I SA/Kr 488/15

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "O." Sp. z o.o. w L. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 stycznia 2015r. znak: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za grudzień 2004r. p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. W dniu 10 lutego 2015r. O. Spółka z o.o. z siedzibą w L., złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 stycznia 2015r. wydaną w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług. Spółka "O." domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na fakt, iż nie dysponuje żadnym majątkiem ani środkami finansowymi. Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, nie osiąga żadnych przychodów, a co za tym idzie nie ma także dochodu. Władze Spółki nie mogły przewidzieć, iż w sprawach prawomocnie zakończonych wznowione zostanie postępowanie po wielu latach, stąd nie gromadzono żadnych środków finansowych na pokrycie kosztów z tym związanych. Zdaniem orzekającego , wniosek zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż wnioskodawca – "O." Spółka z o.o. w L. prowadziła działalność w zakresie sprzedaży, obsługi, naprawy pojazdów. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 50 000,00 zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy określono na kwotę : 0,00 zł – brak środków trwałych. Wykazano również, iż w ostatnim roku obrotowym Spółka wykazała zero zysku czy straty. Nie prowadziła bowiem działalności gospodarczej. Spółka nie posiada żadnych rachunków. Z nadesłanego sprawozdania finansowego za okres od stycznia do grudnia 2014r. , rachunku zysków i strat wynika, iż w tym okresie nie wykazano żadnych przychodów, kosztów, zysku czy straty. Nie prowadzono działalności gospodarczej. Nie generowano jakichkolwiek środków finansowych. Jak wynika z objaśnień do rachunku zysków i strat – kapitał spółki w 100% jest własnością krajowych osób prywatnych – wspólników spółki a w jego skład wchodzi : kapitał podstawowy 50 000 zł oraz fundusz rezerwowy 2 864,87 zł. Ponadto z dokumentów wynika, iż Spółka nie posiada żadnych zobowiązań zabezpieczonych hipoteką, czy zobowiązań warunkowych. Nie zatrudnia ona żadnych pracowników, w 2014r. nie prowadziła żadnej aktywności, przedsięwzięć, nie udzielała żadnych pożyczek ani innych świadczeń. Spółka nie ma żadnych funduszy w kasie, nie posiada rachunków bankowych, nie składa deklaracji z tyt. podatku VAT, sam prezes nie pobiera żadnego wynagrodzenia, a wynagrodzenie radcy prawnego pokrywane jest z jego środków prywatnych. Jak wskazano wreszcie, działalność Spółki jest całkowicie zakończona, a jej nie wykreślenie z KRS wynika tylko i wyłącznie z toczącego się postępowania z tyt. zobowiązań podatkowych. Spółka nie prowadzi także działalności administracyjnej ani księgowej. Przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy może nastąpić, jeśli wykaże on, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania ( art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w sprawie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób fizycznych czy prawnych, toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. W ocenie orzekającego, strona wnosząca wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie posiada środków finansowych na pokrycie wymaganych obecnie kosztów sądowych. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1052/12, LEX nr 1240770). Następnie wypada zwrócić uwagę, że dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt I FZ 26/13, LEX nr 1282661). W przypadku osób prawnych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że przyznanie prawa pomocy ma wyjątkowy charakter. Co do zasady bowiem osoba prawna dysponująca majątkiem, którego wysokość wielokrotnie przewyższa wartość wymaganego wpisu nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt II FZ 463/04). Należy jednak pamiętać, iż prowadzenie przez podmiot gospodarczy działalności znacznych rozmiarów samo w sobie nie stanowi o jego dobrej kondycji finansowej (zob. postanowienie NSA z dnia 17 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 442/12, LEX nr 1239207). Z drugiej strony, sam fakt, iż osoba prawna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykazuje w swojej działalności straty nie stanowi wystarczającej przesłanki jej udzielenia (zob. postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 933/12, LEX nr 1240538). Spółka z o.o. "O." w L. nie prowadzi działalności gospodarczej, nie prowadziła jej także w latach ubiegłych a ostatni rachunek zysków i strat obejmuje okres od stycznia do grudnia 2014r. wykazując obroty 0. Ponadto wnioskodawczyni nie posiada żadnych środków trwałych, nieruchomości, środków pieniężnych ani wierzytelności. Nie zatrudnia pracowników, nie posiada administracji ani księgowości. Nie składa deklaracji VAT z uwagi na brak działalności, obrotów. Tymczasem w orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych ( m.in. post. NSA z 12.01.2005 sygn akt FZ 415/04, z dnia 8.11.2004r. sygn akt FZ 465/04, z dnia 15.04.2004r. sygn akt FZ 9/04 ). Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19.11.2004r. sygn akt FZ 463/04 ( niepubl. ) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pogląd ten pozostaje aktualny również w niniejszej sprawie. Natomiast nawet ewentualne zajęcia komornicze dokonane na majątku skarżącego nie pozbawiają go prawa własności, a jedynie czasowo ograniczają możliwość rozporządzenia majątkiem. Tutaj taka sytuacja nie ma miejsca, a skarżąca Spółka nie wykazuje żadnego majątku trwałego. Podsumowując należy stwierdzić, iż dokonana analiza sytuacji finansowej Spółki pozwala na stwierdzenie, iż nie ma ona faktycznie środków finansowych pozwalających na poniesienie opłat związanych z jej uczestnictwem w procesie w formie kosztów sądowych i dlatego należy zwolnić ją od tychże kosztów umożliwiając tym samym wnioskodawcy realizację jej konstytucyjnego prawa do sądu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).