I SA/Kr 748/24
WyrokWSA w Krakowie2025-01-21
Skład orzekający: Jarosław Wiśniewski, Grzegorz Karcz, Wiesław Kuśnierz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji ustalającą podatek od nieruchomości, naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania, nie dysponując aktualnym wypisem z ewidencji gruntów i budynków na rok podatkowy?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania przez organ odwoławczy. Organ ten, nie dysponując aktualnym na rok podatkowy wypisem z ewidencji gruntów i budynków, nie mógł prawidłowo zweryfikować decyzji organu pierwszej instancji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak ten uniemożliwił merytoryczną kontrolę podstawy opodatkowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatku od nieruchomości za rok 2021. Organ pierwszej instancji ustalił podatek w kwocie 11.536,00 zł, uznając część nieruchomości za związaną z działalnością gospodarczą (usługi hotelarskie). Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili m.in. brak dowodów na zajęcie powierzchni pod działalność gospodarczą i błędną analizę stanu faktycznego. Sąd uchylił decyzję organu odwoławczego z powodu istotnych braków w materiale dowodowym, w szczególności braku aktualnego wypisu z ewidencji gruntów i budynków na rok 2021.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie oraz zasądzenie od SKO na rzecz skarżących kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt I SA/Kr 748/24 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 stycznia 2025 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie: WSA Grzegorz Karcz (spr.), WSA Wiesław Kuśnierz, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2025 r., sprawy ze skargi A. M. i A.1 M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 lipca 2024 r. nr SKO.Pod./4140/558/2024 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżących solidarnie koszty postępowania w kwocie 232 zł (dwieście trzydzieści dwa złote).
Decyzją z dnia 15 lipca 2024 r. nr SKO.Pod./4140/558/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa (dalej: Prezydent, organ podatkowy, organ I instancji) z dnia 23 stycznia 2024 r. nr PD-01-9.3120.4.358740.2024.ANO ustalającą A. i A. M. (dalej: Podatnicy, Skarżący) za rok 2021 r. podatek od nieruchomości przy [...], na kwotę 11.536,00 zł.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2021 r. organ podatkowy wszczął z urzędu wobec Podatników postępowanie w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2021 r. dla nieruchomości położonej przy ul. [...] w K.
W toku tego postępowania organ I instancji przeprowadził szereg czynności dowodowych ustalając, że Skarżący są współwłaścicielami opodatkowanej nieruchomości. Nieruchomość jest zabudowana budynkiem mieszkalnym, wielorodzinnym. W budynku nie wyodrębniono lokali. Zastosowano jedynie ich umowne oznaczenie. Część budynku Skarżący wraz z rodziną zajmują na własne cele mieszkaniowe. Natomiast pozostała jego część została zadeklarowana jako związana z prowadzoną przez męża Skarżącej działalnością gospodarczą polegającą na świadczeniu przez niego usług hotelarskich oraz zapewnienia krótkotrwałego zakwaterowania. Choć dla przedmiotowej nieruchomości nigdy nie uzyskano wymaganych pozwoleń na zmianę sposobu użytkowania jej części (z funkcji mieszkalnej na usługową) to jednak taka zmiana użytkowania obiektu faktycznie nastąpiła z uwagi na przystosowanie części budynku na potrzeby hostelu prowadzonego przez męża skarżącej w ramach zgłoszonej przez niego działalności gospodarczej już w 2005 r. W okresie od 23 stycznia 2020 r. do 30 września 2020 r. a następnie w okresie od 5 października 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. Skarżący zgłosili w Wydziale ds. Turystyki UMK wstrzymanie świadczenia usług w tym obiekcie. Powodowane to było z jednej strony zastrzeżeniami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie (dalej: PINB) odnośnie zmiany sposobu użytkowania części przedmiotowego budynku mieszkalnego (tj. parteru, I i II piętra oraz części podziemnej) z funkcji mieszkalnej na usługową bez dokonania stosownego zgłoszenia organowi arch.-bud. a z drugiej rozwijającą się już wówczas pandemią. PINB decyzją z 21 lutego 2020 r. umorzył jednak postępowanie w tej sprawie z uwagi na przywrócenie przez współwłaścicieli funkcji mieszkalnej tej części budynku. Jednocześnie organ I instancji ustalił, że mąż Skarżącej w okresie pandemii korzystał z dedykowanych dla przedsiębiorców różnych tarcz osłonowych i grantów deklarując przed właściwymi organami i instytucjami, że cały czas prowadzi działalność gospodarczą w zakresie krótkotrwałego zakwaterowania i zatrudnia pracowników. Od dnia 1 lipca 2021 r. oficjalnie zaś wznowił działalność obiektu, przy czym do dnia 1 września 2021 r. opodatkowana nieruchomość stanowiła jedyny adres wykonywanej przez Skarżącego (męża Skarżącej) działalności gospodarczej.
