I SA/Kr 614/19

Dnia 17 stycznia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2020 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 7 marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2013 r. oraz zabezpieczenia jej na majątku dłużnika p o s t a n a w i a 1. odrzucić zażalenie, 2. odrzucić skargę, 3. zwrócić stronie skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 500 (słownie: pięćset) złotych. Zarządzeniem z dnia 27 maja 2019 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi poprzez: złożenie pełnomocnictwa procesowego (lub jego uwierzytelnionego odpisu) do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi; złożenia oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji Spółki w dacie jego udzielenia (np. odpisu z KRS-u). Zarządzeniem z dnia 28 maja 2019 r. wezwano natomiast pełnomocnika Spółki do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. Wezwania te zawierały pouczenia o terminie do ich wykonania i zastrzegały rygor odrzucenia skargi na wypadek ich niewykonania w wyznaczonym siedmiodniowym terminie. Odpisy ww. zarządzeń zostały doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 3 czerwca 2019 roku. Pełnomocnik B. sp. z o.o. w K. pismem z dnia 10 czerwca 2019 r. poinformował Sąd, że nie dysponuje dokumentami, o których mowa w wezwaniu, gdyż Skarżąca już wcześniej i od czasu ustanowienia go tymczasowym pełnomocnikiem szczególnym nie posiada organów. Wskazał, że przedkłada kopię zarządzenia [...] w K. o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu. Oryginał powinien znajdować się w aktach administracyjnych sprawy. Zaznaczył, że podstawą prawną jego działania są art. 138m – 138o Ordynacji podatkowej. Jednocześnie, pismem z tej samej daty, pełnomocnik strony skarżącej wniósł zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 maja 2019 r. w przedmiocie wezwania o uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Podniósł w nim, że z uwagi na brak organów uprawnionych do reprezentacji, strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości działania w obrocie prawnym, w tym uiszczenia wpisu sądowego. Postanowieniem z dnia 7 października 2019 r. NSA zwrócił zażalenie WSA w Krakowie w celu usunięcia braku w zakresie wykazania umocowania pełnomocnika do wniesienia ww. zażalenia. W związku z tym, zarządzeniem z dnia 25 października 2019 r. pełnomocnik Spółki został wezwany do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez wykazanie umocowania do wniesienia zażalenia – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Odpowiadając na to wezwanie pełnomocnik w piśmie z dnia 6 listopada 2019 r. podał, że przedłożył już zarządzenie [...] w K. o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu. Wskazał, że wykładnia przepisów art. 138m – 138o Ordynacji podatkowej przewidująca, że organy podatkowe mogły prowadzić z jego udziałem postępowanie podatkowe przy jednoczesnym wyłączeniu sądowej kontroli ich działalności naruszałaby art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 1 §1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a). Odrzucenie przez sąd skargi jest równoznaczne z odmową rozpatrzenia sprawy i nadania jej dalszego biegu. Z treści art. 28 § 1 p.p.s.a. wynika, że do skutecznego przeprowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego z udziałem osoby prawnej konieczne jest, aby przy każdej czynności procesowej posiadała ona zdolność procesową. Działanie osoby prawnej przez jej organy w postępowaniu sądowym nie jest związane ze zdolnością sądową tej osoby, ale z jej zdolnością procesową w tym sensie, że brak takiego organu uniemożliwia osobie prawnej korzystanie z posiadanej zdolności procesowej. Braki w zakresie zdolności procesowej sąd musi uwzględnić z urzędu na każdym etapie postępowania i określić ich skutek (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 470/19). W niniejszej sprawie, skarga została wniesiona przez tymczasowego pełnomocnika szczególnego wyznaczonego przez [...] w K. na wniosek Urzędu Skarbowego [...] złożony w trybie art. 138m§1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.), dalej jako "O.p.". Zakres pełnomocnictwa szczególnego nie rozciąga się na postępowanie sądowoadministracyjne, które jest procedurą odrębną w stosunku do postępowania podatkowego. Na podstawie art. 37 §1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że pełnomocnik już przy dokonaniu pierwszej czynności procesowej w imieniu strony ma obowiązek dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis. Postępowanie przed sądem administracyjnym, pomimo iż zapoczątkowane jest wniesieniem skargi za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżony akt, w żadnym wypadku nie może być traktowane jako dalszy ciąg postępowania przed tym organem. Przepisy cytowanej ustawy stanowią podstawę dla dokonywania przez sądy kontroli działalności administracji publicznej, dlatego nie może być tutaj mowy o jakiejkolwiek ciągłości pomiędzy jednym a drugim postępowaniem (por. wyrok z dnia 20 grudnia 2006 r. I FSK 1226/06). Z treści art. 138e § 1 O.p. wynika, że pełnomocnictwo szczególne upoważnia do działania we wskazanej sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego. Art. 138m § 1 O.p. stanowi natomiast, że "w przypadku niemożności wszczęcia postępowania lub prowadzenia postępowania wobec osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej z powodu braku powołanych do tego organów lub niemożności ustalenia adresu siedziby, miejsca prowadzenia działalności lub miejsca zamieszkania osób upoważnionych do reprezentowania jej spraw, organ podatkowy wyznacza dla tej osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej tymczasowego pełnomocnika szczególnego upoważnionego do działania do czasu wyznaczenia kuratora przez sąd". Przepisy te wskazują jednoznacznie, że zakres umocowania tymczasowego pełnomocnika szczególnego ograniczony jest do działania na rzecz reprezentowanej strony przed organem podatkowym i to do czasu wyznaczenia przez sąd kuratora. Jeśli kurator zostanie wyznaczony przed zakończeniem postępowania przed organem podatkowym, to uprawnienie pełnomocnika szczególnego do reprezentacji strony wygasa. Powyższa argumentacja została zaprezentowana w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 942/17, którą tut. Sąd w całości podziela. W konsekwencji należało przyjąć, że tymczasowy pełnomocnik szczególny nie posiadał umocowania do złożenia skargi do sądu administracyjnego. Należy podkreślić, że pełnomocnik ten nie był umocowany do wniesienia skargi w imieniu strony skarżącej do sądu administracyjnego ab initio. Do przedmiotowej skargi nie zostało załączone pełnomocnictwo procesowe do działania w imieniu Spółki przed sądem administracyjnym, a wezwany do usunięcia tego braku formalnego skargi pełnomocnik, nie przedstawił w wyznaczonym terminie skutecznie udzielonego pełnomocnictwa. Tym samym, postępowanie sądowe nie zostało skutecznie wszczęte, zatem nie jest możliwe jego zawieszenie do czasu powołania organu uprawnionego do reprezentacji Spółki czy ustanowienia zgodnie z właściwymi przepisami kuratora. W takim stanie rzeczy skargę wniesioną przez tymczasowego pełnomocnika szczególnego należało odrzucić na zasadzie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia. W konsekwencji tymczasowy pełnomocnik szczególny nie był również umocowany do wniesienia zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału w przedmiocie wpisu od skargi. W myśl art. 178 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Mając na uwadze te regulacje Sąd zażalenie odrzucił, o czym orzeczono jak w pkt 2 sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu od skargi orzeczono na zasadzie art. 232 §1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji postanowienia).