I SA/Kr 623/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok postanawia : 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w 1/2 części, 2. w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić. Skarżąca L.K., wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy, nadesłanych dokumentów oraz akt sprawy wynika, że L.K. (ur. w 1936r.) obecnie przebywa u syna we Włoszech. Od 1956 r. pozostaje w związku małżeńskim z J.K. (ur. w 1936r.), ale od 1986r. jest z nim w separacji. Z załączonego do akt potwierdzenia wypłaty wynika, że otrzymuje emeryturę w wysokości 744,55 zł. miesięcznie netto. Z tego tytułu w 2010r. uzyskała dochód w wysokości 14 468,88 zł. Z emerytury opłaca składkę na PZU w wysokości 52 zł oraz ratę kredytu zaciągniętego w Lukas Banku S.A. w wysokości 370 zł. Pozostałą sumę wydaje na wyżywienie, lekarstwa, środki higieniczne i ubrania. Wraz z mężem jest współwłaścicielką domu o pow. użytkowej 154,75 m2 oraz nieruchomości rolnej o łącznej pow. 1,0416 ha. Z przedmiotowej nieruchomości prowadzone są postępowania egzekucyjne na wniosek takich wierzycieli jak: BP PKO odział w O. , Bank PKO S.A. oddział w G., Bank Śląski S.A. oddział w O.. Nieruchomość obciążona jest także hipotekami w kwotach: 90 000 zł. - na rzecz BP PKO oddział w O., 100 000 zł. – na rzecz Banku PKO S.A. oddział w G., 62 705,48 zł. – na rzecz Banku Spółdzielczego w D. Skarżąca jest również współwłaścicielem w 1/3 części (wraz z bratem i siostrą) nieruchomości położonej w O. a odziedziczonej w spadku po ojcu , na którą składa się działka o pow. 324 m2 i dom o pow. 72 m2 zbudowany w 1908r. Obecnie w domu tym mieszkają nieodpłatnie synowa z wnukiem. Wnioskodawczyni nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Postanowieniem z dnia 20 września 2011 r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie zwolnił skarżącą od kosztów sądowych w 1/2 części, a w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił. Od przedmiotowego postanowienia skarżąca (działająca przez swojego męża) wniosła w ustawowym terminie sprzeciw, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – określana dalej jako "p.p.s.a.") – od zarządzeń i postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. A zatem już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W takiej sytuacji sąd rozpatruje złożony w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy. W myśl przepisu art. 245 §1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3 p.p.s.a.). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245§4 p.p.s.a.). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania żądanej pomocy. Użyte w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W świetle powyższych uwag Sąd stwierdza, że skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy podkreślić, że wnioskodawczyni wnosiła o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Sąd uznał jednak, że zasadne jest zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych w 1/2 części. Sąd podkreśla, że instytucja zwolnienia z kosztów sądowych może być stosowana jedynie do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Podkreślić bowiem należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa. Zatem powinno mieć ono miejsce tylko w przypadkach, kiedy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2009 r., sygn. akt I OZ 1146/09, niepubl.). Z taką sytuacją nie mamy miejsca w niniejszej sprawie. Skarżąca otrzymuje stały dochód w postaci emerytury – 744,55 zł miesięcznie. Posiada ona także w/w nieruchomości. Mimo tak niskiego świadczenia emerytalnego jest ona jednak w stanie spłacać miesięcznie ratę kredytu w wysokości 370 zł. Sąd zauważa w związku z tym, że spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami zainicjowanego postępowania sądowego. Ustawodawca formułując w art. 246 p.p.s.a. przesłanki udzielenia prawa pomocy założył, że obciążenie związane z postępowaniem sądowym nie może wpływać na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych, za które należy uznać wyłącznie koszty zamieszkania i wyżywienia, a nie wydatki związane ze spłatą zobowiązań cywilnoprawnych. Poza tym, mimo wezwania pełnomocnik skarżącej nie przedstawił spisu jej miesięcznych wydatków. Podał jedynie, że z emerytury – oprócz w/w raty kredytu – uiszcza ona jeszcze kwotę 52 zł na opłacenie składki w PZU, natomiast pozostałą kwotę wydaje na leki, wyżywienie, środki higieniczne, ubiór. Podkreślić także należy, że skarżąca mieszka obecnie u syna we Włoszech, gdzie częściowo partycypuje w kosztach wyżywienia. Przyznając skarżącej zwolnienie od kosztów sądowych w 1/2 części Sąd miał również na uwadze fakt, że mimo, iż małżonkowie K. nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego – jak podają od 1986 r. są w separacji – to nadal są zobowiązani do udzielania sobie wzajemnej pomocy. Z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 23 tej ustawy, wynika bowiem, że małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 29 września 2005 r., sygn. akt II FZ 572/05, niepubl.). Rozdzielność ta odnosi się bowiem do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Na małżonkach ciąży zatem obowiązek udzielenia sobie wsparcia finansowego (także w zakresie prowadzonych postępowań sądowych) niezależnie od tego w jakim ustroju majątkowym pozostają i niezależnie od tego czy prowadzą czy też nie wspólne gospodarstwo domowe. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy małżonek skarżącej otrzymuje emeryturę w wysokości około 1500 zł netto miesięcznie. Mając zatem na uwadze, że łącznie otrzymują oni kwotę około 2250 zł, Sąd uznał, że skarżąca będzie w stanie uiścić koszty sądowe w 1/2 części. Na obecnym etapie postępowania będzie to kwota 250 zł. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę swego rozstrzygnięcia art. 245 § 4, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a.