I SA/Kr 513/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Sp. z o.o. w C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 lutego 2016 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2012 p o s t a n a w i a wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M,. Sp. z o.o. w C. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 413.800,00 zł. Spółka dysponuje czterema rachunkami bankowymi: w Pekao S.A., Alior Banku, WBK BZ i Banku Spółdzielczym, a ich stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił odpowiednio: -298.787,27 zł, -520,61 zł, -214,51 zł i -71,92 zł. Obecnie w dyspozycji Spółki nie znajdują się żadne środki pieniężne. Spółka posiada natomiast liczne zobowiązania względem Urzędu Skarbowego, Urzędu Miasta, ZUS-u, Urzędu Regulacji Energetyki i Wydziału Gospodarki Komunalnej, których wykaz załączony został do wniosku. W uzasadnieniu wniosku o przyznaniu prawa pomocy podniesiono, iż Spółka jest obecnie w trudnej sytuacji finansowej i nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów przedmiotowego postępowania. W chwili obecnej Spółka nie osiąga żadnego zysku, który mógłby być przeznaczony na pokrycie kosztów postępowania. Nie posiada żadnych wolnych środków. W ramach prowadzonych przeciwko Spółce licznych postępowań egzekucyjnych wszelkie jej rachunki bankowe i składniki majątkowe są obecnie zajęte. Dlatego Spółka nie ma możliwości dokonania stosownej wpłaty zarówno z powodu braku środków, jak i majątku. Zarządzeniem z dnia 14 września 2016 roku referendarz sądowy wezwał stronę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazując jednocześnie dokumenty źródłowe, które należy w tym przedmiocie przedłożyć. W odpowiedzi na powyższe Prezes Zarządu Spółki oświadczył, że Spółka M. zajmowała się sprzedażą detaliczną i hurtową paliw płynnych na stacji paliw w C. od 2005 roku. Działalność przynosiła spore dochody i Spółka regulowała swoje zobowiązania. W 2013 roku Spółka wydzierżawiła dwie dodatkowe stacje paliw: P. oraz K. k. B.. Jednak w kwietniu umowy najmu obiektów stacyjnych zostały wypowiedziane, a tym samym ilość sprzedawanego paliwa drastycznie zmalała. W wyniku tego nastąpiły zatory finansowe. Strona podała, iż w Sądzie Rejonowym Wydział VIII Gospodarczy toczyło się postępowanie upadłościowe dla M. Sp. z o.o. (sygn. akt [...]), zostało ono jednak odrzucone z uwagi na brak środków. Wobec Spółki toczy się szereg postępowań komorniczych, a ich zestawienie znajduje się w aktach postępowania o sygn. [...]. Spółka obecnie nie prowadzi działalności handlowej, nie zatrudnia pracowników. Wszelkie dokumenty dotyczące jej stanu majątkowego zostały przekazane do nadzorcy sądowego, który sporządzał sprawozdanie z sytuacji firmy. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu (referendarza sądowego) o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd (referendarz sądowy) bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10). Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego też musi być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia przez stronę kosztów postepowania związanych z udziałem w sprawie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Brzmienie powołanego przepisu art. 246 § 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (por. postanowienia NSA: z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08 oraz z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 1020/12). To sprawą zainteresowanego jest przecież wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z przewidzianego w tym przepisie dobrodziejstwa procesowego jakim jest instytucja prawa pomocy. W ocenie orzekającego skarżąca Spółka nie wykazała, że spełnia przesłanki do przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Przede wszystkim należy stwierdzić, że strona nie wypełniła obowiązku przedłożenia dokumentów źródłowych pozwalających na przeprowadzenie analizy jej kondycji finansowej i możliwości płatniczych. Pomimo wystosowanego do niej wezwania nie przedłożyła: - sprawozdania finansowego za 2015 rok; - odpisu zeznania podatkowego za rok 2015 rok; - odpisów deklaracji podatkowych dotyczących rozliczenia podatku VAT za ostatnie trzy miesiące; - wyciągów z wszystkich rachunków bankowych Spółki obrazujących historię przeprowadzonych na nich operacji w okresie ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem – w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte / zabezpieczone, należało przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; - aktualnego spisu środków trwałych z podaniem ich wartości; - odpisów raportów kasowych Spółki za sześć ostatnich miesięcy. Strona podała jedynie, że obecnie nie prowadzi działalności handlowej i nie zatrudnia pracowników, zaś dokumenty dotyczące jej stanu majątkowego zostały przekazane do nadzorcy sądowego. Przekazane przez skarżącą Spółkę informacje są niewystarczające do przyjęcia ponad wszelką wątpliwość, czy strona rzeczywiście nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona nie przedłożyła bowiem żadnej dokumentacji mogącej potwierdzić prawdziwość złożonych przez nią oświadczeń. Nie wykazała też, aby podjęła jakiekolwiek działania w kierunku uzyskania żądanych dokumentów. Jeśli – jak twierdzi strona – dokumenty dotyczące stanu majątkowego zostały przekazane nadzorcy sądowemu, nie ma żadnych przeszkód, aby wystąpić o wydanie ich kserokopii, czy odpisów. Podjęcie takich czynności stanowiłyby dowód dochowania należytej staranności w wykazaniu trudnej sytuacji majątkowej strony, czego jednak nie uczyniono. W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd (referendarz sądowy) nie ma obowiązku prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony nie są mu znane wobec uchylania się strony od złożenia stosownych dokumentów (por. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 14 listopada 2005 r., I SA/Gd 140/04). Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, a bierność strony w tym zakresie należało zinterpretować na jej niekorzyść. Skoro to bowiem na stronie ciąży obowiązek wykazania istnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy, to uchylanie się strony od przedstawienia dokładnej i wyczerpującej argumentacji skutkuje uznaniem, że nie zostało wykazane spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., co implikowałoby konieczność udzielenia pomocy ze środków budżetowych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.