Na podstawie tak poczynionych ustaleń organ podatkowy uznał, że za prawidłowe należy uznać następujące podstawy opodatkowania nieruchomości położonej w K. przy ul. [...]: od stycznia do czerwca 2021 r.: budynki mieszkalne i ich części – 389,19 m2,, budynki lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej – 482,75 m2, grunty pozostałe – 308 m2. Natomiast od lipca do grudnia 2021 r.: budynki mieszkalne i ich części – 468,10 m2,, budynki lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej – 403,84 m2, grunty pozostałe – 308 m2
W konsekwencji organ podatkowy opisaną na wstępie decyzją z dnia 23 stycznia 2024 r. nr PD-01-9.3120.4.358740.2024.ANO ustalił Podatnikom solidarnie podatek od nieruchomości dla nieruchomości położonej przy ul. [...] w K., w kwocie 11.536,00 zł.
W podstawie prawnej decyzji organ I instancji powołał art. 21 §1 pkt 2 i §5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.) dalej "O.p.", art. 1a do 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 70 z zm.) dalej "u.p.o.l.", obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 23 lipca 2020 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych w 2021 r. (M.P. poz. 673) dalej: "obwieszczenie" oraz uchwałę Rady Miasta Krakowa nr XLV/1201/20 z dnia 16 września 2020 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz.Urz.Woj.Mał. poz. 5950) dalej: "uchwała".
Podatnicy nie zgodzili się z tą decyzją wnosząc od niej odwołanie. Ponieśli, że w 2021 r. od 1 stycznia do 30 czerwca w budynku nie była wykonywana działalność gospodarcza, natomiast od 1 lipca do 31 grudnia 2021r na potrzeby działalności gospodarczej zajęto 403,84 m2 Podatek od nieruchomości za 2021 r. powinien wynieść 5745,36 zł. Dodatkowo w piśmie z dnia 20 maja 2024 r., zarzucili, że organ podatkowy nie zgromadził żadnych dowodów świadczących o tym, że w nieruchomości na 482 m2 była wykonywana działalność gospodarcza. Wskazali, że likwidacja świadczenia usług noclegowych w tym budynku jest potwierdzonym urzędowo faktem (co potwierdza PINB i protokoły oraz dokumentacja fotograficzna), a budynek przy ulicy [...] jest również miejscem zamieszkania podatników, a dodatkowo A.M. jest tam zameldowany, stąd wynika główny adres ujawniony w CEIDG. Podatnicy podkreślili również, że czym innym jest posiadanie zarejestrowanej w CEIDG jednoosobowej działalności gospodarczej z siedzibą przy ul. [...] w K. (miejsce zamieszkania A.M.), a czym innym jest zajęcie określonej ilości metrów kwadratowych na działalność gospodarczą uzasadniające objęcie tego metrażu podwyższoną stawką podatku od nieruchomości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie nie uwzględniło odwołania i działając na podstawie art. 1-7 u.p.ol., obwieszczenia, uchwały, art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2023 poz. 1752 ze zm.) dale: "u.p.g.k.", art. 21 §1 pkt 2, art. 63 §1, art. 133 §1 oraz art. 233 §1 pkt. 1 "O.p." wydało w dniu 15 lipca 2024 r. opisaną na wstępie decyzję nr SKO.Pod./4140/558/2024 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
Uzasadniając tę decyzję Kolegium przedstawiło przebieg postępowania oraz ustalenia organu I instancji stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie organ podatkowy po ponownym rozpatrzeniu sprawy prawidłowo, ustalił stan faktyczny sprawy i wydał prawidłową decyzję. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji ustalił zobowiązania podatkowe w oparciu o zebrany materiał dowodowy, który należy uznać za wyczerpujący, bowiem w pełni obrazuje on sposób wykorzystywania nieruchomości. Organ odwoławczy podzielił stanowisko, iż ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach regulująca podatek od nieruchomości, w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit b) przewiduje stawkę podatkową "dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej" podnosząc, że ustawodawca w omawianym przepisie użył sformułowania "zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej", nie zaś "w których prowadzona jest działalność gospodarcza". Wskazał na treść wyroku NSA z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt II FSK 1252/19, w którym wskazano, iż stawki podatku przewidziane w przepisie art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b (dot. opodatkowania budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej) nie zostały bowiem uzależnione od faktycznego (fizycznego) zajęcia budynku mieszkalnego lub jego części w celu prowadzenia w ich działalności gospodarczej. Istotne jest natomiast, czy wykorzystywane są one do realizacji gospodarczych celów przedsiębiorcy. Dlatego w tego rodzaju sprawach, należy ustalić, czy podmiot wykorzystuje taki budynek lub jego część do wykonywania działalności gospodarczej, aby zrealizować cel takiej działalności. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przy ustaleniu wysokości podatku od nieruchomości organ podatkowy opiera się na dwóch przesłankach. Pierwszą z nich stanowi informacja o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzona na formularzu według ustalonego wzoru, którą ma obowiązek złożyć osoba fizyczna, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomość] lub od dnia zaistnienia zdarzenia, które ma wpływ na wysokość opodatkowania w danym roku podatkowym. Natomiast drugą podstawą są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu podatkowego, że istnieje niespójność między wyjaśnieniami Podatników a pozostałym materiałem dowodowym co do wykorzystywania przedmiotowej nieruchomości. W ocenie Kolegium niewątpliwie na potrzeby postępowania dotyczącego przyznawanych tarcz i subwencji Podatnicy oświadczali, że prowadzili działalność w spornym okresie, a w toku postępowania o ustalenie podatku od nieruchomości twierdzą, że tej działalności nie prowadzili. SKO podzieliło także stanowisko organu pierwszej instancji, że otrzymana pomoc finansowa była uwarunkowana prowadzeniem przez beneficjenta działalności gospodarczej w zakresie najmu krótkoterminowego (hostelu) a co za tym idzie nieruchomość przy ul. [...] w Krakowie w części pozostawała do jego dyspozycji, bowiem nie można mówić o prowadzeniu działalności gospodarczej w wskazanym zakresie bez konkretnej nieruchomości, gdyż jest ona niezbędna.
Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy stwierdził, że Prezydent Miasta Krakowa dokonał obecnie w prawidłowy sposób ustalenia podatku od nieruchomości za ww. rok podatkowy należnego od Podatników, bowiem zebrany w trakcie prowadzonych postępowań podatkowych materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że A.M. prowadził w sensie formalnym i w sensie faktycznym działalność gospodarczą w spornym okresie pod adresem
ul. [...] w K. czego dowodzą składane oświadczenia celem uzyskania subwencji finansowych. Kolegium podkreśliło, że ponownie prowadząc postępowanie organ pierwszej instancji zwrócił się do szeregu instytucji i innych organów, celem zebrania szerszej ilości dowodów, dokonał szerokiej analizy zebranych materiałów, poddał je ocenie i wyciągnął poprawne wnioski, czemu dał wyraz w obszernym uzasadnieniu swego stanowiska. Dlatego obecnie Kolegium uznało, że postępowanie, pod każdym względem było przeprowadzone prawidłowo, a zapadła w wyniku jego zakończenia decyzja jest poprawna.
Nie zgadzając się z tą decyzją organu odwoławczego, Podatnicy złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie formułując w niej zarzuty naruszenia
1. przepisów prawa materialnego poprzez wskazanie, że decyzje Prezydenta Miasta Krakowa w sposób prawidłowy ustalają wysokość zobowiązań podatkowych podatku od nieruchomości za lata 2020 i 2021;
2. konstytucyjnej zasady swobody działalności gospodarczej
3. przepisów postępowania poprzez niewłaściwą analizę akt sprawy, pominięcie dowodów i błędną ocenę stanu faktycznego.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skargi Skarżący wnieśli uchylenie obu decyzji i przekazanie spraw do ponownego rozpatrzenia lub ich zmianę i orzeczenie co do istoty sprawy a także o zasądzenie od organu na rzecz Skarżących kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Uzasadnienie skargi stanowi rozwinięcie sformułowanych zarzutów. Uwypuklono w nim jednak, że zdaniem Skarżących organ podatkowy nie wskazał ani jednego dowodu świadczącego o tym, że jakaś powierzchnia budynku była zajęta pod hostel. Podnieśli, że hostel został zlikwidowany, o czym świadczą protokół oraz zdjęcia PINB. Odnosząc się natomiast do wskazywanej przez organy kwestii otrzymywanej pomocy finansowej wskazali, że dla uzyskania pomocy covidowej oświadczenie, że działalność gospodarcza jest prowadzona oznaczało, że działalność gospodarcza była cały czas zarejestrowana w CEIGD. I tak właśnie było, bo nadal byli zatrudnieni pracownicy, nadal prowadzona była księgowość, korespondencja z urzędami, bankami, kontrahentami, rozliczano należności za anulowane rezerwacje. Firma w tym sensie cały czas była prowadzona. Powyższe jednak zdaniem Skarżących nie dowodzi natomiast w żadnym razie zajętości określonej powierzchni użytkowej w budynku na potrzeby świadczenia usług noclegowych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej: P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Zgodnie z treścią art. 134 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż te, które Skarżący powołuje w skardze. Przystępując bowiem do kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził zasadniczą przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi spowodowaną istotnymi brakami w materiale dowodowym sprawy.
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że zgodnie art. 133 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania przez Sąd jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organy podatkowe w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Kontrolując zaskarżoną decyzję, Sąd nie ogranicza się jedynie do tego aktu, lecz bada, czy okoliczności przedstawione w takiej decyzji znajdują odzwierciedlenie w dokumentacji zgromadzonej w nadesłanych aktach sprawy. To na organie ciąży obowiązek przedłożenia wraz ze skargą kompletnych akt, zawierających wszystkie dowody i dokumenty, które stały się podstawą wydanego przez niego aktu i które pozwolą sądowi dokonującemu kontroli na pełną ocenę jego zgodności z prawem rozumianym zarówno jako prawo procesowe jak i materialne. Orzekanie przez sąd administracyjny jest możliwe tylko na podstawie całości akt sprawy, co związane jest z tym, że sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń faktycznych we własnym zakresie, a tylko bada, czy dokonane przez organy administracji ustalenia odpowiadają prawu.
Obowiązek ten został wyartykułowany w art. 54 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
Co istotne, wskazane przepisy P.p.s.a. nie nakładają na sąd obowiązku zgromadzenia kompletnych akt postępowania w sprawie, a tylko dokonanie oceny na podstawie akt przesłanych przez organ, wyjątkowo uzupełnianych dodatkowymi istotnymi dowodami w zakresie wyznaczonym w art. 106 P.p.s.a. I choć orzecznictwo sądowe nie jest jednolite w kwestii obowiązku sądu co do kompletowania akt administracyjnych, bowiem wskazuje się w nim również, że sąd w sytuacji dostrzeżenia brakujących w aktach dokumentów powinien wezwać organ do ich nadesłania, to jednak podkreśla się, że obowiązek ten istnieje w sytuacji, gdy z lektury akt wynika, iż zgromadzony został pełny materiał dowodowy, lecz nie przesłano sądowi kompletnych akt sprawy (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 1231/05).
Sąd może zatem wezwać organ do uzupełnienia akt sprawy, jeśli przez niedopatrzenie akta zawierają braki, ale to uzupełnienie dotyczy jedynie tych akt, które organ posiadał, wydając rozstrzygnięcie. Uzupełnienie nie może natomiast oznaczać kompletowania przez sąd akt znajdujących się poza organem, gdyż to nie należy do obowiązków sądu, ale organu, o czym stanowią przepisy art. 122 i art. 187 § 1 O.p. Tym samym sąd nie ma obowiązku wzywać organu do uzupełnienia akt sprawy, w przypadku, gdy z przedłożonych wraz ze skargą akt sprawy wynika, że istotne dla rozstrzygnięcia materiały i dowody nie znalazły odzwierciedlenia w aktach zgromadzonych przed wydaniem kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia.
Taka sytuacja zaistniała właśnie w rozpoznawanej sprawie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy u.p.o.l. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części (...).
Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są m.in.: osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3 (...).
Z kolei w myśl art. 4 ust. 1 u.p.o.l., podstawę opodatkowania stanowi:
1) dla gruntów - powierzchnia;
2) dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa (...).
Zasadnicze znaczenie w sprawie niniejszej miała również treść art. 21 ust. 1 P.g.k., którego nota bene organ pierwszej instancji nie powołał w podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia. Zgodnie z tym przepisem podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
Zatem przepis ten ustanawia konieczność uwzględniania danych zawartych w ewidencji gruntów przy wymiarze podatku od nieruchomości. Organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń co do przedmiotu opodatkowania, jak i podmiotu podatku. Od zasady tej, wynikającej z art. 21 ust. 1 P.g.k., ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków, co oznacza, że organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie mają kompetencji do przyjęcia w zasadzie innej podstawy wymiaru podatku niż dane wynikające z ewidencji gruntów (por. uchwała NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt II FPS 1/09, wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK 1243/08, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt II FSK 1410/07; wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podważenie tych zapisów bądź też ich zmiana może nastąpić w odrębnie wszczętym postępowaniu prowadzonym przed właściwymi w sprawie prowadzenia ewidencji gruntów i budynków organami administracji. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe.
Dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 194 O.p., dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego. Ordynacja podatkowa dopuszcza możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom urzędowym. Przeciwdowód może być przeprowadzony także w postępowaniu podatkowym i również w tym postępowaniu można wykazać, że dane z ewidencji nie są zgodne ze stanem rzeczywistym. Zatem organ podatkowy może odmówić wiarygodności dokumentowi urzędowemu jedynie w przypadku, gdy przeprowadzi postępowanie przeciwko jego autentyczności lub przeciwko zgodności z prawdą. Skoro jednak zapis w ewidencji gruntów stanowi dowód z dokumentu urzędowego, przeciwdowodem w sprawie pozwalającym organom podatkowym ustalić wymiar podatku na podstawie innych danych niż wynikające z ewidencji gruntów i budynków powinien być również dokument. Dopiero jeżeli postępowanie przeciwko dokumentowi urzędowemu doprowadzi do obalenia jednego z domniemań, dokument taki nie będzie stanowił dowodu.
Zgodnie z art. 6 ust. 7 zdanie 1 u.p.o.l. podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Oznacza to, że organ podatkowy corocznie wydaje decyzję ustalającą, powodującą powstanie zobowiązania podatkowego z chwilą doręczenia decyzji. W każdym kolejnym roku podatkowym należy wydać w tych podatkach decyzję wymierzającą podatek na ten rok podatkowy. Podstawą wymiaru podatku jest aktualny wypis z ewidencji gruntów i budynków, tj. na dzień 1 stycznia każdego roku podatkowego (podkreślenie Sądu). Jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie (por. np. wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 23 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Bd 414/13, WSA w Krakowie z dnia 12 listopada 2020 r., sygn. akt 1403/18).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że w przedłożonych Sądowi wraz ze skargą aktach administracyjnych organu I instancji brak jest aktualnego wypisu z ewidencji gruntów i budynków według stanu na rok 2021. Znajdują się tam jedynie: sporządzone na drukach IN-1 informacje o nieruchomościach osób fizycznych, które wypełniono w dniu 16.10.2018 r. (karty 105-107) a także w dniu 07.07.2021 r. (karty 397-399; 400-402; 403-405), wydruk części księgi wieczystej (karta 359-361) oraz Informacja opisowa z rejestru gruntów (karta 362-363) i Informacja opisowa z rejestru budynków (karta 1065).
