I SA/Kr 586/15
WyrokWSA w Krakowie2015-05-14
Skład orzekający: Waldemar Michaldo, Piotr Głowacki, Stanisław Grzeszek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy określająca wzór deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi może nakładać obowiązek podania numeru telefonu, imienia i nazwiska każdej zamieszkałej osoby na nieruchomości oraz złożenia oświadczenia o odpowiedzialności karnej za podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, a także pouczenia o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych, jeśli przepisy ustawy nie przewidują takich wymogów?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy określająca wzór deklaracji o opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie może nakładać obowiązków wykraczających poza zakres upoważnienia ustawowego. Wymóg podania numeru telefonu, imienia i nazwiska każdej zamieszkałej osoby, złożenia oświadczenia o odpowiedzialności karnej oraz pouczenia o zgodzie na przetwarzanie danych osobowych, jeśli nie wynikają one wprost z przepisów prawa lub nie są niezbędne do obliczenia opłaty, stanowi istotne naruszenie prawa i skutkuje stwierdzeniem nieważności uchwały w tej części.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Olkuszu zaskarżył uchwałę Rady Gminy Trzyciąż dotyczącą wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez nałożenie na składającego deklarację obowiązku podania numeru telefonu, imienia i nazwiska każdej zamieszkałej osoby na nieruchomości oraz złożenia oświadczenia o odpowiedzialności karnej i wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych, co zdaniem Prokuratora nie znajdowało oparcia w podstawie prawnej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność załącznika nr 1 do zaskarżonej uchwały w części dotyczącej rubryki "D" (wymóg podania numeru telefonu), w części dotyczącej rubryki "H" (oświadczenie o odpowiedzialności karnej) oraz w części dotyczącej pouczenia o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych. Sąd stwierdził również nieważność załącznika do uchwały nakładającego obowiązek wskazania danych osobowych (imienia i nazwiska) osób zamieszkujących nieruchomość.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt I SA/Kr 586/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 maja 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo (spr.), Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Stanisław Grzeszek, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2015 r., sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Olkuszu, na uchwałę Rady Gminy Trzyciąż, z dnia 30 stycznia 2013 r. Nr XXXIII/258/2013, w sprawie: wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, I. stwierdza nieważność załącznika nr 1 zaskarżonej uchwały zatytułowanego "Deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi" w części dotyczącej rubryki oznaczonej symbolem "D" w zakresie wymogu podania numeru telefonu osoby składającej deklarację, oraz w części rubryki oznaczonej symbolem "H" w zakresie oświadczenia, co do świadomości osoby składającej deklarację o odpowiedzialności karnej za podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, II. stwierdza nieważność załącznika nr 1 zaskarżonej uchwały zatytułowanego "Deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi" w części w jakiej zawiera on pouczenie o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych, III. stwierdza nieważność załącznika do zaskarżonej uchwały zatytułowanego załącznik nr 1 do Deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nakładającego obowiązek wskazania danych osobowych (imienia i nazwiska) osób zamieszkujących daną nieruchomość na terenie Gminy Trzyciąż.
Prokurator Rejonowy w Olkuszu wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na uchwałę Rady Gminy Trzyciąż z dnia 30 stycznia 2013 roku numer XXXIII/258/2013 w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi .
W wywiedzionej skardze Prokurator zaskarżonej uchwale zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego: art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 roku poz. 594 z późn. zm.), art. 6n ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2012 r. poz. 391 ze zm.) oraz art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1182 z późn. zm.) poprzez nałożenie na składającego deklarację obowiązku podania numeru telefonu, imienia i nazwiska każdej zamieszkałej osoby na terenie nieruchomości oraz złożenia oświadczenia zawierającego pouczenie o odpowiedzialności karnej za podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, a nadto zgodnie z pouczeniem zawartym w deklaracji przez jej podpisanie, wyrażenie zgody na przetwarzanie jej danych osobowych dla celów związanych z ustaleniem należności za gospodarowanie odpadami komunalnym, podczas gdy wymóg wskazania powyższych danych oraz złożenie oświadczenia zawierającego pouczenie o odpowiedzialności karnej za podanie niezgodnych ze stanem faktycznym nie znajduje oparcia w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały, w szczególności art. 6n ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
W ocenie Prokuratora wady, jakimi dotknięta jest przedmiotowa uchwała powinny skutkować stwierdzeniem jej nieważności w zaskarżonej części.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że delegacja ustawowa do wydania przedmiotowej uchwały została zawarta w art. 6n ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, który to przepis wskazuje na upoważnienie Rady Gminy do uchwalenia aktu prawa miejscowego w postaci deklaracji za gospodarowanie odpadami komunalnymi, składanej przez właścicieli nieruchomości.
