I SA/Kr 588/17

PostanowienieWSA w Krakowie2017-11-13

Skład orzekający: Piotr Głowacki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Szpital, będący samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej, może zostać zwolniony od kosztów sądowych i ustanowiony mu pełnomocnik, jeśli wykaże, że nie posiada wystarczających środków na pokrycie tych kosztów, pomimo realizacji celów publicznych?
Ratio decidendi
Prawo pomocy w postępowaniu sądowym dla osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny i powinno być przyznawane jedynie w sytuacjach, gdy zdobycie środków na pokrycie kosztów jest obiektywnie niemożliwe. Jedynym kryterium oceny wniosku jest kryterium finansowe, a realizacja celów publicznych lub specyfika działalności podmiotu nie wpływa na ocenę jego zdolności płatniczych.
Stan faktyczny
Szpital złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych. Szpital przedstawił szczegółowe dane dotyczące swojej sytuacji finansowej, wskazując na wysokie przychody, ale również straty i zobowiązania. Referendarz sądowy oddalił wniosek, a w sprzeciwie Szpital podniósł, że nie powinien być porównywany do podmiotów gospodarczych ze względu na specyfikę swojej działalności i ograniczenia w dysponowaniu środkami.
Rozstrzygnięcie
Utrzymuje w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 sierpnia 2017r. oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I SA/Kr 588/17 Kraków, dnia 13 listopada 2017r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Głowacki po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Szpitala [...] w K. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 31.03.2017r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za okres od stycznia do grudnia 2014r. utrzymuje w mocy postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 sierpnia 2017r. We wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podano, iż wartość funduszu założycielskiego strony skarżącej wynosi: 18 353 151,36 zł., a wartość środków trwałych 58 647 699,54 zł ( w tym 10 488 931,99 zł środków trwałych w budowie). Rok 2016 zamknięty został przez podmiot stratą w wysokości 7 061 622,77 zł, przy przychodzie na poziomie 105 831 993,45 zł. Na koniec tego roku środki zgromadzone w kasie i na rachunkach wynosiły: 3 743 317,34 zł. W lutym 2015 roku szpital otrzymał kredyt bankowy w wysokości 31 800 000,00 zł przeznaczony w całości na spłatę wymagalnych zobowiązań i pożyczek, a także na spłatę należności objętych porozumieniami dot. ratalnej spłaty zadłużenia. Obecnie szpital dokonuje ratalnych spłat w/w. kredytu tj. w wysokości 500.000,00 zł. W BGK na koncie ma zgromadzone środki w wysokości 217 135,79 zł, a w Deutsche Banku S.A. na trzech kontach znajdują się następujące sumy : 38 147,65 zł, 96 101,20 zł, 95 143, 72 zł. Wnioskodawca zaznaczył, iż łącznie koszty szpitala wynoszą w skali miesiąca około 8 841 863,32zł, a miesięczny niedobór środków finansowych wynosi około 1 330 000 zł. Podniósł również, że [...]OW NFZ w K. nie zapłacił Szpitalowi wynagrodzenia za świadczenia zdrowotne ponadumowne wykonane w latach 2011- 2015r w łącznej wysokości 6 572 050,85 zł. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2017r. referendarz sądowy wniosek oddalił We wniesionym sprzeciwie strona skarżąca zarzuciła, iż nie powinna być porównywana do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, ponieważ skrępowana jest przepisami ograniczającymi samodzielność w dysponowaniu środkami finansowymi, nadto regulacjami dotyczącymi obowiązków np. przyjmowaniem pacjentów itp. Wskazano w tym względzie na wydanie około 20 mln zł w przeciągu 13 –tu lat. Wskazano także szczegółowo na problemy na linii szpital – [...]OW NFZ w zakresie podpisywanych i zmienianych umów na świadczenie usług zdrowotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zaskarżone postanowienie wydane przez referendarza sądowego jest prawidłowe. Wniosek skarżącego dotyczył całościowego przyznania prawa pomocy tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym). Zasadnie w ocenie Sądu referendarz sądowy wskazał, iż przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w tym przepisie instytucja przyznania prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny, a nie bezwzględny (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r. , sygn. akt II FZ 409/11). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Prawidłowo również wskazano w zaskarżonym postanowieniu, iż jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, jest kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 29.01.2015r., sygn. akt II FZ 2058/14 i II GZ 20/15). Powyższe oznacza, iż nawet w przypadku realizacji przez podmiot celów publicznych, tak jak ma to miejsce w przypadku strony skarżącej (udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej) fakt ten nie wpływa na ocenę zdolności płatniczych podmiotu. Ustawodawca chcąc uwzględnić taką specyfikę działalności strony zawarłby to w ustawie w postaci odpowiedniego zwolnienia, czego jednak nie uczynił (por. postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2004 r., sygn. I FZ 4/04). Stąd zastosowane reguły oceny kondycji finansowej muszą być takie same jak w stosunku do innych podmiotów funkcjonujących w obrocie gospodarczym, które nie realizują celów publicznych. Wnioskodawca jest bowiem samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej. Wobec tego argumentacja strony skarżącej zawarta zarówno we wniosku, jak i w sprzeciwie w zakresie strukturalno – prawno – finansowych uwarunkowań w funkcjonowaniu (obowiązek udzielania świadczeń zdrowotnych osobom nieubezpieczonym, wykonywanie świadczeń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych , ale nie objętych podpisanymi umowami z [...] Oddziałem Wojewódzkim NFZ w K. – tzw. nadwykonania, konieczność wypłaty podwyżek dla pracowników szpitala wynikający z zapisu zawartego w art. 59a ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach opieki zdrowotnej) nie mogła wpłynąć na ocenę sytuacji finansowej podmiotu na rzecz przyznania prawa pomocy. Istotne i zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia miało posiadanie przez Szpital wymienionych na kontach środków, pozwalających na pokrycie kosztów sądowych i wynagrodzenie ewentualnego pełnomocnika. Zasadnie zatem w skarżonym postanowieniu wskazano na brak w przepisach regulujących prawo pomocy pojęcia ważnego interesu społecznego, czy odniesienia do rodzaju prowadzonej działalności. W związku z tym zarzuty sprzeciwu są niezasadne, gdyż wyznacznikiem oceny jest jedynie aspekt finansowy danego podmiotu, w tym dysponowanie środkami finansowymi, które mogą służyć na pokrycie wnioskowanych kosztów. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji,

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło