I SA/Kr 654/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w osobie Referendarza Sądowego Renaty Ranickiej po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 lutego 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego M.P. o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego M.P. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 26 czerwca 2013 r., w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 lutego 2013 r. We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwojgiem nieletnich dzieci. Miesięczny dochód rodziny wynosi 3.000 zł i składa się na niego wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 1.500 zł oraz wynagrodzenie za pracę żony skarżącego w tej samej wysokości. Według oświadczenia skarżący nie posiada żadnych cennych rzeczy ruchomych ani nieruchomości. Mieszka w domu stanowiącym własność żony Na uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Prowadzone są względem niego uciążliwe w skutkach postępowania egzekucyjne, dochodzone zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za lata 2008 i 2009 oscylują w granicach 10.000.000 zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku, który mógłby zbyć. Jedynym jego źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę. Nie może on też liczyć na pomoc rodziny ani żony - biorąc pod uwagę ustanowioną między nimi rozdzielność majątkową i spoczywającą na żonie konieczność utrzymania dzieci. Dlatego wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych jest konieczny i uzasadniony. W opinii referendarza informacje przekazane przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 17 czerwca 2013 r., skarżący został wezwany do jego uzupełnienia. W piśmie z dnia 26 czerwca 2013 r., uzupełniającym wniosek skarżący wyjaśnił, iż nie posiad żadnych samochodów. Jego jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę. Mieszka on w domu w S., którego właścicielką jest żona A.P.. Skarżący ponosi podstawowe wydatki na utrzymanie rodziny. Reszta niezbędnych wydatków pokrywana jest przez żonę, bezpośrednio z jej majątku. Żona skarżącego powołując się na rozdzielność majątkową odmówiła skarżącemu udostępnienia wyciągów z rachunków bankowych. Do pisma z dnia 26 czerwca 2013 r. dołączone zostały kserokopie faktur i rachunków (, z których wynika, ze miesięczny koszt utrzymania rodziny to kwota 1.688,92 zł) , a także umowa majątkowa małżeńska, zawiadomienie o w wysokości zajęcia dokonanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z 4 listopada 2011 r., zeznanie podatkowe za rok 2012 skarżącego i jego żony, zaświadczenie o zarobkach skarżącego, zaświadczenie o zarobkach żony skarżącego.. Rozpoznając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu lub w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zatem wniosek skarżącego należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z wyżej powołanym artykułem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ( postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn, akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz.8). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy rozpatruje się w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń , jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych ( por. H. Knysiak – Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr 11-12, s.85). Oceniając sytuację materialną i życiową wnioskodawcy bierze się pod uwagę również sposób w jaki wnioskodawca gospodarował swoim majątkiem do chwili złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niewątpliwe i ta okoliczność wpływa, i kształtuje obecną sytuację materialną wnioskodawcy. W przedmiotowej sprawie po dokonaniu analizy informacji wynikających z oświadczeń skarżącego jak i przekazanych przez niego dokumentów, referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzą szczególne okoliczności, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. . pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozpoznając wniosek skarżącego wzięto pod uwagę wysokość kosztów, które ma ponieść skarżący oraz to czy zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, iż utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.500 zł. Mimo precyzyjnego wezwania nie przekazał wydruków z konta bankowego żony. Wyjaśnił, iż z uwagi na rozdzielność majątkowa żona domówiła przekazania historii swoich rachunków bankowych. Tymczasem zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku ( Dz. U. Nr 9 poz. 59 z póź. zm) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej( postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA i WSA 2005). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych ( por. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 460/08). Rozdzielność majątkowa małżonków odnosi się, w świetle przepisów prawa rodzinnego do majątku małżonków a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędnym jest zatem założenie, iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego ( por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I CZ 37/67). Wreszcie zauważyć trzeba, iż małżonkowie faktycznie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Stąd też dane dotyczące obu osób prowadzących takie gospodarstwo są konieczne z punktu widzenia rozpatrywania niniejszej sprawy. Dopiero bowiem zestawienia i analiza faktycznie uzyskiwanych przez małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwolą na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełniania ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. Obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania tego prawa ( por. postanowienie NSA z 5 września 2005 r. , sygn. akt II FZ 418/05). Wobec powyższego należało przyjąć, iż skarżący nie zrealizował warunków wykazania, iż nie jest w stanie uiścić kosztów postępowania. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenie jest niepełne, nie zawiera bowiem wszystkich danych o sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej skarżącego. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).