I SA/Kr 509/16

|Sygn. akt I SA/Kr 509/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 września 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek (spr.), Sędziowie: WSA Paweł Dąbek, WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w dniu 28 września 2016 r., sprawy ze skargi A.C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego - oddala skargę - Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2016 r., znak [...] , wydanym na podstawie art. 123 i art. 124 k.p.a., art. 17, art. 18, art. 51 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012, poz. 1015 ze zm.) Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec A.C. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 7 września 2015 r., nr [...] wystawionego przez wierzyciela – P.S.A. W uzasadnieniu organ wskazał, że tytuł wykonawczy obejmował zaległości z tytułu opłaty abonamentowej RTV. Organ uznał, że nie zachodzą przesłanki, wymienione w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wobec niestwierdzenia nieściągalności należności nie zachodzi również przesłanka, wymieniona w art. 59 § 2 tej ustawy. Na powyższe postanowienie zażalenie w terminie wniósł A.C., domagając się umorzenia postępowania, względnie uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zakwestionował skuteczność doręczenia przesyłki, zawierającej tytuł wykonawczy, podnosząc, że jego córka P.C. jej nie odbierała. Nadto skarżący zarzucił, że tytuł wykonawczy jest wystawiony na należność, nie wynikającą z decyzji jakiegokolwiek organu ani z treści deklaracji. Tytuł wykonawczy został podpisany przez osobę, która nie wykazała uprawnień do reprezentowania wierzyciela, zaś upomnienie opatrzone było wyłącznie mechanicznie reprodukowanym podpisem. Nadto skarżący zarzucił, że P. S.A. nie jest organem administracji, więc nie posiada prawa prowadzenia egzekucji administracyjnej. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 2 marca 2016 r., znak [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 k.p.a. w zw. z art. 17, art. 18 oraz art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy zauważył, że A.C. nie wskazał bezpośrednio żadnej z przesłanek umorzenia, ale nawiązał do pisma w sprawie zarzutów, w którym podnosił okoliczność nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny bada dopuszczalność egzekucji, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku, objętego tytułem wykonawczym. Należało się zatem zwrócił do wierzyciela o zajęcie merytorycznego stanowiska, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Wierzyciel pismem z dnia 9 grudnia 2015 r., dołączonym do akt sprawy, potwierdził wymagalność obowiązków objętych w/w tytułem wykonawczym, wskazując, że na mocy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje więc z mocy prawa, z pierwszym dniem miesiąca po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do dnia poprzedzającego formalność wyrejestrowania. Według danych zawartych w systemach informatycznych wierzyciela ustalono, że rejestracji odbiorników RTV dokonano na nazwisko A.C.. Stosownie do art. 6 cyt. ustawy opłaty abonamentowe pobierane są przez operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe, którym jest P.S.A. Zgodnie z przepisem art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie obowiązków o charakterze pieniężnym. Z uwagi na nieuiszczanie opłat abonamentowych wysłano do zobowiązanego upomnienie nr [...] z dnia 16 lutego 2015 r., które doręczono w dniu 19 lutego 2015 r. A.C. nie uregulował zaległości z tytułu opłaty, nie wystąpił również o umorzenie lub rozłożenie na raty zaległości, w związku z tym wierzyciel – P.S.A. wystawił tytuł wykonawczy, który przekazano właściwemu organowi egzekucyjnemu, tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Wierzyciel wskazał ponadto, że zagadnienie poboru i egzekucji opłat abonamentowych zostało rozstrzygnięte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt [...], którym orzeczono o zgodności art. 7 ust. 1, 3, 5 i 7 ustawy o opłatach abonamentowych z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec powyższego wierzyciel uznał, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym jest wymagalny. Dyrektor Izby Skarbowej , mając na uwadze powyższe, nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. A.C. nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem, wnosząc w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a., art. 268a k.p.a., art. 59 § 1, art. 27 i art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podniósł, że nie ustalono wobec niego żadnego zobowiązania, jego wysokość nie wynika ani z deklaracji, ani z jakiejkolwiek decyzji. Zaznaczył, że zarzucał już niedoręczenie upomnienia, ponieważ pismo zawierało mechanicznie odtworzony podpis, a zatem nie stanowi upomnienia. Tytuł wykonawczy jego zdaniem został podpisany przez osobę nieuprawnioną. W postępowaniu odnośnie stanowiska wierzyciela brały osoby upoważnione do reprezentowania Poczty Polskiej, a więc wyłączone od udziału w postępowaniu zgodnie z art. 24 k.p.a. jako reprezentanci jednej ze stron. Brak albo nieważność tytułu wykonawczego należy zdaniem skarżącego brać pod uwagę w każdym stadium postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity : Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku niestwierdzenia takich wad, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a. Skarga w niniejszej sprawie podlegała oddaleniu. Organy egzekucyjne nie uwzględniły wniosku A.C. o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Stosownie do art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej u.p.e.a.) postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Stosownie do art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jak wynika z akt sprawy obowiązek nie został wykonany przed wszczęciem postępowania, nie została zatem spełniona przesłanka z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Z dokumentów nie wynika, by obowiązek nie był wymagalny, aby został umorzony, wygasł czy też aby w ogóle nie istniał (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). W nawiązaniu do zarzutów skarżącego należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 ze zm.) za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Stosownie do art. 2 ust. 3 tej ustawy obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. W myśl art. 7 ust. 3 ustawy do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że obowiązek regulowania opłat z tytułu używania odbiorników rtv powstaje z mocy prawa, po zarejestrowaniu odbiornika (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 521/15, Lex Omega nr 1958859). Samo zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 927/15, Lex Omega nr 2016995). Egzekwowanie opłaty abonamentowej nie wymaga zatem uprzedniego wydania decyzji administracyjnej, określającej jej wysokość. Sama wysokość opłaty wynika bowiem z przepisów prawa, podobnie jak obowiązek jej uiszczania, który zależny jest tylko i wyłącznie od faktu posiadania odbiornika. Akta sprawy nie dają podstaw do stwierdzenia, aby egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku, wynikającego bezpośrednio z przepisów prawa (art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.). Nie zachodzi także błąd co do osoby zobowiązanego lub sytuacja, gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego (art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie nie mogą mieć zastosowania przesłanki umorzenia, wymienione w art. 59 § 1 pkt 5 i pkt 6 u.p.e.a., odnoszące się do obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz do śmierci zobowiązanego. Nie ma podstaw do przyjęcia, aby egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny były niedopuszczalne, a upomnienie zostało skarżącemu doręczone (art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.) Brak było żądania wierzyciela, by postępowanie zawiesić czy umorzyć, nie zachodziły też jakiekolwiek inne przypadki umorzenia, przewidziane w ustawach (art. 59 § 1 pkt 8-10 u.p.e.a.). Wreszcie fakt skutecznego zajęcia wynagrodzenia skarżącego za pracę wykluczał umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Wierzyciel w niniejszej sprawie wystawił tytuł wykonawczy, do skarżącego zostało również wysłane upomnienie. Trzeba w tym zakresie zwrócić uwagę na to, że upomnienie nie jest aktem administracyjnym; w wypadku, gdy wierzyciel nie jest organem egzekucyjnym (jak w niniejszej sprawie) upomnienie nie jest również wystawiane przez organ administracji publicznej, prowadzący postępowanie egzekucyjne, ale przez stronę tegoż postępowania. Stąd też nie można w odniesieniu do upomnienia zastosować tych samych rygorów, co do władczego aktu organu administracji publicznej. Z tego też powodu nie są zasadne zarzuty skarżącego, oparte na twierdzeniach o konieczności wyłączenia pracowników P. S.A., tj. wierzyciela. Zwrócić należy uwagę, że postępowanie egzekucyjne w administracji wprost dopuszcza sytuację, w której organ orzeka "we własnej sprawie" w tym znaczeniu tego pojęcia, jak rozumie je skarżący – tak bowiem jest wówczas, gdy dany organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, a pracownicy P. reprezentują stronę postępowania administracyjnego. Przepis art. 24 k.p.a. w żadnym wypadku nie może być zatem zastosowany. W niniejszej sprawie nie można dopatrzyć się również naruszenia art. 268a k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może upoważniać, w formie pisemnej, pracowników obsługujących ten organ do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Z żadnego przepisu prawa nie można wyprowadzić wniosku, aby w aktach danej sprawy musiał się znajdować dowód udzielenia takiego upoważnienia. Przeciwnie, orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że nawet samego niepowołania się w decyzji na posiadane upoważnienie do wydawania decyzji nie należy jednak utożsamiać z podpisaniem decyzji przez osobę nieupoważnioną, a co za tym idzie nie pociąga to za sobą skutków w postaci nieważności decyzji, o ile upoważnienie takie istniało w dacie wydania tej decyzji (tak w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1618/12, Lex Omega nr 1452704 oraz z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 1413/08, Lex Omega nr 574414). W zakwestionowanym przez skarżącego tytule wykonawczym znalazły się podpisy pracowników wierzyciela i organu egzekucyjnego, w obu wypadkach z odciskiem pieczęci, wskazującym na udzielenie stosownego upoważnienia przez organ. W ocenie Sądu nie ma podstaw, aby istnienie takiego upoważnienia kwestionować. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił, za podstawę biorąc art. 151 p.p.s.a.