I SA/Kr 785/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.U., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 08.04.2013r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za marzec 2007r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.U. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 08.04.2013r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za marzec 2007r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów J.U. ur. w 1964r. mieszka w B. Wynajmuje tam pokój. Żona, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej, wraz z synem K.U. ur. w 1998r. oraz córką G.U. ur. w 1996r. mieszka w K. na Osiedlu B.. Wnioskodawca utrzymuje się z pracy dorywczej, z której uzyskuje przeciętnie 2000 zł., miesięcznie. Zatrudniony jest też na podstawie umowy o pracę, z wynagrodzeniem 1050 zł., miesięcznie. W 2012r. uzyskał on łączny dochód w wysokości 23 846 zł. J.U. posiada konto bankowe w Banku Millenium S.A. Jego wydatki na bieżące utrzymanie obejmują : koszty wyżywienia – 1200 zł., koszty dojazdów – 200 zł. oraz czynsz – 500 zł. Podaje , iż nie posiada: oszczędności, nieruchomości czy ruchomości o wartości pow. 3000 euro. Jest natomiast właścicielem samochodu osobowego Mercedes Benz W 211, rok prod. 2002. W związku z nabyciem tego pojazdu na wnioskodawcy ciąży obowiązek spłaty kredytu w wysokości 27 000 zł. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11). Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma natomiast znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzekającego podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podkreślić należy, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych (H.Knysiak – Molczyk (w:) T.Woś, H.Knysiak – Molczyk, M.Romańska , Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Komentarz, Warszawa, LexisNexis 2009, s. 869). Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 1500 zł. Strona skarżąca natomiast w ostatnim okresie dokonywała zakupów o łącznej wartości ponad trzykrotnie przewyższającej tą kwotę ( dnia 04.07.2013r. - zakupy na kwotę 1889,95 zł. ; dnia 05.07.2013r. - zakupy na kwotę 559,95 zł., dnia 06.07.2013r. - zakupy na kwotę 1 499,98 zł. i 1 510 zł.). Zaznaczyć przy tym trzeba, iż charakter sklepów, w których dokonywane były te transakcje ( I. sp. z o.o. w K , J. sp. z o.o. w M., I. sp. z o.o. w K.) nie wskazuje , iż związane one były z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych wnioskodawcy. W świetle tych okoliczności trudno więc mówić o czynieniu oszczędności na pokrycie kosztów sądowych przez stronę skarżącą czy o znamionach jej ubóstwa. W związku z tym, stwierdzić należy , iż zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w takiej sytuacji jest niezasadne. Wychodziłoby ono poza ustawowe ramy instytucji prawa pomocy, determinowane w/w przesłankami. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2 , w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm. ).