I SA/Kr 598/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 20 października 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.Ż. na decyzję Dyrektora Izby z dnia 31 marca 2016r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego 2007r. do czerwca 2008r. oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za styczeń 2007r. oraz za miesiące od lipca 2008r. do grudnia 2008r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. R. Ż. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją decyzji organu I instancji w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 marca 2016r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego 2007r. do czerwca 2008r. oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za styczeń 2007r. oraz za miesiące od lipca 2008r. do grudnia 2008r. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku skarżąca wskazała na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla niej i jej rodziny. Argumentowała, że ma na utrzymaniu męża oraz małoletnie dziecko. Jej źródłem dochodów jest praca w szkole, działalność polegająca na wynajmie nieruchomości oraz udzielanie korepetycji (doradztwo edukacyjne). Otrzymane z tych źródeł wynagrodzenie wynosi ok. 4.700 zł miesięcznie, jednak większość dochodu, jak podaje skarżąca, pochłania spłata kredytu finansowego, ok. 3.000-3.800 zł miesięcznie (w zależności od kursu waluty), pozostała kwota jest wydatkowana na spłatę bieżących zobowiązań i mediów. Podała ponadto, że nie ma żadnych oszczędności, a jej mąż od dłuższego czasu nie pracuje i nie uzyskuje dochodów. Skarżąca wskazała, że konsekwencje egzekucji kwoty zobowiązania VAT, wynikającego z przedmiotowych decyzji będą trudne do odwrócenia, a późniejszy zwrot tej kwoty może przywrócić stan sprzed egzekucji. Zdaniem skarżącej, egzekucja zobowiązania pozbawi ją płynności finansowej i uniemożliwi pokrywanie bieżących, niezbędnych wydatków, w tym przede wszystkim związanych ze spłatą kredytu hipotecznego. Wobec powyższego skarżąca uznała, że wstrzymanie wykonania przedmiotowych decyzji jest uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") – po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Z powołanego wyżej przepisu wynika, że sąd może uwzględnić wniosek strony, gdy zachodzi, co najmniej jedna z przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Warunkiem wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę skarżącą we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie ugruntował się już pogląd, że z tak brzmiących przepisów wynika, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest odstępstwem od zasady, a w konsekwencji tego przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie powinny być interpretowane rozszerzająco. Należy podkreślić, że wykazanie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej. Jak podnoszono wielokrotnie w orzecznictwie, sąd nie bada z urzędu faktu, czy szkoda lub trudne do usunięcia skutki rzeczywiście mogą zaistnieć, lecz wykazanie tego faktu ciąży na wnioskodawcy. Pozostaje bowiem poza sporem, że przytoczona regulacja nakłada określone obowiązki nie tylko na sąd administracyjny, ale i na wnioskodawcę. Jest on zobowiązany: "do rzeczowego uzasadnienia swego wniosku, poprzez poparcie go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami, na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej", (por. postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008r., sygn. akt I FSK 983/08, LEX nr 468877). Pozostawienie przez ustawodawcę uznaniu sądu zasadności wstrzymania aktu wiąże się w związku z powyższym z koniecznością szczególnie wnikliwego i przekonującego uzasadnienia przez skarżącą wniosku, wykazującego potrzebę wstrzymania wykonania aktu, zwłaszcza, że na tym etapie postępowania Sąd nie bada merytorycznej zasadności skargi, (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2011r., sygn. akt II FZ 106/11, LEX nr 795365). Jak wynika z powyższego, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o istnieniu powyższych zagrożeń, co dopiero uzasadniać może wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Argumentacja takiego wniosku musi być odpowiednia, tzn. w sposób przekonujący pokazująca konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w istocie uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Przypomnieć jednocześnie należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności jest dolegliwością finansową, wpływającą w określony sposób na funkcjonowanie zobowiązanego do zapłaty kary, jednak co do zasady nie oznacza to wyrządzenia szkody, poza tym ma niewątpliwie charakter odwracalny. W tej sytuacji obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot zapłaconej dobrowolnie, bądź wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami, (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 maja 2014r., sygn. akt II GSK 1020/14, Lex Omega nr 