I SA/Kr 640/09
WyrokWSA w Krakowie2009-07-09
Skład orzekający: Grażyna Firek, Piotr Głowacki, Ewa Michna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy posiadanie przez małżonka wnioskodawcy udziału w spadku obejmującym gospodarstwo rolne, którym nie władał i w którym nie prowadził działalności rolniczej, stanowi przeszkodę do przyznania renty strukturalnej?Ratio decidendi
Posiadanie przez małżonka wnioskodawcy udziału w spadku obejmującym gospodarstwo rolne, którym nie władał i w którym nie prowadził działalności rolniczej, nie stanowi przeszkody do przyznania renty strukturalnej. Kluczowe dla odmowy przyznania renty jest faktyczne posiadanie gruntu rolnego (powyżej 0,5 ha) i prowadzenie na nim działalności rolniczej, a nie samo współwłasność czy dziedziczenie udziału.Stan faktyczny
Skarżący W. Ł. ubiegał się o rentę strukturalną. Po przyznaniu renty, organ ustalił, że jego żona jest współwłaścicielką nieruchomości rolnej nabytej w spadku. Organ pierwszej instancji uchylił decyzję o przyznaniu renty i odmówił jej przyznania, uznając, że żona skarżącego posiadała użytki rolne przekraczające dopuszczalny limit 0,5 ha. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak przeprowadzenia wnioskowanych dowodów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i określił, że decyzje te nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 640/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 lipca 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Ewa Michna (spr), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2009r., sprawy ze skargi W. Ł., na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 10 lutego 2009r Nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że powyższe decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 457 zł ( czterysta pięćdziesiąt siedem złotych).
I.
1. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 10 lutego 2009r. Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "ARiMR") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [..] grudnia 2008r., w której organ pierwszej instancji uchylił (po uprzednim wznowieniu postępowania) własną decyzję nr [...] o przyznaniu renty strukturalnej oraz dwie decyzje nr [...] i nr [...] o zmianie wysokości tej renty, a także (w konsekwencji) odmówił W. Ł. ( zwanemu dalej skarżącym) – przyznania renty strukturalnej.
2. Decyzje te zapadły w następującym stanie faktycznym sprawy. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2005 r. skarżący (żonaty z J. Ł., z domu K.) wniósł o przyznanie renty strukturalnej, oświadczając m.in., że we wniosku o przyznanie renty zostały zadeklarowane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego, będące przedmiotem odrębnej własności jego, bądź małżonki, jak również będące przedmiotem ich współwłasności. Skarżący i jego żona oświadczyli ponadto, że nie pozostawiają sobie, w sposób trwały, przysługującej im działki rolnej o powierzchni nie przekraczającej 0,5ha.
3. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. stwierdził, że skarżący spełnia warunki niezbędne do uzyskania renty strukturalnej, określone w § 4 pkt 1-3, pkt 6-7, oraz w § 11 i § 20 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191, zwanego dalej "rozporządzeniem").
4. Po uzyskaniu ww. postanowienia w sprawie spełnienia warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej, skarżący przekazał swojemu synowi, A. Ł., w zamian za rentę strukturalną, gospodarstwo rolne położone w R., gmina K., powiat P., województwo małopolskie, co nastąpiło aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...] września 2005 r. (umowa darowizny). Skarżący wraz z żoną zaprzestali z tą datą prowadzenia działalności rolniczej.
5. W następstwie powyższych okoliczności Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...]. przyznał skarżącemu rentę strukturalną w wysokości 1.496,46 zł brutto na okres od września 2005 r. do sierpnia 2015 r. włącznie. W kolejnych decyzjach organ pierwszej instancji zmienił wysokość tej renty w związku z rewaloryzacją świadczenia.
6. W oparciu o treść zawiadomienia otrzymanego z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego /OR z dnia [...] września 2008r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił, że żona skarżącego, nadal posiada gospodarstwo rolne, które odziedziczyła w wysokości 1/12 udziału po zmarłej w 1991r. matce F. K., a następnie w wysokości 1/7 udziału po zmarłym w 2001r. ojcu J. K. (na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w M. Wydział I Cywilny z dnia [...] maja 2003r., sygn. [...]).