Zdaniem Prokuratora uchwała nakładająca na składającego deklarację obowiązek złożenia oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej, a będąca aktem prawa miejscowego jest dotknięta wadą, albowiem nałożenie przez Gminę takiego obowiązku nie znajduje upoważnienia ustawowego.
Skarżący wskazał, że w oświadczeniu zawartym w przedmiotowej uchwale jest mowa o odpowiedzialności przewidzianej w kodeksie karnym za podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym. Formułując oświadczenie o takiej treści oczywiste jest zatem, że uchwałodawca miał na myśli odpowiedzialność karną przewidzianą w art. 233 § 1 k.k. W żadnym innym przepisie tej ustawy ustawodawca nie skonstruował bowiem przepisu regulującego odpowiedzialność karną za składanie fałszywych zeznań/oświadczeń.
W tym zakresie Prokurator przypomniał, iż art. 233 § 1 k.k. stanowi, że odpowiedzialności karnej podlega ten, kto składając zeznania mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja nieprawdę. Warunkiem odpowiedzialności za złożenie fałszywego oświadczenia jest, by przepis ustawy, na podstawie której oświadczenie jest składane, przewidywał możliwość odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności. Jeżeli ustawodawca zamierza nadać wymaganym oświadczeniom składanym przez zainteresowane podmioty rygor odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń/zeznań to rygor ten wprowadza wprost do ustawy i dopiero wówczas, w razie przeniesienia kompetencji do określenia przez organ samorządu wzoru informacji i deklaracji, winien przewidzieć w treści upoważnienia wymóg o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (zeznań). Zdaniem Prokuratora art. 6n ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie daje natomiast możliwości nakładania przez organ stanowiący gminy na podmiot składający deklarację obowiązku potwierdzania danych pod groźbą odpowiedzialności karnej.
W dalszej części uzasadnienia skargi Prokurator podkreślił, iż zgodnie z treścią powołanego przepisu rada gminy, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego obliczenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ułatwienie składania deklaracji, określi w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego wzór deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości, obejmujący objaśnienia dotyczące sposobu jej wypełnienia oraz pouczenie, że deklaracja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego; uchwała zawiera także informację o terminach i miejscu składania deklaracji. Jednoznaczne brzmienie wskazanego przepisu nie pozwala zatem na przyjęcie, że przedmiotowa deklaracja może zawierać w swojej treści pouczenie o odpowiedzialności karnej.
Ponadto Prokurator wskazał, że wymóg zamieszczania danych osobowych, które nie są niezbędne do wykonania uchwały, tj. podanie numeru telefonu oraz imienia i nazwiska każdej zamieszkałej osoby na terenie nieruchomości także nie znajduje oparcia w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały, a w szczególności w art. 6n ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Skarżący sprzeciwił się także treści pouczenia zawartego pod deklaracją, w której składający deklarację przez jej podpisanie wyraża zgodę na przetwarzanie danych osobowych dla celów związanych z ustaleniem należności za gospodarowanie odpadami komunalnymi
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Trzyciąż reprezentowana przez Wójta Gminy wniosła o oddalenie przedmiotowej skargi, ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności jedynie w zakresie dotyczącym zapisu o zgodzie na przetwarzanie danych osobowych.
W uzasadnieniu strona przeciwna wskazała, że od 1 lutego 2015 roku w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wyraźnie zezwolono na żądanie podania numeru telefonu do właściciela nieruchomości (art. 6m ust. 1b ustawy). Skoro więc obecnie ustawodawca wyraźnie zezwolił na żądanie podania numeru telefonu w deklaracji to uznać należy, że taką możliwość miały gminy także wcześniej, a obecnie zostało to tylko wyraźnie usankcjonowane.
Ponadto strona przeciwna zakwestionowała, że oświadczenie zawarte w deklaracji o świadomości odpowiedzialności karnej jest oświadczeniem o odpowiedzialności karnej przewidzianej w przepisie art. 233 § 1 k.k. Na poparcie swojego stanowiska wskazała, że ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wyraźnie odsyła do stosowania przepisów ustawy Ordynacja podatkowa w odniesieniu do opłat za gospodarowanie odpadami. Tym samym zastosowanie w odniesieniu do danych zawartych w deklaracji ma przepis art. 56 k.k.s. a nie przepis art. 233 k.k. Zatem inkryminowany zapis dotyczący oświadczenia o odpowiedzialności karnej należy traktować jako informację o sankcjach karnych grożących w razie podania nieprawdziwych danych, ale nie należy utożsamiać ich z przewidzianym w kodeksie karnym obowiązkiem uprzedzenia o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznanie.
W zakresie zarzutów dotyczących obowiązku podania imion i nazwisk osób zamieszkujących nieruchomość Wójt Gminy wskazał na konieczność wyważenia dóbr chronionych prawem – danych osobowych oraz skuteczności i powszechności opłat za gospodarowanie odpadami. W myśl przepisu art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych dopuszczalne jest przetwarzanie danych niezbędnych do zrealizowania uprawnienia bądź obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Skoro więc wójt, burmistrz bądź prezydent miasta uprawnieni są do wydawania decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w sytuacjach określonych w przepisie art. 6 m ust. 2b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, to musi ten organ mieć realną możliwość przeprowadzenia postępowania zmierzającego do prawidłowego wydania takiej decyzji. Nie mając wiedzy, kto zamieszkuje nieruchomość postępowanie może być iluzoryczne z powodu braku możliwości weryfikacji tożsamości osób stwierdzonych na kontrolowanej nieruchomości z osobami wymienionymi w deklaracji.
Strona przeciwna powołała się także na stanowisko prezentowane przez GIODO, że ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stanowi podstawę prawną pozyskiwania danych osobowych właścicieli nieruchomości zobowiązanych do złożenia deklaracji. Zbędny jest tym samym zapis deklaracji o zgodzie na przetwarzanie danych osobowych. Wójt wskazał przy tym, że uchybienie polegające na wprowadzeniu tego jest uchybieniem nieistotnym i niekwalifikującym się do stwierdzenia nieważności uchwały.
Końcowo w odpowiedzi na skargę Wójt wskazał, że na skutek podjęcia nowej uchwały nr VI/55/2015 z dnia 25 marca 2015 roku uchylona została uchwała Rady Gminy Trzyciąż nr XXXIII/258/2013 z dnia 30 stycznia 2013 roku, będąca przedmiotem niniejszego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie natomiast do treści art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
W myśl przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.
Skarga Prokuratora Rejonowego w Olkuszu jest zasadna i prowadzi do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w części niezgodnej z obowiązującymi przepisami prawa, które narusza w sposób istotny.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest uchwała Rady Gminy Trzyciąż z dnia 30 stycznia 2013 roku numer XXXIII/258//2013 w przedmiocie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie opadami komunalnymi.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że fakt, iż zaskarżona uchwała została uchylona przez Radę Gminy Trzyciąż uchwałą z dnia nr VI/55/2015 z dnia 25 marca 2015 roku nie stanowi przeszkody w merytorycznym rozpoznaniu skargi.
W uchwale z dnia 14 września 1994 r., sygn. akt W 5/94 dotyczącej wykładni art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "zmiana lub uchylenie zaskarżonej do sądu uchwały nie czyni zbędnym wydania przez sąd wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być zastosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej podjęcie". Skuteczne uchylenie (zmiana) uchwały inną, kolejną uchwałą wywołuje bowiem jedynie skutek na przyszłość (ex nunc) i przerywa działanie skutków prawnych uchwały poprzedniej jedynie od daty wejścia w życie uchwały uchylającej.
Zważywszy więc na różne skutki uchylenia i stwierdzenia nieważności uchwały, oraz na fakt, że efekty czynności podejmowanych na podstawie kwestionowanych zapisów uchwały mogły i mogą funkcjonować w obrocie prawnym, uznać należało, że skarga Prokuratora nie jest bezprzedmiotowa. Uchylenia uchwały nie można bowiem utożsamiać z uwzględnieniem skargi, a skutki stwierdzenia nieważności uchwały polegające na orzeczeniu o jej nieważności od daty jej podjęcia, są dalej idące niż uchylenie uchwały wywierające skutki od daty uchylenia.