1467667). W sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty konkretnej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenie majątkiem podatnika, koniecznym jest wykazanie konkretnych przesłanek wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków, (por. postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2010r., I FZ 481/09). Innymi słowy każda zapłata podatku wiąże się z pewną dolegliwością w postaci uszczuplenia stanu posiadania podatnika. Aby jednak możliwe było wstrzymanie wykonania decyzji podatkowej, podatnik musi wykazać, że w związku z wykonaniem decyzji nastąpią kwalifikowane skutki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak podkreśla się w orzecznictwie fakt, że decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość, sam z siebie nie uzasadnia zastosowania wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Walor ochronny ma również prawna możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie strony skarżącej, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie, (por. postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 520/11, LEX nr 786115). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że wnioskodawczyni powołuje się na brak oszczędności, jednakże z informacji, które podaje sama skarżąca w toku postępowania wynika, że jej dochód wynosi prawie pięć tysięcy (3.870,64 zł + 300 zł, + 795 zł = 4.965,64 zł), ponadto jest ona właścicielem domu jednorodzinnego o pow. ok. 200 m2, o wartości ok. 600 000 zł. Nie należy zapominać, że skarżąca ma stałe zatrudnienie, pozostaje w stosunku pracy, prowadzi doradztwo edukacyjne – korepetycje oraz najem budynku użytkowego na przedszkole, co przynosi jej dochody i tym samym gwarantuje jej posiadanie wystarczających środków na egzystencję oraz racjonalne ich rozdysponowanie, natomiast sumy, którymi dysponuje są znaczne, jak na obecne, przeciętne realia. Fakt, że jej mąż od dłuższego czasu nie pracuje, nie może być argumentem przemawiającym za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. Na uwagę zasługuje także fakt, że w kontekście uiszczania przez wnioskodawczynię, co miesiąc rat kredytowych w wysokości 3.500 zł, istotne znaczenie dla oceny przedstawionego stanu faktycznego ma utrwalona linia orzecznicza sądów administracyjnych, zgodnie z którą, jakiekolwiek prywatnoprawne zobowiązania nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Należy również zwrócić uwagę, że w ramach powszechnej praktyki, stosowanej przez banki, możliwa jest przerwa lub zawieszenie spłaty rat kredytowych, na wniosek kredytobiorcy. Argumentacja, którą przedstawiła we wniosku skarżąca nie jest przekonująca, zważywszy na fakty, jakie występują w realiach przedmiotowej sprawy, a w tym kontekście nie można także pominąć faktu, że postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, stanowi wyjątek od zasady wykonalności decyzji. Wskazać również należy, że sama tylko możliwość dokonania w przyszłości egzekucji zobowiązania, nie uzasadnia jeszcze udzielenia ochrony tymczasowej, bowiem o zagrożeniu skutkami egzekucji można mówić dopiero z chwilą, gdy zastosowanie innych instrumentów zapewniających przymusowe wykonanie zobowiązania, okazałoby się niemożliwe lub bezskuteczne. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 sierpnia 2015r., sygn. akt II FZ 640/15: "(...) w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu ubiegający się o takie wstrzymanie powinien uzasadnić, dlaczego uważa, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi go na znaczną szkodę lub niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków. Tymczasem podkreślić należy, iż wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji". NSA w powyższym rozstrzygnięciu stanął nadto na stanowisku, że trudna sytuacja materialna nie jest przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i sama w sobie nie stanowi przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Należy również wskazać, że faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z zaskarżonej decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, (por. postanowienie NSA z dnia 17 września 2014r., sygn. akt I OZ 737/14; LEX nr 1529107). Każda bowiem decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość, rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji można otrzymać zwrot uiszczonej kwoty, (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 684/13; LEX nr 1432682). Wskazać nadto należy, że rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, Sąd winien mieć na uwadze interesy wszystkich stron postępowania, także i organu podatkowego, który stoi na straży przestrzegania przepisów podatkowych, dba także o to, by nie doszło do nieuzasadnionego uszczuplenia wpływu do budżetu państwa należności podatkowych. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 61 § 5 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.