I SA/Kr 506/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.P. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 23.02.2012r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn, postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek E.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 23.02.2012r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów E.P. jest studentką Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II oraz Uniwersytetu Pedagogicznego w K. im. Komisji Edukacji Narodowej. W związku z tym, jak podnosi, nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem M.P. ur. w 1988r., który również jest studentem. E. P. otrzymuje stypendium naukowe w wysokości 350 zł., miesięcznie. a na koncie w Euro Banku S.A. ma zgromadzoną sumę 1925 zł. (stan na dzień 04.06.2012r.) Małżonkowie uzyskują też dochód z wynajmu pokoju w wysokości 600 zł., miesięcznie. Strona skarżąca jest właścicielem spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego o pow. 50 m2 składającego się z dwóch pokoi , kuchni, łazienki , przedpokoju , położonego na osiedlu [...] w K. Miesięczne wydatki związane z jego utrzymaniem wnioskodawczyni szacuje na ok. 500 zł. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z dnia 2012r. , poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Przedstawiona przez stronę skarżącą sytuacja nie daje natomiast zdaniem orzekającego podstaw do przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Tymczasem strona skarżąca ma na koncie kwotę prawie czterokrotnie wyższą (1 925 zł.). Podkreślenia wymaga też fakt, iż z historii rachunku bankowego wynika, że na koncie E.P. od dnia 16.04.2012r. do dnia 04.06.2012r. nie odnotowano żadnych wypłat a jedynie wpłaty, które w efekcie dały na dzień 04.06.2012r. ową sumę 1 925zł. Świadczy to jednoznacznie, iż wnioskodawczyni pomimo ponoszenia kosztów utrzymania jest w stanie gromadzić oszczędności. Ich wysokość wskazuje natomiast, że E. P. posiada zdolność płatniczą pozwalającą pokryć obecne koszty sądowe. Biorąc pod uwagą powyższe oraz fakt, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątkową instytucję przeznaczoną dla ludzi żyjących w ubóstwie, należało przyjąć , że zwolnienie strony skarżącej nie jest zasadne. W związku z tym, rozpatrywany wniosek oddalono , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012r., poz .270).