I SA/Kr 563/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A.M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 rok postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 stycznia 2011r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. Z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów wynika, że A.M. (ur. w 1976r.) prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną K.M. (ur. w 1976r.) oraz dwójką dzieci w wieku 14 i 16 lat. Rodzina mieszka w budynku należącym do "S" Sp. z o.o. w T., na podstawie umowy najmu, zawartej na okres 30 lat, z roczną opłatą wynoszącą 1200 zł. Wnioskodawca zatrudniony jest w firmie: "K w T." na ½ etatu i uzyskuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 556,65 zł netto miesięcznie. W tej samej spółce zatrudniona jest jego żona z wynagrodzeniem w wysokości 1459,48 zł netto miesięcznie. W 2011r. osiągnął on łączny dochód w wysokości 8 921,21 zł przy przychodzie na poziomie 11 444,90 zł. W tym samym roku żona wnioskodawcy uzyskała dochód w wysokości 22 665 zł, przy przychodzie na poziomie 24 000 zł. Jest ona właścicielką samochodu osobowego marki Toyota Yaris, posiada również udziały w "S" Sp. z o.o. w T. Miesięczne wydatki rodziny obejmujące koszty mediów, żywności i lekarstw wynoszą ok. 1500 zł. Skarżący podaje, iż nie posiada nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Wnioskodawca wskazał także, że między nim a żoną ustanowiona jest rozdzielność majątkowa. Postanowieniem z dnia 2 marca 2012 r. Referendarz sądowy w WSA w Krakowie wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalił. Wskazał on, że wnioskodawca został wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów, gdyż zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Z obowiązku tego skarżący nie wywiązał się w pełni, co skutkowało uznaniem, że nie wykazał on przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia A.M. wniósł o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy. Podał, że rozstrzygnięcie to jest niesprawiedliwie i krzywdzące, w szczególności z uwagi na uzyskiwany faktyczny dochód przypadający na czteroosobową rodzinę. Łączny roczny dochód rodziny skarżącego wynosi około 30 tys. zł, co daje 7 500 zł rocznie na osobę w rodzinie. Nie posiadają zatem środków na poniesienie kosztów sądowych. Wnioskodawca zarzucił, że nie uwzględniono wydatków związanych z nauką dzieci, które są bardzo wysokie. Wskazał także, że żona odmówiła przekazania wyciągów bankowych, gdyż relacje między małżonkami nie są dobre. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), dalej zwanej "p.p.s.a." – od zarządzeń i postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 245 §1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, a zatem wnioskowanym przez skarżącego, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (lub częściowym). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania żądanej pomocy. Stosownie do art. 255 p.p.s.a. (wskazanego zresztą w wezwaniu Referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2012 r., skierowanym do skarżącego), jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to strona zobowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W świetle powyższych uwag Sąd stwierdza, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżący bowiem wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów (w tym stanu majątkowego żony) nie wykonał tego wezwania w sposób prawidłowy. Pominął bowiem szereg okoliczności dotyczących kondycji finansowej żony, tj. nie przedłożył wyciągów z jej kont bankowych obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, jak również nie podał ilości i wielkości posiadanych przez nią udziałów w spółce Sonet. Nie przedłożył także wyciągów ze swoich kont. Nie określił również precyzyjnie ponoszonych miesięcznie wydatków, wskazując, że wydatki na media, lekarstwa i żywność wynoszą miesięcznie około 1500 zł. W sprzeciwie podał dodatkowo, że ponosi wysokie koszty związane z nauką dzieci, lecz nie podał ich wysokości. Wnioskodawca przedłożył natomiast akt notarialny, z którego wynika, że między małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Sąd podkreśla w związku z tym, że wezwanie, o którym mowa w art. 255 p.p.s.a. może odnosić się także do osób trzecich, pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, i to nie tylko dlatego, że informacje o tych osobach muszą być zamieszczone w odpowiednich rubrykach formularza PPF, ale przede wszystkim z uwagi na fakt, że treść tych oświadczeń, co oczywiste, może w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku, gdyż dochody i majątek tych osób kształtują status majątkowy strony. W dalszej kolejności fakt ten bezpośrednio przesądza o tym, czy wnioskodawca może ponieść koszty postępowania, czy też nie jest w stanie ich ponieść. Nie ulega wątpliwości, że w/w wezwanie może być skierowane wyłącznie do osoby wnioskującej o prawo pomocy, a nie do osób trzecich czy innych podmiotów. Jeśli natomiast osoba trzecia odmówi współpracy z wnioskodawcą, to powinna się liczyć z tym, że swoją postawą naraża tegoż wnioskodawcę na negatywne konsekwencje w postaci odmowy przyznania prawa pomocy. Odnosząc się natomiast do przedłożonej umowy majątkowej małżeńskiej należy wskazać, że jej zawarcie nie zwalnia małżonków z wynikającego z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązku wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 29 września 2005 r., sygn. akt II FZ 572/05, niepubl.). Rozdzielność ta odnosi się bowiem do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Na małżonkach ciąży zatem obowiązek udzielenia sobie wsparcia finansowego (także w zakresie prowadzonych postępowań sądowych) niezależnie od tego w jakim ustroju majątkowym pozostają i niezależnie od tego czy prowadzą czy też nie wspólne gospodarstwo domowe. W konsekwencji uchylenie się przez wnioskodawcę od współpracy z Sądem dla umożliwienia poznania pełnej sytuacji finansowej strony, należy uznać za niewskazanie zaistnienia przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd nie jest bowiem w stanie w takiej sytuacji w prawidłowy sposób zweryfikować aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Twierdzenie skarżącego o osiąganiu przez jego rodzinę niskich dochodów (30 tys. rocznie) nie mogło odnieść w związku z tym zamierzonego przez skarżącego skutku w postaci przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Niewykonanie w pełni wezwania do złożenia wskazanych dokumentów i przedstawienia wskazanych informacji uniemożliwiło bowiem dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej wnioskodawcy. Dlatego Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę swego rozstrzygnięcia art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.