Wskazując na ostatnie z wymienionych materiałów uwypuklić należy, że wydruków informacji opisowych nie można uznawać za wymagany wypis z ewidencji gruntów i budynków gdyż nie mają one charakteru dokumentu urzędowego co wynika zresztą wprost z widniejącego na tych wydrukach zastrzeżenia o treści: "Udostępniane informacje nie są poświadczonym wyrysem z mapy ewidencyjnej i nie są poświadczonym wypisem z rejestru gruntów w rozumieniu ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo Geodezyjne i Kartograficzne"
Brak w aktach administracyjnych aktualnego na rok podatkowy 2021 wypisu z ewidencji gruntów i budynków oznacza, że organ I instancji nie dysponował tym dokumentem ani w trakcie prowadzenia pierwotnego postępowania ani też w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy, które zakończyło się wydaniem decyzji w dniu 23 stycznia 2024 r. Ponieważ w aktach sprawy brakuje aktualnego dla roku podatkowego 2021 wypisu z ewidencji gruntów i budynków oznacza to zarazem, że Kolegium nie mogło zweryfikować prawidłowości dokonanego przez organy podatkowe wymiaru podatku od nieruchomości należącej do Skarżących z tego prostego względu, że nie dysponowało wymaganym dokumentem urzędowym. Krótko mówiąc Kolegium rozpatrzyło odwołanie bez należytej analizy akt co świadczy o naruszeniu przez Kolegium zasad postępowania podatkowego, w szczególności określonej w art. 127 O.p. zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego.
Zasada ta jest zasadą konstytucyjną ustanowioną w art. 78 Konstytucji RP, który stanowi, że każda ze stron ma prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa.
Zasada dwuinstancyjności postępowania podatkowego stanowi konkretyzację przepisu art. 78 Konstytucji RP, a jednocześnie element szerszej zasady sprawiedliwości proceduralnej, która obejmuje dwa istotne elementy, a mianowicie obowiązek uzasadniania swoich rozstrzygnięć przez organy władzy publicznej oraz prawo do zaskarżania przez strony i uczestników postępowania rozstrzygnięć wydanych w pierwszej instancji, zagwarantowane w art. 78 Konstytucji (por. wyrok TK z dnia 14 czerwca 2006 r., sygn. akt K 53/05, OTK ZU 2006, nr 6A, poz. 66). Artykuł 78 Konstytucji stanowi bowiem także gwarancję obiektywnej i realnej kontroli instancyjnej, której celem jest zapobieganie pomyłkom i arbitralności w pierwszej instancji (por. wyrok TK z dnia 12 czerwca 2002 r., sygn. akt P 13/01, OTK ZU 2002, nr 4A, poz. 42, s. 564).
Skutki naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania są doniosłe. Wydanie decyzji z pogwałceniem zasady dwuinstancyjności, obowiązującej w postępowaniu podatkowym, godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe obywatela i musi być ocenione jako rażące naruszenie prawa Z zasady dwuinstancyjności, określonej w art. 127 O.p., wynika obowiązek dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, po raz pierwszy przez organ I instancji, a następnie w II instancji (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1267/15). Zasada dwuinstancyjności jest zrealizowana wtedy, gdy rozstrzygnięcia obu organów zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez nie postępowania merytorycznego w zakresie ustalenia stanu faktycznego, zebrania i oceny dowodów, przeanalizowania wszystkich argumentów i żądań strony oraz rozważań prawnych stosownych dla rozstrzygnięcia, a wszystko to powinno znaleźć dodatkowo odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone.
Podsumowując Sąd wskazuje, że wobec nie posiadania w trakcie postępowania odwoławczego aktualnych na 2020 r. wypisów z ewidencji gruntów i budynków, organ odwoławczy nie mógł skontrolować prawidłowości decyzji organu I instancji przede wszystkim w zakresie przedmiotu i podstawy opodatkowania.
Skoro organ II instancji nie przeprowadził prawidłowego, ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach, oznacza to naruszenie zasady dwuinstancyjności określonej w art. 127 w zw. z art. 233 § 1 oraz w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Stwierdzone naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd wyjaśnia, że dopiero po skontrolowaniu, że stan faktyczny przyjęty przez organ w zaskarżonym orzeczeniu jest prawidłowy, albo że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego.
Na podstawie więc art. 153 P.p.s.a., przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy będzie zobowiązany do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej i wskazań.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205§ 2 p.p.s.a. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 400 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło