I SA/Kr 772/23

WyrokWSA w Krakowie2024-07-24

Skład orzekający: Wiesław Kuśnierz, Inga Gołowska, Grzegorz Karcz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo odmówiły umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, oceniając sytuację materialną strony wyłącznie przez pryzmat nadzwyczajnych zdarzeń losowych, a nie uwzględniając jej ogólnej sytuacji ekonomicznej?
Ratio decidendi
Organy administracji nieprawidłowo odmówiły umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ponieważ błędnie zinterpretowały pojęcie "ważnego interesu podatnika", ograniczając je do sytuacji nadzwyczajnych zdarzeń losowych, zamiast uwzględnić szerszą perspektywę normalnej sytuacji ekonomicznej strony, jej dochodów i wydatków. Ponadto, organy nie zebrały pełnego materiału dowodowego, co doprowadziło do przedwczesnej i dowolnej oceny niekompletnego stanu faktycznego.
Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się o umorzenie zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organy obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że sytuacja materialna skarżącego pozwala na spłatę zaległości i bieżące regulowanie opłat, a jego zachowanie narusza zasady sprawiedliwości społecznej. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię pojęcia "ważnego interesu podatnika" oraz oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym. Sąd administracyjny uznał skargę za uzasadnioną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Tuchowa.

Pełny tekst orzeczenia

|Sygn. akt I SA/Kr 772/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 lipca 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz, Sędziowie: WSA Inga Gołowska, WSA Grzegorz Karcz (spr.), Protokolant: Referent Marcin Mastej, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2024 r., sprawy ze skargi A.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 10 lipca 2023 r., nr SKO.BP/4104/9/2023 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Decyzją z dnia 10 lipca 2023 r. nr SKO.BP/4104/9/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie (dalej: organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Tuchowa (dalej: organ I instancji) z dnia 26 maja 2023 r. nr POL.7031.6.2.2023.EM o odmowie umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za IV kwartał 2019, 2021 rok oraz 2022 rok w kwocie 669 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 100 zł. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym Pismem z 14.03.2023 r. A.O. (dalej: wnioskodawca, skarżący) zwrócił się do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Tarnowie "o umorzenie należności (...) 669 zł" a ten przekazał podanie Burmistrzowi Tuchowa. W toku prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji wezwał wnioskodawcę do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów celem ustalenia jego sytuacji materialnej oraz zdolności płatniczej. Ten zaś złożył na dedykowanym formularzu wymagane oświadczenie o swojej sytuacji materialnej wraz z dokumentami źródłowymi. Prócz tego organ zwrócił się też do Ośrodka Pomocy Społecznej w Tuchowie i Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przekazanie informacji i danych potrzebnych do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku. Nadto załączył do akt odpis decyzji Naczelnika Drugiego US w Tarnowie z 2016 r. o umorzeniu rzeczonemu zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości oraz informację z ewidencji podatkowej gminy Tuchów. Po zgromadzeniu materiału dowodowego i umożliwieniu wnioskodawcy wypowiedzenia się Burmistrz Tuchowa decyzją z dnia 26.05.2023 r. nr POL.7031.6.2.2023.EM odmówił umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za IV kwartał 2019 r., rok 2021 oraz 2022 w kwocie 669 zł wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu decyzji wskazał na poczynione ustalenia z których wynikało, że wnioskodawca otrzymuje świadczenie rentowe z ZUS w wysokości 1084 zł miesięcznie oraz systematycznie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej w postaci zasiłków celowych w kwotach od 50-300 zł. Łączna kwota wypłaconych mu zasiłków celowych w okresie od lutego 2019 r. do października 2022 r. tj. za 20 miesięcy wyniosła 2100 zł. Prócz tego uzyskał w 2022 r. dwa razy pomoc w formie specjalnego zasiłku na zakup żywności w wysokości po 120 zł a w 2023 r. dwa razy pomoc w tej samej formie ale po 150 zł za każdym razem. Nadto w latach 2008-2022 wnioskodawca uzyskiwał płatności z ARMiR z czego w 2019 – 1 944,10 zł, w 2020 – 2 043,33 zł, w 2021 – 2069,79 zł, w 2022 – 2201,93 zł. W oparciu o dane z rejestr podatku rolnego burmistrz przyjął również, że roczny statystyczny dochód z posiadanego przez wnioskodawcę gospodarstwa rolnego wynosi łącznie 10.132,95 zł co miesięcznie daje kwotę 844,41 zł. Dalej ustalił, że z uwagi na stan zdrowia wnioskodawca został uznany przez lekarza orzecznika ZUS za częściowo niezdolnego do pracy do dnia 31.12.2024 r. Ustalił także, że z posiadanych dochodów ponosi on wydatki na energię elektryczną (214,26 zł/msc), butlę gazową (200 zł/msc), telefon (99,53 zł/msc), podatek (501 zł/rok), ubezpieczenie (181 zł/rok), leki (68,72 zł/msc) opał (2900 zł/msc), zakup żywności (700 zł/msc), odzież (500 zł/msc), środki czystości (200 zł/msc). Wnioskodawca odebrał 2 faktury na zakup węgla sprzedawanego po cenach preferencyjnych każdą na kwoty: 2887,50 zł za 1,5 t. a ponadto przyznano mu dodatek węglowy w wysokości 3000,00 zł. Według oświadczenia korzysta z wody w studni, w lutym 2023 r. wybrał serię zabiegów rehabilitacyjnych, nie posiada sprzętu rolniczego oraz nie hoduje zwierząt, posiada 2 budynki gospodarcze w stanie do remontu. Mieszka z bratem i jego rodziną. Brat wykorzystuje 3 pomieszczenia z 7 w budynku, złożył oddzielną deklarację dotyczącą opłaty za gospodarowanie odpadami, rozliczenie za energię dokonywane jest na podstawie osobnych liczników, nie pomaga finansowo. Wskazując na powyższe ustalenia organ I instancji podkreślił, że w okresie obowiązywania gminnego systemu gospodarowania odpadami, tj. od 1 lipca 2013 r. wnioskodawca wielokrotnie korzystał z umorzeń zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na kwotę ogółem 923 zł. W okresie tym dokonał jedynie dwóch wpłat - w wysokości 72 zł i 11,60 zł. Oceniając zgromadzony materiał dowodowy organ I instancji stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego uzasadniające umorzenie w całości zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, bo w ocenie organu I instancji wnioskodawca sam doprowadził do powstania zaległości nie regulując opłat pomimo posiadania środków finansowych na ich uiszczenie. Z kolei aktualny stan zdrowia rzeczonego utrzymuje się od kilku lat i nie jest on następstwem nagłych zdarzeń losowych. Nie wystąpiły także okoliczności, które mogłyby zachwiać podstawami jego egzystencji. Wnioskodawca nie zgodził się z tą decyzją wnosząc od niej odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie. Kolegium nie uwzględniło odwołania i decyzją z dnia 10 lipca 2023 r. nr SKO.BP/4104/9/2023 jako organ odwoławczy utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Tuchowa z dnia 26 maja 2023 r. nr POL.7031.6.2.2023.EM o odmowie umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za IV kwartał 2019, 2021 rok oraz 2022 rok w kwocie 669 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 100 zł. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał m.in. przepisy art. 233 §1 pkt. 1 w zw. z art. 67a §1 pkt. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj.: Dz.U. 2022 r. poz. 2651 ze zm.) oraz art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2021 poz. 888 ze zm.) Uzasadniając decyzję organ odwoławczy szczegółowo przedstawił przebieg postępowania oraz ustalenia, oceny i pogląd na sprawę organu pierwszej instancji. Przytoczył też treść przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Generalnie Kolegium podzieliło ocenę organu I instancji, zgodnie z którą przesłanki przewidziane w art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa nie zostały w sprawie spełnione, bo zdaniem Kolegium sytuacja finansowa odwołującego pozwala mu zarówno na spłatę ciążących na nim zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jak i jej bieżące regulowanie. Kolegium podniosło, że źródłem dochodu odwołującego jest przede wszystkim renta w wysokości 1084 zł do której dochodzi dochód z prowadzenia gospodarstwa rolnego i dopłat a to wszystko daje łącznie kwotę 2.111,90 zł miesięcznie. Dodatkowo odwołujący otrzymuje też wsparcie z pomocy społecznej tj. łącznie od 2019 r. 2.640 zł oraz dodatek węglowy. Z oświadczenia odwołującego wynika natomiast, że jego miesięczne koszty kształtują się na poziomie ok 2.061,67 zł łącznie. Tym samym po pokryciu wszelkich deklarowanych kosztów odwołującemu pozostaje comiesięcznie kwota około 50 zł, którą zdaniem Kolegium może przeznaczyć na bieżące regulowanie należności z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi. Dodatkowo zwrócono uwagę, że odwołujący w okresie od 1 lipca 2013 r. jedynie dwukrotnie dokonał wpłat na poczet opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi na łączna kwotę 83,60 zł. Brak regulowania tych opłat przez rzeczonego jest w ocenie Kolegium jego stałą i świadomą praktyką a nie efektem wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej czy zdrowotnej i zdaniem Kolegium takie zachowanie narusza zasady sprawiedliwości społecznej. Tym bardziej, że odwołujący posiada znaczny majątek w postaci nieruchomości oraz zaciąga zobowiązania, chociażby obejmując grunty w dzierżawę. Uiszcza także składki na ubezpieczenie jak również spłaca zadłużenie egzekwowane na podstawie tytułów wykonawczych. Wydaje także znaczne, w porównaniu do innych wydatków kwoty na zakup odzieży (500 zł na 3 miesiące). Jak natomiast wskazuje się w orzecznictwie ulga podatkowa stanowi nadzwyczajny środek prawny, gdyż umorzenie zaległości podatkowej oznacza całkowitą rezygnację wierzyciela z wierzytelności podatkowej. Strona nie może zaś preferować długów osobistych względem publicznoprawnych. Końcowo podkreślono, że Odwołujący nie jest pozostawiony bez pomocy ze strony organów administracji publicznej, gdyż posiada on wsparcie w postaci zasiłków przyznawanych mu w ramach pomocy społecznej. Nie zgadzając się z decyzją organu odwoławczego A.O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zarzucił, że decyzja Kolegium została wydana z naruszeniem prawa oraz, że nie jest oparta na dowodach i dokumentach. Jednocześnie wystąpił o przyznanie adwokata z urzędu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie. Podtrzymując stanowisko zaskarżonej decyzji przedstawione szczegółowo w jej uzasadnieniu Kolegium zaakcentowało, że sprawa umorzenia zaległości odwołującemu z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi była już kilkukrotnie przedmiotem rozstrzygnięć SKO w Tarnowie i że w ostatnim z takich rozstrzygnięć utrzymano podobną decyzję odmowną burmistrza a tutejszy Sąd administracyjny wyrokiem z dnia 11.02.2022 r. oddalił wniesioną w tamtej sprawie skargę. Wywiedziona zaś od tego orzeczenia skarga kasacyjna została oddalona przez NSA wyrokiem z dnia 18.05.2023 r. sygn. III FSK 1598/22. Ustanowiony dla skarżącego w ramach prawa pomocy adwokat z urzędu w piśmie z 28 stycznia 2024 r. uzupełniając skargę, zarzucił naruszenie art. 67a § 1 O.p., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na ograniczeniu znaczenia pojęcia "ważny interes podatnika" do sytuacji, gdy z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Prócz tego zarzucił też naruszenie "art. 7 i art. 77 kpa" poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy w tym w szczególności sytuacji materialnej skarżącego w aspekcie jego dochodów i wydatków oraz oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym zgromadzonym przez organ pierwszej instancji. Uzasadniając zarzuty podniósł, że nie tylko nadzwyczajne zdarzenia losowe ale również sytuacja ekonomiczna podatnika związana z potrzebą zaspokojenia potrzeb bytowych może wpisywać się w pojęcie "ważnego interesu podatnika" czego organy obu instancji nie zauważyły oraz, że z powodu skrajnego formalizmu poprzestały na ustaleniu hipotetycznej a nie rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. Rozwijając tę myśl uwypuklił, że dane dotyczące wydatków skarżącego są danymi przybliżonymi i dotyczą tylko wydatków najbardziej istotnych oraz, że ustalona kwota pozostająca skarżącemu do dyspozycji jest tak niska, że mieści się w granicach błędu statystycznego. To samo tyczy się zresztą statystycznej dochodowości gospodarstwa rolnego skarżącego, które w istocie ma charakter prymitywny i na dobrą sprawę nie wiadomo czy w ogóle przynosi jakiś dochód poza dopłatami UE dla rolników. Podniósł również, że organy obu instancji nie dokonały żadnych ustaleń odnośnie wierzycieli skarżącego i wysokości egzekwowanych od niego kwot przez co twierdzenie o preferowaniu przez skarżącego niektórych zobowiązań i wierzytelności są dowolne. To wszystko zdaniem pełnomocnika skarżącego powoduje, że decyzje organów obu instancji winny zostać uchylone a sprawa powinna być ponownie rozpoznana w toku postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie, odnosząc się do kwestii kognicji Sądu, przywołać należy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest ponadto art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022r. poz. 329; dalej p.p.s.a.), stanowiący, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Wskazując na powyższe, zwrócenia uwagi wymaga, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.). W sytuacji gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) to uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną. Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Ponad powyższe, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach to na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa,. W razie zaś nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części, zgodnie z art. 151 p.p.s.a.. W sprawie niniejszej Sąd - dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami - stwierdził, że skarga jest uzasadniona. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów stanowił przepis art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.) dalej: "O.p". Zgodnie bowiem z treścią art.6q ust.1 ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego. Stosownie do tego przepisu organ podatkowy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może na wniosek podatnika umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W powołanym przepisie ustawodawca przewidział wyjątek od obowiązującej w polskim prawie zasady obowiązkowego płacenia podatków, realizowany poprzez dopuszczenie możliwości udzielenia pomocy publicznej w postaci m.in. umorzenia zaległości podatkowej. Umorzenie to może nastąpić w razie zaistnienia ściśle określonych przesłanek, tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Każdy z tych warunków samodzielnie, jak również oba łącznie mogą stanowić podstawę umorzenia odsetek od zaległości podatkowej. Podkreślić należy, że decyzje dotyczące umorzenia zaległości podatkowych podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, które polega na przyznaniu organom podatkowym możności dokonania wyboru między dwoma równowartościowymi rozwiązaniami. Zakres uznania administracyjnego nie jest jednak uprawnieniem nieograniczonym, a dowolność w rozpoznawaniu wniosków o umorzenie zaległości podatkowych jest niedopuszczalna. Należy mieć na uwadze, że zastosowanie instytucji uznania administracyjnego jest możliwe dopiero w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone istnienie przesłanek, od których wystąpienia przepis prawa uzależnia podjęcie rozstrzygnięcia korzystnego dla strony. Dopiero wtedy organ administracji, korzystając z uznania administracyjnego, może odmówić uwzględnienia wniosku strony, pomimo istnienia wymaganych przesłanek. Dodatkowo należy zaakcentować, że sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym tzn. czy organy obu instancji prawidłowo zebrały materiał dowodowy i rozważyły wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia bądź odmowy umorzenia należności. Swobodne uznanie nie może być tożsame z dowolnością, dlatego uzasadnienie powinno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności, czy celowości, co oznacza, że badanie zgodności z prawem decyzji podjętej w ramach uznania administracyjnego, może być dokonane tylko w ograniczonym zakresie. Zaznaczyć jednocześnie trzeba, że przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowej organ ma obowiązek brać pod uwagę sytuację, w jakiej podatnik znajduje się w chwili, gdy podejmowana jest decyzja w sprawie umorzenia zaległości podatkowej. Jeśli wniesiono odwołanie, będzie to chwila wydania decyzji przez organ II instancji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1517/14). Z powyższego wynika, że organ odwoławczy w sprawie objętej uznaniem administracyjnym nie może ograniczyć się jedynie do kontroli poprawności postępowania wyjaśniającego, ale oprócz takiej kontroli musi we własnym zakresie ustalić stan faktyczny bądź stwierdzić, że nie uległ on zmianie, a następnie samodzielnie, w ramach uznania administracyjnego rozstrzygnąć, czy zasadne jest przyznanie wnioskowanej ulgi. Organ odwoławczy jest więc zobligowany przeprowadzić własne rozważania i uzasadnić podjętą decyzję w taki sposób, aby uznanie było swobodne, a nie dowolne. Przenosząc te wszystkie rozważania na grunt niniejszej sprawy uwypuklić należy, że w sprawie niniejszej istota sporu sprowadzała się do odpowiedzi na dwa pytania: Po pierwsze, czy rozpatrywana przez organy sytuacja ekonomiczna skarżącego była identyczną z tą, która była kanwą rozważań tutejszego Sądu w wyroku z dnia 11.02.2022 r. sygn. I SA/Kr 1058/21 na który powołuje się organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę? A po drugie, czy ważny interes strony (podatnika) o którym mowa w art. 67a §1 O.p. ogranicza się wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych jak chcą tego organy, czy też pojęcie to funkcjonuje w ujęciu szerszym uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale obejmuje też normalną sytuację ekonomiczną strony w kontekście relacji wysokość uzyskiwanych przez nią dochodów do ponoszonych wydatków na bieżące utrzymanie jak wywodzi pełnomocnik skarżącego. Odnosząc się do pierwszej z kwestii zauważyć należy, że w wyroku z dnia 11.02.2022 r. sygn. I SA/Kr 1058/21 tutejszy Sąd za prawidłowe uznał ustalenia organów z których wynikało, że po pokryciu wszelkich deklarowanych kosztów skarżącemu pozostaje comiesięcznie kwota około 900 zł, którą może swobodnie dysponować i przeznaczyć na spłatę zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 246 zł. Obecnie, z ustaleń organów wynikało natomiast, że po pokryciu wszelkich deklarowanych kosztów skarżącemu pozostaje comiesięcznie kwota ok. 50 zł, natomiast kwota zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wnosi obecnie 669 zł plus 100 zł odsetek za zwłokę. Skoro zatem organy obu instancji ustaliły, że na chwilę orzekania skarżący mógł swobodnie dysponować kwotą niemal 20 krotnie niższą a jednocześnie kwota jego zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wraz z odsetkami była 3 krotnie wyższa, to logiczny a wskutek tego prawidłowy jest wniosek, że wyrok WSA w Krakowie z 11.02.2022 r. sygn. I SA/Kr 1058/21 nie znajdował prostego przełożenia na sytuację ekonomiczną skarżącego ani na dzień podejmowania decyzji przez organ I instancji ani na dzień podejmowania decyzji przez organ odwoławczy. Co więcej. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy podobnie jak organ I instancji nie ustalił w pełni istotnego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jej stanu faktycznego. W zasadniczej części organ odwoławczy powielił bowiem ustalenia stanu faktycznego sprawy dokonane przez organ pierwszej instancji. Wskazując na taką metodykę postępowania trudno odmówić racji pełnomocnikowi skarżącego podnoszącemu, że w toku przeprowadzonego postępowania organy poprzestały na ustaleniu hipotetycznej a nie rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, bo w istocie dane dotyczące wydatków skarżącego są danymi przybliżonymi i dotyczą tylko wydatków najbardziej istotnych zaś ustalona kwota pozostająca skarżącemu do dyspozycji jest tak niska, że mieści się w granicach błędu statystycznego. To samo tyczy się statystycznej dochodowości gospodarstwa rolnego skarżącego, które jak wynika z protokołu sporządzonego w dniu 5.04.2023 r. ma w istocie charakter prymitywny bo skarżący nie posiada nawet sprzętu rolniczego i nie hoduje zwierząt. Na dobrą sprawę nie wiadomo więc czy w ogóle przynosi ono jakiś dochód poza dopłatami UE dla rolników. Tym bardziej, że skarżący z uwagi na stan zdrowia jest niezdolny do pracy i wymaga stałego systematycznego leczenia farmakologicznego, usprawniającego oraz psychoterapii oraz okresowo pomocy w czynnościach życia codziennego i pełnieniu ról społecznych. Trafnie pełnomocnik skarżącego podniósł też, że organy obu instancji nie dokonały ustaleń odnośnie wierzycieli skarżącego i wysokości egzekwowanych od niego kwot przez co twierdzenie o preferowaniu przez skarżącego niektórych zobowiązań i wierzytelności są dowolne bo zawieszone w próżni. W konsekwencji Sąd przychylił się do zarzutów naruszenia przez organy przepisów prawa procesowego tyle, że nie "art. 7 i 77 kpa" jak pisał pełnomocnik z urzędu skarżącego lecz art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ordynacji podatkowej. Tym sam dokonana przez organy odmowa umorzenia skarżącemu przedmiotowych zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi była co najmniej przedwczesna, a zarazem oparta nie na swobodnej lecz dowolnej ocenie niekompletnego materiału dowodowego sprawy. Tak istotne braki w ustaleniach stanu faktycznego sprawy niniejszej w kontekście przesłanek umorzenia zaległości podatkowej wynikających z art. 67a §1 O.p. nie pozwoliły przyjąć, że organy wykazały, iż w sprawie nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dla umorzenia zaległości. Dopiero bowiem po ustaleniu w sposób właściwy stanu faktycznego sprawy można dokonać prawidłowej oceny przesłanek warunkujących zastosowanie art. 67a O.p. Przy ocenie tej pamiętać zaś należy o dwóch kwestiach. Przede wszystkim, że - jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 marca 2010 r. sygn. I FSK 31/08 - pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych bądź zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne ale również normlaną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków w tym względzie również wydatków na koszty leczenia to rację przyznać należy pełnomocnikowi skarżącego. Po wtóre, że przesłanka "interesu publicznego" to nie tyko potrzeba zapewnia powszechnego egzekwowania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, bo dokonując wykładni tej przesłanki dopuszczalne jest w pewnych okolicznościach danie pierwszeństwa innym konstytucyjnym zasadom, takim jak choćby zasada udzielania osobom niepełnosprawnym przez władze publiczne pomocy w zabezpieczaniu egzystencji (art. 69 Konstytucji RP). Chodzi bowiem m.in. o to, by wskutek dochodzenia zaległości państwo jako takie nie poniosło kosztów większych niż w wypadku udzielenia ulgi. W sprawie bezspornym zaś jest, że skarżący z racji trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej zmuszony jest korzystać ze świadczeń pomocy społecznej oraz z innych form wsparcia. Nad tym organy obu instancji nazbyt gładko przeszły jednak do porządku akcentując, że zachowanie skarżącego narusza zasady sprawiedliwości społecznej. W toku ponownie prowadzonego postępowania organy będą zobligowane do uwzględnienia wskazań poczynionych powyżej a w szczególności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 122 O.p.), zebrania pełnego materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego i wnikliwego rozważenia (art. 191 O.p.) pod kątem przesłanek warunkujących zastosowanie art. 67a O.p. Powyższe ustalenia powinny zaś znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, odpowiadającym wymogom art. 210 § 1 i 4 O.p. Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło