I SA/Kr 589/17

Straszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Szpitala [...] w K. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, z dnia 31.03.2017r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za okres od lutego do grudnia 2013r. postanawia: oddalić wniosek Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Szpitala [...] w K., w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, z dnia 31.03.2017r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za okres od lutego do grudnia 2013r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów wartość funduszu założycielskiego strony skarżącej wynosi: 18 353 151,36 zł. a wartość środków trwałych 58 647 699,54 zł ( w tym 10 488 931,99 zł środków trwałych w budowie) Rok 2016 zamknięty został przez podmiot stratą w wysokości 7 061 622,77 zł, przy przychodzie na poziomie 105 831 993,45 zł. Na koniec tego roku środki zgromadzone w kasie i na rachunkach wynosiły : 3 743 317,34 zł. W lutym 2015 roku szpital otrzymał kredyt bankowy w wysokości 31 800 000,00 zł przeznaczony w całości na spłatę wymagalnych zobowiązań i pożyczek, a także na spłatę należności objętych porozumieniami dot. ratalnej spłaty zadłużenia. Obecnie szpital dokonuje ratalnych spłat ww. kredytu tj. w wysokości 500.000,00 zł. W B. na koncie ma zgromadzone środki w wysokości 217 135,79 zł, a w D. S.A. na trzech kontach znajdują się następujące sumy : 38 147,65 zł, 96 101,20 zł, 95 143, 72 zł. Wnioskodawca zaznaczył, iż łącznie koszty szpitala wynoszą w skali miesiąca około 8 841 863,32zł, a miesięczny niedobór środków finansowych wynosi około 1 330 000 zł. Podniósł również , że M. w K. nie zapłacił Szpitalowi wynagrodzenia za świadczenia zdrowotne ponadumowne wykonane w latach 2011- 2015r w łącznej wysokości 6 572 050,85 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy .Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r. , sygn. akt II FZ 409/11). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Analizując przedmiotową sprawę należy też podkreślić, że zgodnie z linią orzeczniczą sądów administracyjnych jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, jest kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 29.01.2015r., sygn. akt II FZ 2058/14 i II GZ 20/15). Tak więc nawet w przypadku realizacji przez podmiot celów publicznych, tak jak ma to miejsce w niniejszym przypadku (udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej) fakt ten nie wpływa na ocenę zdolności płatniczych podmiotu. Ustawodawca chcąc uwzględnić taką specyfikę działalności strony zawarłby to w ustawie w postaci odpowiedniego zwolnienia, czego jednak nie uczynił (por. postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2004 r., sygn. I FZ 4/04). Stąd zastosowane reguły oceny kondycji finansowej muszą być takie same jak w stosunku do innych podmiotów funkcjonujących w obrocie gospodarczym, które nie realizują celów publicznych. Wnioskodawca jest bowiem samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej. Oczywiście przyznać trzeba, że bolączki strukturalno – prawno – finansowe przedstawione we wniosku (obowiązek udzielania świadczeń zdrowotnych osobom bezdomnym i nieubezpieczonym, wykonywanie świadczeń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych , ale nie objętych podpisanymi umowami z M. Oddziałem Wojewódzkim NFZ w K. – tzw. nadwykonania, konieczność wypłaty podwyżek dla pracowników szpitala wynikający z zapisu zawartego w art. 59a ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach opieki zdrowotnej) są realne. Argumentacja ta nie może jednak przeważyć szali oceny sytuacji finansowej podmiotu na rzecz przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w kontekście posiadania przez Szpital wymienionych na kontach środków, pozwalających na pokrycie kosztów sądowych i wynagrodzenie ewentualnego pełnomocnika. Jest ona irrelewantna z punktu widzenia przepisów prawa pomocy. Orzeczenie w tej materii nie może natomiast wyręczać ustawodawcy czy też zastępować stosownych regulacji, których nie ma. W przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczących przyznania prawa pomocy nie występuje bowiem przesłanka : "ważnego interesu społecznego", na który powołuje się wnioskodawca, a wyznacznikiem oceny jest tylko aspekt finansowy danego podmiotu. W związku z powyższym należało orzec jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§2, art. 246§2 pkt.1, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. , poz. 718 z p. zm.).