Uchylenie uchwały przez radę gminy oznacza bowiem wyeliminowanie zaskarżonej uchwały ze skutkiem od daty jej uchylenia (ex nunc), natomiast w przypadku stwierdzenia jej nieważności, skutek ten powstaje od chwili jej podjęcia (ex tunc).
Podstawy stwierdzenia nieważności uchwały lub aktu organu gminy wyznaczają przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 594). Zgodnie z art. 91 ust. 1 zdanie 1 tej ustawy, uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalony jest pogląd, iż tylko istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały (aktu) organu gminy. Do naruszenia takiego zaliczyć należy: naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97).
W ocenie Sądu, Rada Gminy Trzyciąż podejmując zaskarżoną uchwałę dopuściła się istotnego naruszenia przepisów prawa, polegającego na obowiązkowym zamieszczeniu w załączniku nr 1 do zaskarżonej uchwały danych, które nie znajdują umocowania w ustawowej delegacji do ich umieszczenia.
Stosownie do treści art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym na podstawie upoważnień ustawowych, gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązującego na terenie gminy. Wykonawczy charakter aktu prawa miejscowego oraz zasada prymatu nad nim ustawy w hierarchii źródeł prawa, obligują organ realizujący ustawową normę kompetencyjną w zakresie tworzenia aktu prawa miejscowego do wydawania tych aktów wyłącznie w granicach upoważnienia ustawowego, celem uszczegółowienia zapisów ustawowych. Regulacje zawarte w akcie prawa miejscowego mają na celu jedynie uzupełnienie przepisów powszechnie obowiązujących rangi ustawowej, kształtujących prawa i obowiązki ich adresatów.
Zaskarżona uchwała podjęta została na podstawie art. 6n ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2012 r., poz. 391 ze zm.), który na dzień jej wydania stanowił, że:
1. Rada gminy, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego obliczenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, określi, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, wzór deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości, obejmujący objaśnienia dotyczące sposobu jej wypełnienia oraz pouczenie, że deklaracja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Uchwała zawiera także informację o terminach i miejscu składania deklaracji.
2. Rada gminy w uchwale, o której mowa w ust. 1, może określić wykaz dokumentów potwierdzających dane zawarte w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Podkreślić należy, że ustawowe wyliczenie zagadnień przekazanych radzie gminy do uregulowania w drodze uchwały w sprawie wzoru deklaracji jest wyczerpujące, nie jest zatem dopuszczalna wykładnia rozszerzająca zastosowania tego przepisu w odniesieniu do innych kwestii, które nie zostały w nim wymienione (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2012/12; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 527/06; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 59/07). Oznacza to, że w podejmowanym, na podstawie cytowanych przepisów, w akcie prawa miejscowego nie można zamieszczać postanowień, które wykraczają poza ich treść. Deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powinna zatem zawierać jedynie takie dane, które konieczne są do prawidłowego obliczenia wysokości opłaty.
W ocenie Sądu zamieszczenie we wzorze deklaracji, w rubryce D zatytułowanej "Adres zamieszkania / siedziby", znajdującej się w załączniku nr 1 do przedmiotowej uchwały, obowiązku podania numeru telefonu składającego deklarację nie znajduje umocowania w delegacji ustawowej do jego zamieszczenia. Pomimo bowiem powszechności korzystania przez społeczeństwo z usług telefonicznych nie istnieje prawny nakaz by z nich korzystać. Część (choć może dotyczyć to niewielkiej ilości osób w gminie) składających deklarację może nie posiadać telefonu i w sytuacji zamieszczenia w deklaracji takiej pozycji, osoby te nie miałyby możliwości prawidłowego (pełnego) jej wypełnienia. Zaznaczyć należy, że ze wzoru deklaracji nie wynika, by podanie tych danych było fakultatywne. W rubrykach przeznaczonych na ich wpisanie nie zamieszono bowiem żadnej adnotacji, z której wynikałoby, by ich wypełnienie było dobrowolne.
Przede wszystkim stwierdzić jednak należy, że podanie numeru telefonu osoby składającej deklarację nie stanowi informacji niezbędnych do obliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami. Powyższe dane mogłyby być co najwyżej zamieszczone w deklaracji jako jej część fakultatywna, którą składający deklarację mógłby dobrowolnie wypełnić. Takie dane osobowe tylko wówczas powinny być gromadzone, gdyby były one niezbędne celem ich przetwarzania w związku realizacją uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa lub gdyby były one niezbędne do wykonania określonych prawem zadań realizowanych dla dobra publicznego (art. 23 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych). Sąd nie dopatrzył się jednak takiej niezbędności lub konieczności w rozumieniu art. 23 ww. ustawy w odniesieniu do ustalania wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Nie jest przy tym zasadne twierdzenie zawarte w odpowiedzi na skargę, że w związku z nowelizacją ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach uchwała Rady Gminy w zakresie nakładającym na składającego deklarację obowiązek wskazania telefonu kontaktowego jest zgodna z prawem. Należy bowiem wskazać, że zmienione przepisy w takim kształcie obowiązują od dnia 1 lutego 2015 roku, a więc nie obowiązywały w dacie stanowienia przedmiotowej uchwały, w związku z czym zasadne jest stwierdzenie jej nieważności w tym zakresie.
Nie znajduje także umocowania w delegacji ustawowej zamieszczenie w załączniku nr 1 do zaskarżonej uchwały w rubryce H zatytułowanej "Oświadczenie i podpis składającego deklarację/osoby reprezentującej składającego deklarację" oświadczenia o treści: "Oświadczam, iż jestem świadomy/a odpowiedzialności karnej wynikającej z podania danych niezgodnych ze stanem faktycznym".
Wskazać w tym miejscu należy, że normy zawarte w art. 6n ust. 1-2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie stwarzają jakichkolwiek podstaw do wprowadzenia do deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właściciela nieruchomości, klauzuli, zgodnie z którą podmiot podpisujący deklarację oświadczałby, że jest świadomy odpowiedzialności karnej za podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym. Kwestionowana klauzula nie stanowi objaśnienia dotyczącego sposobu wypełnienia deklaracji.
Podkreślić należy, że warunkiem odpowiedzialności za złożenie fałszywego oświadczenia jest wskazanie na przepis rangi ustawowej, który przewiduje możliwość odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej. Innymi słowy, jeżeli ustawodawca zamierza nadać wymaganym oświadczeniom składanym przez zainteresowane podmioty, rygor odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (zeznań), to rygor ten wprowadza wprost do ustawy i dopiero wówczas, w razie przeniesienia kompetencji do określenia przez organ samorządu wzoru deklaracji, winien przewidzieć w treści upoważnienia wymóg pouczenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (zeznań). Takiego rygoru ustawodawca nie wskazał w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Odnośnie zaś zamieszczenia w deklaracji innych pouczeń należy mieć na uwadze, że upoważnienie ustawowe dopuszcza tylko jedno, a mianowicie że deklaracja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Wprowadzenie do deklaracji kwestionowanego oświadczenia oznacza zatem przekroczenie upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 6n ust. 1 wskazanej ustawy.
Nadto, odnosząc się do stanowiska zawartego w odpowiedzi na skargę, wyjaśnić należy, że właściciele nieruchomości zobowiązani do składania deklaracji nie posiadają statusu podatnika, w rozumieniu art. 7 § 1 Ordynacji podatkowej, czego konsekwencją jest brak podstaw do stosowania wobec nich przepisów tej ustawy, a w konsekwencji możliwości przypisania im odpowiedzialności z art. 56 ustawy z dnia 10 września 199 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2013 r., poz. 186 z późn. zm.).
Wskazać należy, że także pouczenie, iż składający deklarację wyraża zgodę na przetwarzanie danych osobowych dla potrzeb naliczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (zamieszczone pod deklaracją) nie znajduje umocowania w kompetencjach nadanych prawodawcy lokalnemu w obowiązujących przepisach. Regulacja ta narusza art. 6n ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w związku z art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych przepisy w niej zawarte stosuje się do przetwarzania danych osobowych w kartotekach, skorowidzach, księgach, wykazach i innych zbiorach ewidencyjnych. Natomiast pod pojęciem przetwarzania danych osobowych, zgodnie z treścią art. 7 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych rozumie się jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych, takie jak zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, opracowywanie, zmienianie, udostępnianie i usuwanie, a zwłaszcza te, które wykonuje się w systemach informatycznych.
Złożona przez zobowiązanego deklaracja uprawnia organ gminy do ewentualnego wydania decyzji administracyjnej w trybie art. 6o ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, lub wystawienia tytułu wykonawczego, lecz nie do tworzenia nowych zbiorów ewidencyjnych.
W art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych wymienione zostały przesłanki legalności przetwarzania danych osobowych. Przykładowo art. 23 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy wskazuje zgodę jako przesłankę zgodności z prawem przetwarzania danych osobowych. Zgoda jest jednak jednym z możliwych, ale nie jedynym warunkiem legalizującym przetwarzanie danych. Nie jest zatem konieczne jej pozyskiwanie, gdy spełniony jest jeden z pozostałych warunków z art. 23 ust. 1 ustawy, zwłaszcza gdy przetwarzanie danych osobowych znajduje podstawę w stosownych przepisach prawa. Tym samym ustalenie we wzorze deklaracji de facto obowiązku oświadczenia o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych na potrzeby wykonywania zadań wynikających z realizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach jest zbędne i wykracza poza zakres kompetencji organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego do kształtowania zawartości uchwały ustalającej wzór deklaracji.
Mając na uwadze podniesione powyżej argumenty uznać należy, że zaskarżona uchwała istotnie narusza art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji oraz art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, a także zasady praworządności i legalności wynikające z art. 7 Konstytucji RP, wedle których organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza, że mogą czynić tylko to, na co prawo wyraźnie im zezwala lub co wyraźnie nakazuje. W konsekwencji organ naruszył w sposób istotny art. 6n ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Również w zakresie dotyczącym załącznika do zaskarżonej uchwały zatytułowanego "Załącznik nr 1 do Deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi" nakładającego obowiązek wskazania danych osobowych (imienia i nazwiska) osób zamieszkujących daną nieruchomość na terenie Gminy Trzyciąż, zasadne jest stwierdzenie jego nieważności w całości, albowiem stanowi on przejaw przekroczenia upoważnienia wynikającego z art. 6n ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Podanie danych personalnych tych osób, podobnie jak w przypadku podania numeru telefonu, nie stanowi informacji niezbędnych do prawidłowego obliczenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami. Wystarczającą do tego informacją będzie podanie ilości osób zamieszkujących daną nieruchomość. To nie dane osobowe, lecz ilość osób ma znaczenie dla ustalenia wysokości opłaty. Przykładowo to, czy składający deklarację poda np. 10 osób i dodatkowo wskaże każdą z nich z imienia i nazwiska, czy też wskaże jedynie liczbę 10 osób – nie ma znaczenia dla ustalenia wysokości opłaty. Jak już zaznaczono powyżej, deklaracja w sprawie wzoru opłat za gospodarowanie odpadami nie może służyć innym celom niż tylko obliczeniu wysokości opłaty przez składającego taką deklarację.
Równocześnie należy podkreślić, iż zaskarżona uchwała nie zawiera błędu w podstawie prawnej jej wydania w zakresie w jakim powołuje się na art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym, a nie na art. 18 ust. 2 pkt 8. Ostatni z przywołanych przepisów upoważnia bowiem radę gminy do podejmowania uchwał w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach. Jak słusznie w tym zakresie zauważył WSA w Krakowie w wyroku z dnia 27 kwietnia 2015r. sygn. akt I SA/Kr 463/15 użyty w tym przepisie zwrot "w sprawach" należy odczytywać jako uprawnienie rady gminy do ustalania wysokości tych podatków i opłat, wprowadzania ulg i zwolnień, przy czym korzystanie z tego prawa ograniczone jest obowiązywaniem odrębnych ustaw, zezwalających na ustalenie podatku lub opłaty, co sprowadza się do zakazu wprowadzania podatków i opłat pozaustawowych. Przywołany przepis dotyczy więc materii związanej z istotą podatku lub opłaty. Do istoty podatku lub opłaty nie zalicza się natomiast sposobu ich obliczenia.
Na marginesie w odniesieniu do uzasadnienia skargi należy przypomnieć, iż w doktrynie i orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że sam fakt niewskazania w akcie prawa miejscowego podstawy prawnej jego wydania albo wskazanie błędnej lub niepełnej podstawy prawnej nie stanowi podstawy do uznania, że doszło do rażącego naruszenia prawa, jeżeli w porządku prawnym obowiązuje przepis, który zawiera delegację dla organu do wydania przepisu wykonawczego w określonym zakresie.
Mając na uwadze przedstawione powyżej rozważania, Sąd, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, w pkt I ,II oraz III sentencji wyroku stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w omówionej wyżej części jako naruszającą w chwili jej wydania art. 6n ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w związku z art. 2 ust. 2 i art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło