I SA/Kr 607/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 lutego 2012 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek D.B. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 lutego 2012 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. We wniosku skarżąca oświadczyła, ze pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem W.B.. Ich miesięczny dochód wynosi 3.128,38 zł i stanowi go emerytura skarżącej w wysokości 1.745,65 zł i emerytura jej męża w wysokości 1.382,73 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi mieszkanie spółdzielcze własnościowe o powierzchni ponad 70 m², w którym mieszka z mężem. Nie dysponuje ona zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że nie może ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny. Dom, który D.B. odzyskała w spadku był zbudowany przed II wojną światową. Nieruchomość jest w opłakanym stanie, ponieważ przez kilkadziesiąt lat nie był tam przeprowadzany kapitalny remont. Budynek w całości zajęty jest przez lokatorów, którzy nie płacą czynszu i nieustannie odwołują się do sądu, co sprawia, że brak jest środków na dokonywanie niezbędnych napraw. Ponadto nadzór budowlany nakłada na skarżącą obowiązki remontowe, z których trudno się wywiązać przy dochodach skarżącej. Na dokonywanie bieżących napraw wnioskodawczyni musi zaciągać pożyczki, a wciąż pojawiają się nowe problemy – pękające rury wod. kan., instalacja gazowa, itp. Skarżąca jest już osobą starszą (liczy 70 lat) i schorowaną. Leczy się kardiologicznie, co dodatkowo obciąża jej domowy budżet wydatkami sięgającymi niejednokrotnie kilkuset złotych miesięcznie. Małżonek skarżącej również choruje i wymaga leczenia. Skarżąca wraz z mężem mieszka w dużym mieszkaniu, którego nie udaje się zamienić na mniejsze, co pociąga za sobą dodatkowe koszty związane z opłatami czynszowymi. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez: przesłanie kopii zeznania podatkowego o wysokości dochodów osiągniętych przez skarżącą i jej męża w roku 2011, oświadczenia jakie dochody skarżąca uzyskuje z nieruchomości położonych w W. przy ul. M. oraz w K. przy ul. S., przedłożenie wykazu wszystkich posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy, udokumentowanie aktualnymi rachunkami / fakturami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącej (opłaty za czynsz, prąd, gaz, wodę, podatki, ubezpieczenie itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, środki czystości, telefon, ewentualne leczenie, itp., potwierdzenie faktu zaciągnięcia pożyczek poprzez przesłanie kopii zawartych umów wraz z harmonogramem spłaty rat. Pismem z dnia 5 czerwca 2012 roku działający w imieniu skarżącej adwokat P.Z. złożył wniosek o przedłużenie o 14 dni terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy z powodu trudności ze skontaktowaniem się ze swoją mocodawczynią. Wniosek ten został ponowiony przez pełnomocnika pismem z dnia 20 czerwca 2012 roku. Zarządzeniem z dnia 25 czerwca 2012 roku referendarz sądowy WSA przedłużył termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o 14 dni licząc od dnia doręczenia zarządzenia. Przedmiotowe zarządzenie zostało odebrane przez pracownika Kancelarii Adwokackiej A.W. w dniu 9 lipca 2012 roku. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upływał z dniem 23 lipca 2012 roku. Mimo upływu zakreślonego terminu braki nie zostały uzupełnione. W dniu 10 lipca 2012 roku do tut. sądu wpłynęło pismo z dnia 4 lipca 2012 roku, w którym adwokat P.Z. poinformował, że nie udało mu się skontaktować ze swoją mocodawczynią, dlatego prosi o kierowanie korespondencji w sprawie bezpośrednio na adres skarżącej D.B. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżąca, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżąca ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczania kosztów sądowych, winna była przekonać sąd, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Zdaniem orzekającego skarżąca nie wykazała, iż w stosunku do jej osoby zachodzą przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez wnioskodawczynię oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez skarżącą wykonane. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżącej o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz nadesłanie dokumentów źródłowych oznaczało, że dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczyły do wolnej od wątpliwości oceny jej sytuacji majątkowej, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. Nieudzielanie przez skarżącą informacji, o których mowa w skierowanym do jej pełnomocnika wezwaniu, a także nieprzesłanie dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego spowodowało, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości płatniczych D.B. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wniosek pełnomocnika skarżącej o kierowanie korespondencji w sprawie bezpośrednio na adres D.B. nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa, bowiem zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli w sprawie ustanowiono pełnomocnika, doręczenia należy dokonać pełnomocnikowi, a nie stronie. Mając na uwadze powyższe wniosek o przyznanie prawa pomocy, zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt II OZ 1112/06, postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt II FZ 126/05) należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270).