I SA/Kr 656/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, z dnia [...] nr [...] określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2007r. w kwocie 240 zł. postanawia: oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, z dnia [...] nr [...] określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2007r. w kwocie 240 zł. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" J. S. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną K. S. ur. w [...] oraz dwoma córkami : K. S. ur. w [...] i A. S. ur. w [...] J. S. otrzymuje rentę w wysokości 935 zł. miesięcznie. Żona natomiast prowadzi działalność gospodarczą i z tego tytułu uzyskuje dochód w wysokości 600 zł. miesięcznie. Posiada ponadto oszczędności w kwocie 17 000 zł. wykorzystywane w tej działalności. Córki nie osiągają żadnych dochodów. Strona skarżąca jest właścicielem domu o powierzchni 120 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 0,42 ha. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy. Oboje małżonkowie uzyskują bowiem stały miesięczny dochód. Żona J. S. posiada oszczędności w wysokości 17 000 zł. Zgodnie natomiast z art. 23 ustawy z dnia 25 luty 1964r. (Dz.U. z 1964r. nr 9 poz. 59) kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy (w tym i finansowej).Wprawdzie strona skarżąca zaznaczyła iż , oszczędności żony są wykorzystywane w działalności gospodarczej, trzeba jednak wziąć pod uwagę fakt, że łączna wysokość wpisów w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 654 - 660/08 wynosi 700 zł. Zaczerpnięcie takiej sumy z kwoty 17 000 zł nie spowoduje zdaniem orzekającego zaburzeń w prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto strona skarżąca może zaciągnąć kredyt lub pożyczkę , których zabezpieczeniem będą posiadane nieruchomości. Wreszcie może przecież sprzedać nieruchomość rolną i pozyskać w ten sposób środki na koszty sądowe. Pamiętać bowiem trzeba, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak - Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.