcia, godziłoby w zasadę sprawiedliwości i byłoby niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawa. Stąd też zasądzenie wynagrodzenia w tym zakresie jest zasadne. Artykuł 250 § 2 p.p.s.a. dopuszcza jednak możliwość obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika, w uzasadnionych przypadkach, co stanowi legitymację swoistego miarkowania w tym zakresie. Podkreślić przy tym trzeba, że mimo , iż w normie tej jest mowa o uprawnieniu sądu do obniżenia wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, to w rzeczywistości kompetencję w tym zakresie posiada w pierwszej kolejności referendarz sądowy (M.Jagielska (w:) R.Hauser, M.Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015, s. 994). Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu, mówi, że : " zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia" (§ 2 ust. 2 ). Norma ta stanowi tym samym dyrektywę kierunkową dla ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika w konkretnym przypadku. Niniejsza sprawa jest jedną z wielu rozpoznawanych przez WSA w Krakowie, a później przez NSA, w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. W konsekwencji powoduje to, że sprawy te są rodzajowo takie same a analiza faktyczno – prawna podejmowanej w nich materii jest oparta o te same mechanizmy interpretacyjne. Kolejne wywody pełnomocnika nie stanowią nowego problemu proceduralnego, a jedynie uzupełnienie lub doprecyzowanie "starego". Podejmowana problematyka "nakłada" się więc niejako zarówno w przypadku: przed i po wyroku WSA, co właśnie z punktu widzenia przyznania wynagrodzenia pełnomocnika jest istotne, biorąc pod uwagę nakład pracy doradcy podatkowego oraz wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Wreszcie należy zwrócić uwagę na aspekt fiskalny. Mając bowiem na względzie finansowy interes Państwa należy zwrócić uwagę na tą kwestię, ustalając wynagrodzenie pełnomocnika. Państwo bowiem występuje jako gwarant praworządności, zasad poszanowania prawa wszystkich swoich obywateli – także tych ubogich. Musi więc dysponować posiadanymi środkami, z jednej strony w ramach obrony wspomnianych wartości, ale z drugiej powinno czuwać, aby wydatki na te cele były współmierne i adekwatne do cen tego rodzaju usług w ujęciu obiektywnym. Skarb Państwa występuje bowiem najpierw w przypadku wyznaczenia a później wypłaty wynagrodzenia pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu, jako zleceniodawca. Umocowany jest do tego zasadą m.in opiekuńczości, realizującą się poprzez zapewnienie stronie prawa do sądu ale i koniecznością działania dla dobra obywateli. Stąd też wysokość zapłaty za to zlecenie powinna odzwierciedlać zarówno wkład pracy, jak i wartość rzeczywiście wykonanej pracy, ocenianej oczywiście wieloaspektowo, ale przy pomocy obiektywnego miernika staranności. Stąd też trudno za reprezentację z urzędu, w takich samych rodzajowo sprawach, przyznawać pełnomocnikowi każdorazowo pełną stawkę wynagrodzenia. Zaznaczyć przy tym trzeba, że prezentowana wykładnia zagadnienia miarkowania w kontekście aspektu fiskalnego nie stoi w sprzeczności z w/w rozporządzeniem a ma charakter doprecyzowujący jego treść, w tym konkretnym przypadku, który oceniać należy z uwzględnieniem zasady sprawiedliwości, która jako ogólna zasada ustrojowa i zasada orzekania sądowego, wyrażona została w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z p. zm.). W związku z tym orzekający przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną stronie z urzędu w wysokości 25% należnej stawki ustalonej w oparciu o Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu, przy zastosowaniu art. 250 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Obliczając przedmiotowe wynagrodzenie wziąć trzeba na początku pod uwagę, iż niniejsza sprawa de facto składa się z trzech spraw o sygn. akt od I SA/Kr 476/14 do I SA/Kr 478/14. Połączenie ich miało bowiem charakter techniczny i służyło realizacji zasady ekonomii procesowej (por. postanowienie NSA z dnia 08.05.2007r. , sygn. I FSK 457/07; postanowienie NSA z dnia 10.06.2008r. , sygn. I FZ 231/08, postanowienie NSA z dnia 08.07.2009r., sygn. I FSK 953/09, postanowienie NSA z dnia 24.02.2011r. , sygn. I FSK 1468/10,wyrok NSA z dnia 01.04.2010r. , sygn. II OSK 2060/09). Za udział w I instancji orzekający przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie w kwocie 180 zł. [25% z (3 x 240 zł.) = 180 zł.] na podstawie § 3 ust. 1 pkt. 2) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U z dnia 11 lutego 2011r., nr 31, poz. 153 ) w zw. z art. 250 § 2 p.p.s.a. Wynagrodzenie podwyższone zostało o stawkę podatku od towarów i usług, ustaloną w oparciu o art. 41 ust. 1 i art. 146 a pkt 1) ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. ( t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 710 z p. zm.) w zw. z § 2 ust. 3 w/w rozporządzenia i wynoszącą w tym wypadku 41,40 zł. Orzekający uznał również jako "niezbędne , udokumentowane wydatki"; koszty przejazdu z kancelarii do sądu i z powrotem (269 km x 0,8358 zł. = 224 zł. – w jedną stronę, czyli 448 zł. w obie strony ) oraz koszty opłat autostradowych (4 x 9 zł. + 2 x 16,20 zł. = 68,4 zł. ). Łączna suma wyliczona z tego tytułu, przy użyciu "stawki za 1 kilometr przebiegu pojazdu", określonej w § 2 pkt 1) lit. b Rozporządzenia Ministra Infrastruktury , z dnia 25.03.2002r. "w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych , motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy" (Dz.U. z 2002r., nr 27, poz. 271 z p. zm.) dla spraw rozpoznanych w dniu 29.08.2014r., o sygn. akt I SA/Kr 473 - 478 /14 oraz I SA/Kr 555 - 558/14 wyniosła więc 516,40 zł. Stąd też, biorąc pod uwagę , iż do sygn. akt I SA/Kr 476/14 połączono trzy sprawy (I SA/Kr 476 - 478/14), obliczając "niezbędne , udokumentowane wydatki " dla tego postępowania, sumę 516,40 zł. należało podzielić na dziesięć spraw (I SA/Kr 473 - 478 /14 , I SA/Kr 555 - 558/14) co dało kwotę 51,64 zł. – za jedną sprawę i pomnożyć ją przez trzy - czyli liczbę spraw połączonych do tej sygnatury. W rezultacie tych działań kwota przedmiotowych wydatków wyniosła 154,92 zł. Za udział w II instancji, w szczególności za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną "bazowa" stawka ustalona w oparciu o § 3 ust. 2 pkt. 2) w zw. z § 3 ust. 1 pkt. 2) w/w rozporządzenia – dla spraw o sygn. akt I SA/Kr 476/14 do 478/14 wynosi 360 zł [ 3 sprawy x (50% z 240 zł) = 360 zł]. Wynagrodzenie pełnomocnika po miarkowaniu wynosi więc 90 zł [25 % z 360 zł = 90 zł] . Zostało ono podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług, ustaloną w oparciu o art. 41 ust. 1 i art. 146 a pkt 1) ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. w zw. z § 2 ust. 3 w/w rozporządzenia, wynoszącą w tym wypadku 20,70 zł. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sekwencji, na podstawie art. 258 § 1 i § 2, pkt 8) w zw. z art. 250 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.).