I SA/Kr 740/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia "S" w W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie skargi na indywidualną interpretację Wójta Gminy z dnia 8 lutego 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na indywidualną interpretację Wójta Gminy z dnia 8 lutego 2011 r. Nr: [..] w przedmiocie podatku od nieruchomości Stowarzyszenie "S" w W. zawarło wniosek o zwolnienie od opłat sądowych, jeśli takie są konieczne, z uwagi na brak wystarczających środków finansowych. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w przewidzianej prawem formie, wobec tego w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 maja 2011 roku, stronie skarżącej został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPPr" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W wyznaczonym terminie brak został uzupełniony. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 formularza "PPPr" wynika, że strona skarżąca domaga się zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia na jej rzecz doradcy podatkowego. Z danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że celem Stowarzyszenia jest działanie na rzecz tworzenia jak najkorzystniejszych warunków do pełnego fizycznego i osobowego rozwoju osób niepełnosprawnych, ich godnego i aktywnego uczestnictwa w kulturze, sporcie, edukacji, w życiu społecznym i gospodarczym, a także pomoc ich rodzinom i opiekunom. Stowarzyszenie prowadzi działalność w zakresie wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego poprzez edukację, oświatę, sztukę i działalność kulturalną. Poprzez edukację oraz szerzenie wiedzy o potrzebie ochrony wody, powietrza, ziemi, przyrody i racjonalnego wykorzystania istniejących zasobów prowadzi działania na rzecz ochrony środowiska. We wniosku wskazano, iż wartość majątku i środków finansowych Stowarzyszenia "S" wynosi 336.739,62 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 383.613,39 zł, zaś rok obrotowy 2010 Stowarzyszenie zamknęło zyskiem w wysokości 57.098,74 zł. Wnioskodawca dysponuje pięcioma rachunkami bankowymi (trzy w Banku Spółdzielczym w S., a dwa w Banku Spółdzielczym w W., których stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynosił łącznie 349.181,98 zł (odpowiednio: 150.611,96 zł, 93.117,00 zł, 56.346,37 zł, 45.558,24 zł i 3.548,41 zł). Dochodami Stowarzyszenia są dofinansowania z PFRON, dotacje, subwencja oświatowa oraz dochód ze zbiórki publicznej i sprzedaży wyrobów wykonanych przez osoby niepełnosprawne. Dochody te służą realizacji zadań publicznych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy podniesiono, iż działalność Stowarzyszenia jest niedochodowa. Wnioskodawca nie posiada dochodów innych, niż dofinansowanie, subwencja, dotacje dotyczące jednostek samorządu terytorialnego. Wśród członków Stowarzyszenia nie są zbierane składki – ich działalność jest dobrowolna i wolontaryjna. Stowarzyszenie nie dysponuje wolnymi środkami finansowymi. Posiada zaległość w ZUS, co również utrudnia sytuację finansową Stowarzyszenia. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30.8.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu. W ocenie orzekającego Stowarzyszenie "S" nie wykazało, że spełnia przesłanki o których mowa w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, od których zaistnienia zależy przyznanie podmiotowi prawa pomocy. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Stowarzyszenie w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, winno uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych ze statutową działalnością i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Przepis art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), przewiduje możliwość uzyskiwania przez stowarzyszenie środków finansowych na swoją działalność ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz ofiarności publicznej. Stowarzyszenie, z zachowaniem obowiązujących przepisów, może zatem przyjmować darowizny, spadki, zapisy oraz korzystać z ofiarności publicznej. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Stowarzyszenie Pomocy Szansa uzyskuje dochody na realizację celów statutowych z różnych źródeł: dofinansowania z PFRON, dotacji, subwencji oświatowej, zbiórki publicznej i sprzedaży wyrobów wykonywanych przez osoby niepełnosprawne. Wnioskodawca posiada zatem możliwości zgromadzenia środków finansowych na prowadzenie statutowej działalności z wielu źródeł. Fakt, że Stowarzyszenie, że nie pobiera składek członkowskich uznając, że działalność członków jest dobrowolna i wolontaryjna, nie wpływa na odmienną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Niewykorzystanie bowiem przewidzianych prawem możliwości pozwalających na zgromadzenie środków finansowych niezbędnych do prowadzenia działalności statutowej, jest przesłanką odmowy przyznania prawa pomocy. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. II OZ 1361/05 i jest on aprobowany przez orzekającego w niniejszej sprawie. Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że Stowarzyszenie Pomocy Szansa dysponuje wolnymi środkami finansowymi zgromadzonymi na pięciu rachunkach bankowych w łącznej kwocie 349.181,98 zł. Konto bankowe strony skarżącej nie zostało zablokowane, ani zabezpieczone, a więc nie ma przeszkód do dysponowania zgromadzonymi na nim środkami. Zauważyć także należy, że oprócz środków finansowych zgromadzonych na rachunkach bankowych, Stowarzyszenie dysponuje także majątkiem o wartości 336.739,62 zł oraz środkami trwałymi o wartości 383.613,39 zł. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (m. in. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 415/04, z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 465/04, z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 9/04). Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy w tym miejscu zaakcentować, że stowarzyszenie nawet o niewielkiej liczbie członków i o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć wszystkie odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku, np. poprzez zwiększenie liczby członków, czy też pobieranie składek od obecnych członków. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, np. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, rodzi bowiem ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje bowiem prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, jednakże nie gwarantuje wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06 niepubl.). Mając powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).