I SA/Kr 764/16

|Sygn. akt I SA/Kr 764/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 września 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo (spr.), Sędziowie: WSA Maja Chodacka, WSA Urszula Zięba, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w dniu 6 września 2016 r., sprawy ze skargi Marszałka Województwa M., za którego działa Dyrektor Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w K., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 31 maja 2016 r. Nr [...], w przedmiocie postępowania egzekucyjnego, , I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie, organu I instancji,, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej, koszty postępowania w kwocie 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych)., , Postanowieniem z dnia z dnia 15 kwietnia 2016 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowił nie przystąpić do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 12.02.2013 przesłanego przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej - na zobowiązanego J.A. zam. [...] na zaległość z tytułu zwrotu dodatku na dziecko za rok 2013. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ I instancji wskazał, iż w dniu 24.03.2016 Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w K. przesłał wniosek o odzyskanie należności ROI7 wraz z wzorem odpowiednika tego dokumentu w języku polskim oraz tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 12.02.2013 roku dotyczący zwrotu dodatku na dziecko za rok 2013 wystawiony na zobowiązanego: J.A., jednocześnie informując, iż instytucja holenderska podała adres zamieszkania w/w zobowiązanego [...] . Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, iż po rozpatrzeniu wniosku wierzyciela oraz w wyniku czynności zmierzających do wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie przystąpił do egzekucji na podstawie w/w tytułu wykonawczego ponieważ według bazy System Rejestracji Centralnej KEP zobowiązany od 23.07.2011 r. mieszka ul. [...] , który to adres pozostaje we właściwości miejscowej Naczelnika Urzędu Skarbowego. Jako podstawę wydanego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał na przepis art. 27 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji . Na powyższe postanowienie działający z upoważnienia Marszałka Województwa M. Dyrektor Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej złożył zażalenie zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 29 § 2 u.p.e.a. oraz z art. 65 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez nieprzekazanie tytułów wykonawczych zgodnie z właściwością w związku z ustaleniem, że zobowiązany zmienił adres zamieszkania. Zdaniem wierzyciela w sytuacji, gdy organ egzekucyjny jest w posiadaniu informacji, że adres widniejący w tytule wykonawczym uległ zmianie, to zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 65 1 k.p.a., winien przekazać tytuł wykonawczy właściwemu organowi egzekucyjnemu, jeśli ta zmiana adresu ma wpływ na zmianę właściwości organu egzekucyjnego. Rozpoznając przedmiotowe zażalenie postanowieniem z dnia 31 maja 2016 r. znak: [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organu II instancji powołano art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016r. poz. 23). art.17, art. 18, ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016r., poz. 599 ). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że przekazany przez wierzyciela tytuł wykonawczy zawierał nieaktualny w dniu jego wystawienia adres zobowiązanego co czyniło ten tytuł wadliwym od samego początku. Tym samym organ zażaleniowy przyjął, iż tytuł ten nie spełniał wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt.2 u.p.e.a. Organ zażaleniowy zauważył, iż organ egzekucyjny przed przystąpieniem do egzekucji ustalił w bazie Krajowej Ewidencji Podatników (KEP), że zobowiązany mieszka pod adresem [...] Dyrektor Izby Skarbowej za nietrafny uznał pogląd wierzyciela, że zwrot tytułu wykonawczego w trybie art. 29 u.p.e.a może nastąpić jedynie w sytuacji całkowitego braku adresu zobowiązanego w jego treści, a w sytuacji, gdy adres widnieje w tytule wykonawczym, a organ jest w posiadaniu informacji, że uległ on zmianie, to organ egzekucyjny powinien przekazać ten tytuł właściwemu organowi w trybie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zdaniem organu II instancji przewidziany w art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wymóg wskazania adresu zobowiązanego należy rozumieć jako wymóg podania właściwego i aktualnego adresu miejsca zamieszkania zobowiązanego, a więc wskazania miejsca, w którym osoba zobowiązana przebywa z zamiarem stałego pobytu, a nie jakiegokolwiek adresu, czy nieaktualnego od wielu lat. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej obowiązek ten nie może być przerzucany przez wierzyciela na organ egzekucyjny. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił przy tym, że postępowanie egzekucyjne jest szczególnym postępowaniem prowadzonym na podstawie przywołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a przepisy Kodeksu Postępowania Administracyjnego mogą w nim mieć zastosowanie, o ile przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej ale jedynie odpowiednie, co wynika z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podstawą wszczęcia egzekucji administracyjnej jest wniosek wierzyciela i tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Tytuł ten sporządzany jest według określonego wzoru i co istotne, musi spełniać rygorystyczne wymogi co do jego treści, w tym wskazania aktualnego adresu zobowiązanego. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej organ egzekucyjny nie ma obowiązku badania, który organ egzekucyjny jest właściwy miejscowo do realizacji obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego, gdyż obowiązek ustalenia i wskazania właściwego organu egzekucyjnego spoczywa na wierzycielu, nawet w sytuacji kiedy organ egzekucyjny posiada informacje o nowym, aktualnym adresie zobowiązanego. Przekazanie w niniejszej sprawie tytułu wykonawczego na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. mogłoby nastąpić, gdyby okazało się że zmiana właściwości miejscowej nastąpiła po wszczęciu egzekucji. Jeżeli więc wierzyciel wskazał w tytule wykonawczym nieaktualny adres zobowiązanego, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej tytuł ten obarczony jest wadą i organ egzekucyjny stosownie do art. 29 § 2 u.p.e.a. nie może przystąpić do egzekucji i ma obowiązek zwrócić go wierzycielowi, bez konieczności ustalania właściwego miejscowo organu egzekucyjnego i przekazywania mu tytułu do realizacji. Tym samym organ zażaleniowy przyjął, iż poczynione ustalenia wskazują, iż wskazany przez wierzyciela w tytule wykonawczym adres zobowiązanego jest nieaktualny. W tym stanie faktycznym uznał on, iż przedmiotowy tytuł nie spełnia wymogów art. 27 ustawy egzekucyjnej, naruszając dyspozycję § 1 pkt 2, nakazującego wskazać nie tylko imię i nazwisko ale także adres zobowiązanego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie działający z upoważnienia Marszałka Województwa Dyrektor Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej zarzucił opisanemu wyżej postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej naruszenie: art. 29 § 2 w zw. z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez nieprzekazanie tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu zgodnie z właściwością, w związku z ustaleniem, że osoba zobowiązana zmieniła adres zamieszkania. W opinii wierzyciela postanowienia wydane w przedmiotowej sprawie zarówno przez Naczelnika Urzędu Skarbowego jak i Dyrektora Izby Skarbowej, są niezgodne z art. 29 § 2 u.p.e.a. oraz art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie, w związku ze stwierdzeniem przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków – Śródmieście, że osoba zobowiązana zmieniła miejsce zamieszkania, co jednoznacznie wynika z treści uzasadnienia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, ww. organ zobowiązany był przekazać tytuł wykonawczy organowi egzekucyjnemu zgodnie z właściwością tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. W ocenie strony skarżącej art. 29 § 2 u.p.e.a. nie daje podstawy do zwrotu tytułu wykonawczego w przypadku podania w tytule wykonawczym, nieaktualnego adresu zamieszkania zobowiązanego. Autor skargi zauważył, iż zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. który w ww. sprawie ma zastosowanie w związku art. 18 u.p.e.a., jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Zwrot tytułu wykonawczego w trybie art. 29 § 2 u.p.e.a. mógłby nastąpić jedynie w sytuacji całkowitego braku adresu zobowiązanego w jego treści. Jeśli jednak adres widnieje w tytule wykonawczym, a organ egzekucyjny jest w posiadaniu informacji, że uległ on zmianie, to zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. winien przekazać tytuł wykonawczy właściwemu organowi egzekucyjnemu, jeśli ta zmiana adresu ma wpływ na zmianę właściwości organu egzekucyjnego. Na poparcie powyższego stanowiska strona skarżąca powołała orzecznictwo sądowe w tym m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2014 r. sygn. akt II FSK 735/12 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 września 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 380/08. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art.119 pkt. 3 z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie korzystając z dyspozycji art.119 pkt.3 p.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu tzn. czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jednocześnie zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że postanowienie to podobnie jak poprzedzające go postanowienie organu I instancji narusza przepisy prawa w sposób istotny i konieczne jest tym samym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie był sposób postępowania organu egzekucyjnego w sytuacji, gdy przekazany mu przez wierzyciela tytuł wykonawczy zawierał nieaktualny (w dacie otrzymania przez organ egzekucyjny) adres zamieszkania zobowiązanego. Skarżący – wierzyciel wskazywał na konieczność zastosowania art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., jeżeli organ samodzielnie ustalił aktualny adres zamieszkania zobowiązanego. Natomiast organy uważały, że przed wszczęciem postępowania (doręczeniem tytułów wykonawczych zobowiązanemu) niemożliwe było stosowanie powyższej procedury nawet w sytuacji gdy organy dysponowały prawidłowym adresem. Zdaniem organów w tej sytuacji należało zastosować art. 29 § 2 u.p.e.a. tj. wydać postanowienie organu egzekucyjnego o nieprzystąpieniu do egzekucji. Zauważyć należy, że zagadnienie powyższe było już przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych, przy czym orzecznictwo w tym zakresie nie jest jednolite. Przykładowo, za przekazywaniem z urzędu tytułów wykonawczych właściwym organom egzekucyjnym w trybie art. 65 § 1 k.p.a. opowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt II FSK 2063/08 i z dnia 26 lutego 2014 r. sygn. akt II FSK 735/12. Natomiast pogląd prezentowany przez organy znalazł akceptację w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2008 r. sygn. akt II FSK 904/07 oraz z dnia 14 listopada 2011 r. sygn. akt II FSK 411/12. Sąd dla potrzeb niniejszego wyliczenia, wziął przy tym pod uwagę orzeczenia dotyczące osób fizycznych. Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę podziela poglądy reprezentowane w orzeczeniach sądów administracyjnych, w których dokonano wykładni zbieżnej z interpretacją skarżącego wierzyciela. W konsekwencji Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały art. 29 § 2 u.p.e.a., co doprowadziło do jego błędnego zastosowania w niniejszej sprawie. Na wstępie trzeba zaznaczyć, że wbrew twierdzeniom organu, art. 65 § 1 k.p.a., na który powołuje się strona skarżąca, jest stosowany, jeżeli nie doszło do skutecznego wszczęcia postępowania. Przepis ten nie zawiera bowiem tego typu ograniczeń, a wręcz przeciwnie dotyczy sytuacji kiedy strona dopiero wnosi o wszczęcie postępowania, przy czym swoje podanie kieruje do organu niewłaściwego w sprawie. Zasada niezwłocznego, z urzędu, przekazywania organowi właściwemu podania wniesionego do organu niewłaściwego jest jedną z ugruntowanych reguł wszczynania postępowania administracyjnego. Brzmienie art. 65 § 2 k.p.a. (podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu) tylko potwierdza, że 65 § 1 k.p.a. stosuje się do sytuacji gdy nie doszło w ogóle do wszczęcia postępowania. Gdyby było odwrotnie, to 65 § 2 k.p.a. byłby przepisem martwym. Z treści art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wynika, że kierowany do egzekucji i wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy winien m. in. zawierać wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu. Wskazanie adresu zamieszkania lub siedziby zobowiązanego jest konieczne z uwagi na to, że okoliczność ta ma bezpośredni wpływ na ustalenie właściwości organu egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 22 § 2 powołanej ustawy właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Niemniej jednak organ egzekucyjny z urzędu bada swoją właściwość (miejscową i rzeczową) na zasadzie art. 19 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Nakaz zbadania z urzędu swojej właściwości oznacza, że adres zamieszkania wskazany przez wierzyciela w tytule wykonawczym nie jest wiążący dla organu, a ma tylko znaczenie posiłkowe. Potwierdzają to akta administracyjne sprawy – organ egzekucyjny, działając w sposób prawidłowy, zgodnie z ww. zasadą, zweryfikował z urzędu informacje wierzyciela o aktualnym adresie. Co więcej, organ ustalił także aktualny adres zobowiązanego. W tej sytuacji należałoby powtórzyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym, który w wyroku z dnia 26 lutego 2014 r., II FSK 735/12 zwrócił uwagę, że podstawową zasadą przyświecającą ustawodawcy w dążeniu do sprawności działania organów administracyjnych przy załatwianiu spraw indywidualnych było ustanowienie prawa, które zapewniłoby działanie organów sprawne, bez zbędnej zwłoki. Powyższa zasada dotyczy także postępowania egzekucyjnego uregulowanego w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz kodeksie postępowania administracyjnego, którego przepisy stosuje się odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prezentowane przez organy stanowisko godzi w podstawową zasadę załatwienia sprawy indywidualnej, które winno być przeprowadzone sprawnie i bez zbędnej zwłoki. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawierają uregulowania na wypadek stwierdzenia przez organ egzekucyjny swojej niewłaściwości. Wobec tego jest rzeczą oczywistą, że w tym zakresie winny mieć zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a konkretnie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. W tym stanie rzeczy przepis art. 29 § 2 u.p.e.a. nie może stanowić podstawy nieprzystąpienia do egzekucji i zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi w sytuacji, gdy konkretny organ nie jest właściwy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego z powodu właściwości miejscowej, czy rzeczowej. Nadto, co należy podkreślić, organ znał aktualny adres zobowiązanego pomimo błędnego wskazania przez wierzyciela jego miejsca zamieszkania w tytule wykonawczym. Należało więc zastosować art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zaakceptowanie prezentowanej przez organy wykładni i zastosowania art. 29 § 2 u.p.e.a., w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, mogłoby doprowadzić do wielokrotnego nieprzystępowania do egzekucji, gdyby zobowiązany ponownie zmienił adres w okresie "krążenia" tytułu wykonawczego pomiędzy wierzycielem, a organem egzekucyjnym. Po zwrocie tytułów wykonawczych i ponownym przesłaniu ich przez wierzyciela, organ egzekucyjny zobowiązany byłby bowiem ponownie sprawdzić swoją właściwość miejscową i ustalić aktualny adres zobowiązanego. W sytuacji, gdyby zobowiązany znowu zmienił swoje miejsce zamieszkania cała procedura zostałaby powtórzona. Takie działanie sprzeczne byłoby z zasadą szybkości postępowania egzekucyjnego, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2014 r. sygn. akt II FSK 735/12. Rozpoznając sprawę ponownie organy zobligowane będą uwzględnić powyższe uwagi Sądu co do wykładni zastosowania w sprawie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art.18 u.p.e.a. W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł, na którą złożył się zwrot uiszczonej opłaty sądowej od skargi (100 zł) i wynagrodzenie dla pełnomocnika (480 zł).