I SA/Kr 607/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J.K na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 stycznia 2017r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: odmówić skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi. J.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 stycznia 2017r., nr [...], którą uchylono decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 6 czerwca 2016r., nr [...] i przekazano sprawę dotyczącą podatku od towarów i usług za okres od marca do grudnia 2014r. do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W skardze w odniesieniu do ww. decyzji sformułowano zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, a ponadto dołączono wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżący, działający przez profesjonalnego pełnomocnika podał, że jak wynika z informacji pozyskanych od organów podatkowych obu instancji, decyzja miała zostać odebrana przez jego pełnomocnika w dniu 9 lutego 2017r. Pełnomocnik jednak nie otrzymał zaskarżanej decyzji. O wydaniu decyzji, pełnomocnik dowiedział się z rozmowy z osobą prowadzącą sprawę w imieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu 19 maja 2017r., co następnie zostało potwierdzone przez funkcjonariusza Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w rozmowie telefonicznej z dnia 24 maja 2017r., a dowód tego stanowią notatki organów podatkowych z dnia 19 maja 2017r. oraz z dnia 24 maja 2017r. Wskazano, że w ramach prowadzonej działalności pełnomocnik skarżącego zatrudnia szereg pracowników, wspierających go i zapewniających należyte wykonywanie obowiązków i realizację zobowiązań zawodowych. W zakresie odbioru decyzji z systemu ePUAP pełnomocnik, ze względu na brak po jego stronie wiedzy i umiejętności technicznych, umożliwiających mu swobodne korzystanie z komputera i zapewnienie prawidłowego odbioru dokumentów doręczanych przez organy podatkowe od 2016r. drogą elektroniczną, wyznaczył do tego celu pracownika i powierzył mu obowiązki w tym zakresie. Pracownik ten został przeszkolony z zakresu przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących doręczeń elektronicznych oraz konsekwencji nieprawidłowego doręczenia lub nieprawidłowego odbioru pism. Podano także, że pełnomocnik, nie posiadając samodzielnej wiedzy technicznej, nie był w stanie przeszkolić pracownika z obsługi platformy ePUAP. W tym zakresie polecił pracownikowi samodzielne doszkolenia na podstawie dokumentacji systemu, opublikowanej w Internecie. Dodano, że szkolenia z zakresu nowelizacji przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących doręczeń, skupiały się na analizie brzmienia przepisów, a nie funkcjonowaniu systemu ePUAP. Jedynym sposobem na przyswojenie obsługi systemu było samodzielne pozyskanie wiedzy przez pracownika. W celu wyeliminowania ryzyka błędu, pełnomocnik na podstawie wydrukowanej przez pracownika dokumentacji systemu ePUAP, zweryfikował wiedzę pracownika z zakresu działania systemu. Odpowiedzi pracownika wskazywały na biegłość w obsłudze systemu, znacznie przewyższającą wiedzę samego pełnomocnika. Podkreślono, że wyznaczony pracownik od początku 2016r. odbierał korespondencję. Także wyrywkowo pełnomocnik sprawdzał, czy odebrana została cała korespondencja, jaka przyszła na skrzynkę elektroniczną. Ze swoich obowiązków pracownik wywiązywał się dotychczas wzorowo. Nigdy nie zdarzyło się tak, aby nie odebrał korespondencji lub odebrana korespondencja nie została przekazana pełnomocnikowi. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu wskazano ponadto, że z przekazanych przez organy podatkowe informacji wynika, iż decyzja została odebrana przez ePUAP w dniu 9 lutego 2017r. Pełnomocnik nie jest w stanie ustalić przyczyn, dla których zaskarżana decyzja nie została mu przekazana tego dnia. Jak wynika z wyjaśnień pracownika, tego dnia odbieranych było jednocześnie szereg pism i zaskarżana decyzja nie wyświetliła się w systemie ePUAP. Stąd też nie została wydrukowana, a następnie przekazana pełnomocnikowi. Podano również, że ustawodawca, wprowadzając elektroniczny system doręczeń nie wdrożył go należycie, bowiem w systemie ePUAP nierzadko zdarzają się błędy, polegające na wielokrotnym zawiadamianiu o przyjściu na skrzynkę tej samej przesyłki, nawet po jej odbiorze. Niektóre z doręczeń zapisywane są w różnych, doraźnie tworzonych przez sam system skrzynkach. System bywa niedostępny w niektórych dniach. Podniesiono, że nieprawidłowe lub wadliwe wdrożenie systemu nie powinno obciążać stron postępowania podatkowego oraz ich pełnomocników. W tym kontekście tłumaczenia pracownika, że po ewentualnym odbiorze pisma, nie wyświetliła się możliwość ściągnięcia decyzji, są w ocenie pełnomocnika nie do podważenia. Pełnomocnik rozważał rozwiązanie umowy o pracę z tym pracownikiem w trybie art. 52 Kodeksu pracy z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, lecz po konsultacji z prawnikiem, zrezygnował z tego. Właśnie z powodu niemożności dowiedzenia winy pracownika w nieodebraniu albo nieprzekazania ww. pisma. Ewentualne czynności zmierzające do ustalenia, czy nieprzekazanie decyzji pełnomocnikowi, wynikało z niedbalstwa pracownika, czy z błędu systemu ePUAP, wymagałyby ekspertyzy biegłego informatyka, któremu w tym celu administrator platformy ePUAP, musiałby udostępnić login, zapisy historycznych czynności użytkownika ePUAP, co jak wynika z konwersacji z infolinią ePUAP jest jednak niemożliwe. Podsumowując wywody zawarte w przedmiotowym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazano, że w związku z okolicznościami opisanymi powyżej, należy uznać, iż strona uprawdopodobniła, a nawet udowodniła brak winy w niezachowaniu terminu. Pełnomocnik skarżącego, w celu zapewnienia prawidłowego obiegu dokumentów: wyznaczył pracownika do odbioru korespondencji elektronicznej z ePUAP, przeszkolił pracownika z przepisów prawa dot. doręczeń, zweryfikował wiedzę pracownika z zakresu obsługi systemu ePUAP, weryfikował wyrywkowo prawidłowość odbioru korespondencji elektronicznej. Podano też, że o wydaniu decyzji, strona dowiedziała się w dniu 19.05.2017r., z rozmowy telefonicznej z funkcjonariuszem Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz rozmowy telefonicznej z funkcjonariuszem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 24.05.2017r. Termin na wniesienie podania o przywrócenie terminu jest zdaniem pełnomocnika skarżącego zachowany. Wobec powyższego, wniesiono o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a ponadto o zobowiązanie do przedstawienia i przeprowadzenia dowodów z notatki służbowej z rozmowy telefonicznej pełnomocnika strony z funkcjonariuszem organu I instancji z dnia 19 maja 2017r., a także z funkcjonariuszem organu II instancji z dnia 24 maja 2017r. W odpowiedzi na skargę organ II instancji w pierwszej kolejności odniósł się do wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Powołał się na regulacje prawne w tym zakresie i wskazał, że jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy Urzędowego Poświadczenia Doręczenia UPD (k. 77 akt administracyjnych) wygenerowanego z systemu organu podatkowego, do pisma o identyfikatorze [...] do sprawy [...], tj. zaskarżonej decyzji (identyfikator ten znajduje się na pierwszej stronie decyzji), jako adresat ww. dokumentu, w polu: Nazwa adresata dokumentu widnieje: "H.G.", a w polu: Identyfikator adresata wpisano: "H". Powyższe poświadczenie wskazuje, iż w dniu 26.01.2017r. o godzinie 14.01 utworzone zostało pierwsze UPD. Powtórne UPD zostało utworzone w dniu 03.02.2017r. o godzinie 00.01. Jako termin doręczenia ww. decyzji, wygenerowana została przez system data 09.02.2017r. godzina 23.59, natomiast, jako data odbioru wskazano dzień 09.02.2017r. W wydruku UPD w formacie xml, zawierającym dodatkowe informacje na temat doręczenia zaskarżonej decyzji, wskazana została data doręczenia dokumentu wraz z godziną, tj. 09.02.2017r. godz. 08.04 oraz osoba, która odebrała ww. decyzję tj. H.G. wraz ze wskazaniem numeru PESEL [...], ID Zaufanego Profilu: [...] i ID Konta Użytkownika ePUAP: [...]. Organ II instancji stwierdził, że jak z wynika z UPD dot. zaskarżonej decyzji, pełnomocnikowi skarżącego prawidłowo dwukrotnie doręczono na wskazaną skrzynkę, zawiadomienie o możliwości odbioru zaskarżonej decyzji. UPD potwierdza również, że decyzja ta została ze skrzynki ePUAP adresata tj. H.G. - pełnomocnika skarżącego, odebrana w dniu 09.02.2017 r. (o godz. 08:04), tj. w ostatnim dniu przed upływem 14-dniowego terminu, licząc od pierwszego wygenerowanego UPD. W związku z powyższym nie uwzględniono argumentacji skarżącego, zawartej we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i uznano, że doszło do skutecznego doręczenia przedmiotowej decyzji w trybie art. 152a § 1 Ordynacji podatkowej. Zważywszy na powyższe, zdaniem organu II instancji nie zaistniała przesłanka do przywrócenia terminu do wniesienia skargi i wniesiono o jej odrzucenie. W odpowiedzi na skargę odniesiono się również do merytorycznych zarzutów przeciwko przedmiotowej decyzji i w tym kontekście wniesiono względnie o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wnosząc o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Z treści powołanych przepisów wynika, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym termin do dokonania przez stronę czynności, któremu uchybiła należy przywrócić, jeżeli łącznie zostaną spełnione następujące warunki: 1. strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2. wniosek ten zostanie złożony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 3. jednocześnie strona dokona czynności, dla której określony był termin; 4. we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd uznał, że pełnomocnik skarżącego złożył rozpatrywany wniosek o przywrócenie terminu z zachowaniem terminu do jego wniesienia, wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a. W przedmiotowym przypadku, jako datę ustania przyczyny uchybienia terminu, pełnomocnik skarżącego wskazał dzień 19 maja 2017r., kiedy to podczas rozmowy telefonicznej z funkcjonariuszem Naczelnika Urzędu Skarbowego dowiedział się o wydaniu przedmiotowej decyzji. Zatem siedmiodniowy termin upływał w dniu 26 maja 2017r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą został nadany w placówce pocztowej w dniu 24 maja 2017r., stąd też należy przyjąć, iż termin na złożenie skargi z wnioskiem o przywrócenie terminu został dochowany. Spełniony została również kolejna przesłanka formalna, tj. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, pełnomocnik skarżącego dokonał równocześnie czynności, dla której określony był termin i złożył skargę na przedmiotową decyzję. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku wskazać należy, że w myśl art. 86 p.p.s.a. Sąd może przywrócić termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jeśli strona nie dokonała w terminie czynności bez swojej winy. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami doktryny i orzecznictwa, brak winy w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje przeszkoda, uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku (por. wyrok NSA z 20 maja 1998r., I S.A./Ka 1718/96, niepubl.). Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się, m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Na okoliczność zaistnienia nagłej choroby, uniemożliwiającej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności, powinno być przedstawione stosowne zaświadczenie lekarskie (zob. postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt I FZ 248/14; LEX nr 1499799). W przedmiotowej sprawie żadna z wyżej wymienionych okoliczności nie wystąpiła. Nie uprawdopodobniono też okoliczności, wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Pełnomocnik skarżącego nie dochował należytej staranności w dbałości o interesy swojego mocodawcy. Wskazać bowiem należy, że przedstawiana przez autora wniosku argumentacja koncentruje się tylko na przypuszczeniach, iż z uwagi na błędnie działający system ePUAP, zaskarżonej decyzji nie można uznać za skutecznie doręczoną, jednakże pełnomocnik wydaje się także nie wykluczać możliwości nieprzekazania mu przedmiotowej elektronicznej korespondencji na skutek błędu pracownika oddelegowanego do obsługi systemu ePUAP. Po pierwsze należy zauważyć, iż autor wniosku nie wykazał w żaden sposób aby w krytycznym czasie miała miejsce awaria systemu ePUAP, nie można pominąć także faktu, iż pracownik zatrudniany przez pełnomocnika, nie został przeszkolony w zakresie obsługi systemu ePUAP przez specjalistów, posiadających profesjonalną wiedzę z zakresu funkcjonowania tego systemu. Natomiast doszkalać miał się samodzielnie na podstawie dokumentacji systemu, opublikowanej w internecie. Na uwagę zasługuje również to, że w złożonym wniosku wprost stwierdzono, iż pełnomocnik skarżącego nie jest w stanie ustalić przyczyn, dla których zaskarżona decyzja nie została mu przekazana tego dnia. Słuszne jest stwierdzenie organu II instancji, który wskazał, że pełnomocnik skarżącego, poza swoimi przypuszczeniami, iż pracownik mógł nie widzieć dokumentu z uwagi na błąd funkcjonalności ePUAP-u, nie przedłożył żadnych dowodów na potwierdzenie swojego stanowiska. O braku winy po stronie pełnomocnika, reprezentującego skarżącego w niniejszej sprawie nie świadczy również okoliczność, że tego dnia, odbieranych było jednocześnie szereg pism i zaskarżana decyzja nie wyświetliła się w systemie ePUAP, stąd też nie została wydrukowana, a następnie przekazana pełnomocnikowi. W tym kontekście zauważyć należy, że nie jest prawdopodobnym, aby wadliwość systemu, występowała akurat w odniesieniu do jednej korespondencji. Nieusprawiedliwione jest także działanie pełnomocnika skarżącego, który nie wskazał żadnych argumentów, dlaczego otrzymując powiadomienia na skrzynkę – z informacją, iż oczekuje dokument do odebrania z organu podatkowego nie odebrał go wcześniej, aby zapewnić tym samym swojemu klientowi profesjonalną i rzetelną obsługę. Zdaniem tut. Sądu, powyższe fakty bezspornie świadczą o winie pełnomocnika. Dopuścił się on bowiem niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można było wymagać od osoby należycie dbającej o interesy strony, którą reprezentuje w postępowaniu. W przedmiotowej sprawie trudno jest dostrzec profesjonalizm i staranność w działaniu pełnomocnika, który formułuje powyższe stwierdzenia. Sposób jego działania i podejmowane prze niego czynności niewątpliwie świadczą o jego zawinieniu w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Podkreślenia wymaga również to, że na pełnomocniku profesjonalnym, a do takich należy zaliczyć także doradcę podatkowego, ciąży obowiązek takiego zorganizowania miejsca pracy w ramach prowadzonej kancelarii lub działalności prowadzonej w innej formie organizacyjnej, aby w sposób maksymalny, zabezpieczyć interesy swoich mocodawców. Wszelkie uchybienia w zakresie prawidłowej organizacji pracy (w tym także w zakresie odbierania kierowanej do nie go korespondencji) po stronie pracowników obsługujących pełnomocnika, świadczą o wadliwym funkcjonowaniu organizacji miejsca pracy, a tym samym, przekładają się wprost na kwestię zawinienia pełnomocnika, który za taką organizację odpowiada. Fakt wykonywania przez pełnomocnika zawodu doradcy podatkowego, tym bardziej zobowiązuje go do staranności i dbałości w odniesieniu do świadczonych przez niego usług prawniczych. Pracownicy, którzy zajmują się obsługą biurową profesjonalnego pełnomocnika, działają nie tylko na jego rachunek ale także ryzyko. To w gestii pełnomocnika jest dbanie o fachowe wykonywanie przez nich pracy, zapewnienie im należytych, specjalistycznych szkoleń, co w konsekwencji przedkłada się na jakość wykonywanej przez nich pracy. Wszelkie uchybienia w tym zakresie po stronie pracowników obsługi kancelarii, jak zauważono powyżej, są przejawem wadliwej organizacji miejsca pracy, nadzoru nad pracownikami obsługi, a tym samym nie mogą świadczyć o braku winy w niedochowaniu terminów procesowych w sytuacji, gdy uchybienie terminowi procesowemu, spowodowane było ww. przyczynami. Zdaniem Sądu, powyższe świadczy o winie pełnomocnika skarżącego ( a tym samym reprezentowanej przez niego strony strony) , bowiem w realiach niniejszej sprawy nie były to przeszkody, których nie mógł on przezwyciężyć. Niezasadna była więc polemika pełnomocnika skarżącego z faktami, na które powołał się organ II instancji w odpowiedzi na skargę, bowiem faktem jest, że wszystkie informacje na temat doręczenia zaskarżonej decyzji, znajdują się na Urzędowym Poświadczeniu Odbioru UPD oraz UPD, zapisanym w postaci pliku xml, na podstawie którego dokładnie można ustalić datę i godzinę odbioru dokumentu. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy Urzędowego Poświadczenia Doręczenia UPD (k. 77 akt administracyjnych) wygenerowanego z systemu organu podatkowego, do pisma o identyfikatorze [...] do sprawy [...] , tj. zaskarżonej decyzji (identyfikator ten znajduje się na pierwszej stronie decyzji), jako adresat ww. dokumentu, w polu: Nazwa adresata dokumentu widnieje: "H.G.", a w polu: Identyfikator adresata wpisano: "[...]". Powyższe poświadczenie wskazuje, iż w dniu 26.01.2017r. o godzinie 14.01 utworzone zostało pierwsze UPD. Powtórne UPD zostało utworzone w dniu 03.02.2017r. o godzinie 00.01. Jako termin doręczenia ww. decyzji, wygenerowana została przez system data 09.02.2017r. godzina 23.59, natomiast, jako data odbioru wskazano dzień 09.02.2017r. Ponadto jak wskazał organ w wydruku UPD w formacie .xml, zawierającym dodatkowe informacje na temat doręczenia zaskarżonej decyzji, wskazana została data doręczenia dokumentu wraz z godziną, tj. 09.02.2017r. godz. 08.04 oraz osoba, która odebrała ww. decyzję tj. H.G. wraz ze wskazaniem numeru PESEL [...], ID Zaufanego Profilu: [...] i ID Konta Użytkownika ePUAP: [...]. Dodatkowo organ podatkowy słusznie zauważa, że jak wynika z akt sprawy, system ePUAP wygenerował w dniach 26.01.2017r. i 03.02.2017r. zawiadomienia o możliwości odbioru pisma w formie dokumentu elektronicznego, w związku z czym użytkownik systemu, był powiadomiony, iż poprzez system ePUAP została mu przesłana korespondencja i należy ją odebrać. Reasumując, Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie strona bezskutecznie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu. Wniosek ten został wprawdzie złożony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, co pozwoliło na jego merytoryczną ocenę, a jednocześnie dokonano czynności, dla której określony był termin, jednak we wniosku nie uprawdopodobniono okoliczności, wskazujących na obiektywny brak winy w jego uchybieniu. Powyższe warunki nie zostały więc spełnione łącznie i prawidłowo. Wobec powyższego, na zasadzie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji postanowienia.