7. W związku z powyższym skarżący, na wezwanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, działając przez pełnomocnika, złożył wyjaśnienia, wskazując, że żona, nigdy nie była w faktycznym posiadaniu gruntów będących przedmiotem postępowania spadkowego, nie ponosiła w związku z nimi żadnych ciężarów, ani też nigdy nie czerpała z nich żadnych korzyści. Jedynym posiadaczem, użytkownikiem i płatnikiem podatków tych gruntów, zdaniem skarżącego, był F. K. (brat żony skarżącego). Ponadto, jak dodawał pełnomocnik skarżącego, działki wchodzące w skład spadku stanowić miały po części tereny leśne, a w części oznaczone były jako "zieleń nie urządzona", zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Działki, których współwłaścicielką była J. Ł.l znajdować się miały we wsi Z., gmina T., powiat M., województwo małopolskie tj. w terenie oddalonym o 100 km od faktycznego miejsca zamieszkania skarżącego i jego żony. Dodatkowo pełnomocnik skarżącego przedstawił dwa pisemne oświadczenia z dnia 22 września 2009r. złożone w obecności sołtysa wsi Z. W pierwszym oświadczeniu, J. Ł. poświadczyła, że od dnia [...] maja 2003r. do dnia [...] września 2008r. nigdy nie użytkowała gospodarstwa rolnego w Z, oddalonego od jej miejsca zamieszkania o 100km, nie czerpała zysków z gospodarstwa i nie opłacała podatku z tego tytułu. W drugim z oświadczeń, F. Ł. oświadczył, że był jedynym samodzielnym użytkownikiem gospodarstwa rolnego w Z. Pełnomocnik skarżącego wyjaśniał, że J. Ł, ze względu na fakt, iż grunty te znajdowały się 100 km od jej miejsca zamieszkania, była zainteresowana jedynie gruntami leśnymi, na dowód czego przedłożono porozumienie majątkowe między spadkobiercami (sporządzone w formie pisemnej 14 sierpnia 2002r. z potwierdzonym urzędowo - z upoważnienia wójta podpisem F. K). Dodatkowo przedłożono pisemne porozumienie majątkowe spadkobierców po J. i F. K. z [...] stycznia 2005r. (z datą [...] stycznia 2005r. urzędowo potwierdzoną przez sołtysa wsi Z.), z którego wynikało, że J. Ł. miała otrzymać w wyniku działu spadku wyłącznie działki leśne (wymienione w porozumieniu z konkretnymi numerami ewidencyjnymi i powierzchnią). Przedłożono ponadto wypis planu zagospodarowania przestrzennego gminy Tokarnia z dnia 23 września 2008 r., zgodnie z którym działki wchodzące w skład spadku oznaczone są w części jako "zieleń nie urządzona" (ZN), a w części jako grunty leśne (ZL). Obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzono uchwałą Rady Gminy Tokarnia nr XVIII/103/04 z dnia 11 października 2004r. Pełnomocnik W. Ł. podniósł w związku z tym, iż małżonkowie znając treść tej uchwały, byli przeświadczeni, że nie posiadają użytków rolnych. Nieruchomości wchodzące w skład rzekomego gospodarstwa rolnego od lat były bowiem nieużytkami, stanowiły odłogi, a działalności rolniczej nie prowadził tam nawet ich jedyny posiadacz i użytkownik, F. K., który na co dzień zamieszkiwał w Katowicach. Pełnomocnik skarżącego wniósł o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem współspadkobierców oraz sołtysa wsi Zawadka, na dowód powyższych okoliczności, a także o wystąpienie do Wójta Gminy T. i właściwego ośrodka doradztwa rolniczego z zapytaniem w tej sprawie.
8. W tym stanie faktycznym sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił z urzędu postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a następnie na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił swoje ostateczne decyzje o przyznaniu renty strukturalnej i o zmianie jej wysokości oraz odmówił W. Ł. przyznania renty strukturalnej.
9. W ocenie organu pierwszej instancji wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, nieznane organowi w chwili wydania uchylonych decyzji, gdyż nie zostały ujawnione przez stronę ani we wniosku o rentę ani w dokumentach złożonych po przekazaniu gospodarstwa. Co do podstaw prawnych odmowy przyznania renty strukturalnej organ wskazał, że zgodnie z § 9 pkt 1 rozporządzenia warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, o którym mowa w § 4 pkt 5, uważa się za spełniony, jeżeli po przekazaniu gospodarstwa rolnego łączna powierzchnia użytków rolnych posiadanych (współposiadanych) przez uprawnionego do renty strukturalnej i jego małżonka nie przekracza 0,5 ha, a działalność rolnicza prowadzona na tych użytkach służy wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnych uprawnionego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Z dostarczonym dokumentów wynikało natomiast, że J. Ł. w momencie wydania decyzji przyznającej rentę strukturalną była współwłaścicielem nieruchomości rolnej (nabytej w spadku), której nie przekazała następcom. W ocenie organu, samodzielne użytkowanie gruntu (którego współwłaścicielką była J. Ł.) przez F. K. nie decydowało jeszcze o utracie przez nią współposiadania. Natomiast przedłożony wypis z planu zagospodarowania przestrzennego nie wnosił, zdaniem organu pierwszej instancji, nic do sprawy, gdyż wynikało z niego jedynie, że grunty te mogą być w przyszłości wykorzystane w celach rekreacyjnych. Organ dodawał też, że umowne porozumienie spadkobierców z dnia [...] stycznia 2005 r. nie wywołało skutków prawnych w zakresie zniesienia współwłasności majątku spadkowego; miało jedynie charakter nieformalnej umowy. W uzasadnieniu organ powołał się na okoliczność przeprowadzenia w dniu [...] października 2008r. rozprawy administracyjnej z udziałem W. i J. Ł. oraz pełnomocnika W. Ł.
10. Uzasadniając w dalszej części odmowę przyznania renty strukturalnej organ wskazał, że jednym z warunków jej przyznania jest przekazanie gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 4 pkt 4 rozporządzenia. Szczegółowo kwestię tę regulują § 6 oraz § 9 rozporządzenia. W ocenie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR fakt, iż współmałżonek osoby pobierającej rentę strukturalną pozostawał współwłaścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni powyżej 0,5 ha (§ 9 pkt 1 rozporządzenia) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną uzasadniał wznowienie postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz uchylenie decyzji ostatecznej, a także odmowę przyznania renty.
11. W wniesionym odwołaniu pełnomocnik skarżący zarzucił naruszenie przepisów art.7,8,75§1 i art. 107 §3 K.p.a. podnosząc przede wszystkim, że J. Ł. nigdy faktycznie nie posiadała i nie użytkowała gruntów rolnych nie prowadziła też działalności rolniczej. Zarzucił przy tym, że wnioskowana rozprawa administracyjna nie została przeprowadzona.
12. Decyzją nr [...] z dnia 10 lutego 2009r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w pełnym zakresie argumentację co do podstaw wznowienia postępowania oraz co do odmowy przyznania renty strukturalnej. W ocenie organu odwoławczego stan faktyczny sprawy był bezsporny, tj. fakt, że J. Ł. – małżonka wnioskującego o przyznanie renty strukturalnej była w chwili wydawania decyzji o przyznaniu renty współwłaścicielką użytków rolnych, w związku z powyższym nie miało znaczenia czy J. Ł. prowadziła na swoich gruntach działalność rolniczą. Zdaniem organu odwoławczego istotne było jedynie, że nie została przeniesiona własność całego gospodarstwa rolnego w rozumieniu §6 ust. 1 rozporządzenia, przy czym organ przyjmował, że za "gospodarstwo rolne" należy uznać wszystkie użytki rolne stanowiące własność wnioskodawcy lub jego małżonka. Organ odwoławczy dodawał, że nie ma znaczenia czy na pozostałym gruncie jest prowadzona działalność rolnicza oraz czy działki J. Ł. były funkcjonalnie związane z przekazanym gospodarstwem. Podkreślał jedynie, że jedyną prawnie istotną okolicznością był bezsporny fakt, że małżonka W. Ł. w chwili wydawania decyzji o przyznaniu mu renty strukturalnej, była współwłaścicielką użytków rolnych o powierzchni większej niż określona w §9 pkt 1 rozporządzenia tj. większej niż 0,5 ha.
II
1. W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Decyzjom tym zarzucono naruszenie następujących przepisów :
• art. 7 K.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
• a w konsekwencji naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 K.p.a.);
• oraz naruszenie art. 75 § 1 K.p.a. poprzez niedopuszczenie wniosków dowodowych strony (brak rozprawy administracyjnej z udziałem wskazanych osób, zapytań do Urzędu Gminy w T. i właściwego miejscowo ośrodka doradztwa rolniczego itp. itd. );
• art. 107 § 3 K.p.a., gdyż w uzasadnieniu faktycznym decyzji nie podano przyczyn, z powodu których odmówiono przeprowadzenia wnioskowanych dowodów oraz mocy dowodowej przedłożonym oświadczeniom, a także nie ustosunkowano się do powołanego przez skarżącego orzecznictwa, które miałoby świadczyć na jego korzyść.
W uzasadnieniu skargi podano, iż organ pierwszej instancji nie przeprowadził dowodów istotnych dla sprawy, a to nie wyznaczył rozprawy administracyjnej, której przedmiotem miało być przesłuchanie spadkobierców gospodarstwa rolnego w Z. oraz sołtysa wsi Z., na okoliczność faktu, czy żona skarżącego – J. Ł. – była i nadal jest posiadaczem jakiegokolwiek gruntu rolnego, a także czy prowadziła i nadal prowadzi działalność rolniczą. Nie wystąpiono też z zapytaniem do wójta gminy T. i właściwego miejscowo ośrodka doradztwa rolniczego dla ustalenia, czy sporne grunty położone w Zawadce są użytkowane rolniczo, bądź stanowią wieloletnie odłogi. Okoliczności te miały, w ocenie skarżącego, podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia, czy skarżący i jego żona byli w dacie wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej użytkownikami jakiegokolwiek gospodarstwa rolnego, czy prowadzili w tym czasie działalność rolniczą i czy osiągali z niej korzyści.
Skarżący ponownie przy tym oświadczył, że on i jego żona w dacie wydania uchylonej decyzji aż do chwili obecnej nie posiadali faktycznie żadnych gruntów rolnych, nie prowadzili działalności rolniczej ani w Z. ani gdziekolwiek indziej, tym bardziej iż Z. jest położona ok. 100km od ich miejsca zamieszkania, a ich wiek jest zaawansowany i stan zdrowia coraz gorszy. Całość tych gruntów stoi ponadto odłogiem od 1991 r., jak wynikać miało z oświadczenie sołtysa wsi Z. z dnia [...] stycznia 2009 r.
2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, iż nigdy nie kwestionowano faktu zaprzestania prowadzenia działalności rolnej przez skarżącego bądź jego żonę – stąd zarzuty procesowe podniesione w skardze nie były zasadne. W ocenie organu, w skardze w rzeczywistości zakwestionowano wykładnię pojęcia "przekazania" gospodarstwa rolnego. Zdaniem organu "przekazanie" gospodarstwa rolnego powinno obejmować przeniesienie własności lub wydzierżawienie w określony sposób wszystkich użytków rolnych stanowiących własność wnioskodawcy, własność jego małżonka lub współwłasność majątkową małżeńską. Ponadto, zgodnie z powołanym orzecznictwem (wyrok NSA z dnia 21 października 2008r. sygn. akt II GSK 420/08), przekazanie gospodarstwa rolnego nie dotyczyło jedynie pojedynczego gospodarstwa stanowiącego funkcjonalną całość. Zdaniem organu odwoławczego "odmienna wykładnia norm prawnych dotyczących pojęcia gospodarstwa rolnego mogłaby prowadzić do przyznania jednej osobie fizycznej wielu rent strukturalnych w związku z przekazanie kilku odrębnych gospodarstw rolnych stanowiących funkcjonalne całości. Stąd pojęcie gospodarstwa rolnego należy utożsamiać z nieruchomościami – użytkami rolnymi, nawet funkcjonalnie ze sobą niepowiązanymi".
III.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
1. Skarga jest zasadna.
2. Przedmiotem sporu była wykładnia §4 pkt 4 w zw. z §6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, przewidująca jako warunek uzyskania renty strukturalnej – przekazanie wszystkich użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego będącego zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonki, jak również przedmiotem ich współwłasności.
3. Zdaniem organu dopuszczalnym było jedynie pozostawienie obszaru użytkowanego na własne cele o powierzchni nie większej niż 0,5 ha, na co zezwalał §9 pkt 1 rozporządzenia, natomiast pozostawienie we własności lub współwłasności użytków rolnych o większym obszarze powodowało utratę prawa do renty – niezależnie od faktu czy użytki te związane były z przekazywanym gospodarstwem rolnym, i czy w ogóle użytkowane były rolniczo.
4. Natomiast zdaniem skarżącego, nie miał znaczenia fakt, że jego żona w momencie wydawania mu decyzji na przyznaniu renty strukturalnej, była współwłaścicielką gruntów przekraczających 0,5 ha jeżeli nabyła je w spadku, nigdy nie użytkowała rolniczo, a przyznane jej w posiadanie na podstawie umowy pisemnej z pozostałymi spadkobiercami, grunty były wyłącznie gruntami leśnymi.
5. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pogląd organów zaprezentowany w wydanych decyzjach był błędny i naruszył §4 pkt 4 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
6. Na wstępie należy zaznaczyć, że przeszkodą do uzyskania renty strukturalnej jest posiadanie i prowadzenie działalności rolniczej (podkr. Sądu) na gruntach o powierzchni przekraczającej 0,5 ha. Pogląd taki wyraził już NSA w wyrokach z dnia 4 listopada 2008r., sygn. akt II GSK 435/08, i z dnia 13 listopada 2009r. sygn. akt II GSK 627/08 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl)
7. Przy wykładni przepisów rozporządzenia należy dodatkowo mieć na względzie cele, dla których realizacji przepisy te zostały ustanowione. Celem przepisów regulujących renty strukturalne jest doprowadzenie do przekazania gospodarstw rolnych młodszym rolnikom dla poprawy ich rentowności. Ponieważ renta strukturalna ma zapewnić zaprzestanie prowadzenia komercyjnej działalności rolniczej przez starszych rolników, przepisy prawa muszą być tak interpretowane, aby zapewniły rzeczywiste odsunięcie starszych rolników od gospodarowania i zastąpienie ich przez następców. W przepisach unijnych i polskich nie chodzi o generalne uregulowanie tytułów własności (współwłasności, spadkobrania) wszystkich gruntów rolnych, która to kwestia ma znaczenie tylko drugorzędne i ma przyczyniać się do wyeliminowania nadużyć i prawidłowego ustalenia, czy przekazanie gospodarstwa przez rolnika prowadzącego na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym (por. § 4 początek zdania) - rzeczywiście nastąpiło. Nie ma zatem wpływu na realizację wskazanych wyżej celów unijnych, zachowanie przez rolnika udziału w spadku obejmującym gospodarstwo rolne, którym nie władał i w którym nie prowadzi na własny rachunek działalności rolniczej. Powyższy pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lutego 2009r. sygn. akt II GSK 765/08 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), który to pogląd orzekający w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w całości aprobuje.
8. Należałoby więc przytoczyć, w dalszej części wywody, Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w ww. wyroku, że ujawnienie zatem, że rolnik (lub jego małżonek) jest współspadkobiercą udziału w gospodarstwie rolnym, nie upoważnia do twierdzenia, że rolnik ten jest posiadaczem całości lub części spadkowego gospodarstwa rolnego i prowadzi w nim działalność rolniczą, a tylko te okoliczności mogą stanowić przeszkodę do uzyskania renty strukturalnej. Dopiero ustalenie w wyniku postępowania dowodowego, że rolnik (lub jego małżonek) władał gospodarstwem spadkowym, a w szczególności, że miał w nim wydzielony fizycznie obszar gruntu i prowadził na nim komercyjną działalność rolniczą, tj. działalność rolniczą w rozumieniu § 2 pkt 1 rozporządzenia (osobiście lub z pomocą innych osób, ale we własnym imieniu) może mieć wpływ na uzyskanie prawa do renty strukturalnej. Samo dziedziczenie udziału nie oznacza jednak ani posiadania gospodarstwa, ani prowadzenia komercyjnej działalności rolniczej. Ujawnienie, że w dacie przyznania renty strukturalnej uprawniony lub jego małżonek miał stwierdzone prawa do udziału w spadku może stanowić istotną okoliczność uzasadniającą wznowienie postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ale tylko wtedy, gdy zostanie jednocześnie ustalone, że spadkobierca udziału rzeczywiście posiadał całość lub wydzieloną część gruntu rolnego i prowadził na nim działalność rolniczą. Samo stwierdzenie prawa do udziału w spadku pozostaje bez wpływu na okoliczności uzasadniające prawo do renty strukturalnej, bowiem prawu temu "przeszkadza" posiadanie gruntu rolnego (powyżej 0,5 ha) i prowadzenie na nim działalności rolniczej, nie zaś współwłasność gruntów niebędących w posiadaniu spadkobiercy.
9. W tym miejscu należałoby zaznaczyć, że pogląd powoływany przez Dyrektora Oddziału ARiMR jako teza orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 21 października 2008r. sygn. akt II GSK 420/08, w rzeczywistości jest przytoczeniem poglądów sądu pierwszej instancji. Tymczasem NSA podkreślił, że był związany zarzutami skargi i podstawą zaskarżenia. Sąd dokonał wykładni celowościowej pojęcia gospodarstwa rolnego, nie do końca zbieżnej z tym, co organy przytaczają jako stanowisko NSA, a co w rzeczywistości jest fragmentem zaskarżonego wyroku WSA. Z uzasadnienia NSA (sygn. akt II GSK 420/08 )wynika: "Na gruncie § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia może powstać wątpliwość jakie znaczenie nadać użytemu w tym przepisie sformułowaniu "tego gospodarstwa", a zatem czy prawo do uzyskania renty strukturalnej, jak to wywodzi skarga kasacyjna, koliduje z zachowaniem prawa własności do gruntów wchodzących w skład innego gospodarstwa, których właścicielem jest małżonek uprawnionego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy przyjąć taką wykładnię przepisu § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, zgodnie z którą prawo do uzyskania renty strukturalnej będzie ściśle powiązane z zapewnieniem osiągnięcia celu zawartego w przepisach Unii Europejskiej tj. restrukturyzacji gospodarstw rolnych. W świetle § 4 rozporządzenia, renty strukturalne są instrumentem realizującym cele na wielu płaszczyznach - struktur agrarnych, socjalnej, zatrudnienia, ekonomicznej. Jednak podstawowym i priorytetowym celem tej instytucji - tak na gruncie prawa polskiego, jak i wspólnotowego - są przekształcenia strukturalne w rolnictwie. Pozostałe cele mają niejako charakter wtórny i realizowane są obok celu podstawowego (Dorota Milanowska, glosa do wyroku NSA z dnia 23 maja 2006 r., II OSK 84/05; "Państwo i Prawo" 2007/8/136). Wychodząc z celu priorytetowego rent strukturalnych, jakim jest właśnie poprawa struktur agrarnych, a więc istnienie większych i silniejszych ekonomicznie gospodarstw rolnych, prawidłowa jest wykładnia przepisu § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, zmierzająca do tego, aby w zamian za prawo do renty strukturalnej uprawniony do niej, jak i jego małżonek, przekazali na rzecz nabywcy lub nabywców prawo własności do wszystkich gruntów rolnych, bez względu na to w zakres ilu gospodarstw rolnych grunty te wchodzą, za wyjątkiem gruntów przeznaczonych na własne potrzeby uprawnionego o powierzchni do 0,5 ha. Na taką wykładnię wskazuje m.in. przepis § 4 pkt 5 rozporządzenia, który wyraźnie wymaga od osoby ubiegającej się o rentę strukturalną zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej. Aby ten wymógł mógł być skutecznie zrealizowany musi więc w sposób trwały ustać więź ekonomiczno-prawna uprawnionego do renty strukturalnej lub jego małżonka z jakimkolwiek gruntem rolnym o powierzchni przekraczającej 0,5 ha. Niniejszej sprawy nie dotyczy podnoszony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przepis § 15 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, ale w obu przypadkach, co do samej zasady, nie ma podstaw do pobierania renty strukturalnej, jeżeli osoba o nią ubiegająca się lub już uprawniona do takiej renty, jest dysponentem innego gospodarstwa, przy czym kwestią ustaleń faktycznych w omawianych sytuacjach jest podjęcie działalności rolniczej."
10. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z cytowanego powyżej orzeczenia NSA (na które powołał się organ) wynika przede wszystkim konieczność przekazania w zamian za rentę strukturalna wszystkich gruntów użytkowanych faktycznie (podkreślenie Sądu) rolniczo, niezależnie czy wchodzą one w skład jednego lub kilku gospodarstw rolnych. Organy przyjęły natomiast błędnie, że konieczne do uzyskania renty strukturalnej, jest przekazanie wszystkich gruntów rolnych (z wyjątkiem dopuszczalnych 0,5ha pozostawionych na własny użytek) niezależnie czy w rzeczywistości grunty te były w posiadaniu ubiegającego się o rentę strukturalną (lub jego małżonki) i czy w ogóle na gruntach tych prowadzona była jakakolwiek działalność rolnicza.
11. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu pierwszej instancji w oparciu o art. 145 §1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152 poz. 1270 ze zmianami).Powołane przepisy stanowią, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art.152 powołanej ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie uchylenia poprzedniej decyzji o przyznaniu renty strukturalnej i odmowy jej przyznania skutkowałaby obowiązkiem zwrotu pobranych świadczeń – wstrzymanie jej wykonania było więc zasadne. O kosztach orzeczono na postawie art.200 w zw. z art. 205 §2 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołane przepisy stanowią, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art.200), a do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art.205§2). W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zasądził na rzecz skarżącego od organu koszty uiszczonego wpisu (200zł), wynagrodzenie (240zł) radcy prawnego określone zgodnie z §14 ust. 2 pkt 1 lit.c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. 163 poz. 1349 ze zmianami) oraz koszty opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa (17zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło