I SA/Kr 790/11

Dnia 27 grudnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2006 roku p o s t a n a w i a : oddalić wniosek. Skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych w niniejszej sprawie w całości. Skarżący podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną – A.S. oraz synem – S. . Wszyscy mieszkają w M., w mieszkaniu stanowiącym własność syna S.. Skarżący utrzymuje się z działalności gospodarczej, z której osiąga miesięcznie dochód w kwocie 2 500 zł, jego żona pobiera rentę w kwocie 600 zł, a syn S. prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje kwotę 1 000 zł. Koszty związane z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych skarżącego wynoszą 200 zł, a na wyżywienie skarżący wydaje 500 zł miesięcznie. Podał, że stan jego zdrowia wymaga systematycznego leczenia, co dodatkowo zwiększa wydatki miesięczne. Skarżący wyjaśnił też, że nie posiada nieruchomości, ani przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3 000 euro. Z zeznania podatkowego za 2010 r. wynikało, że skarżący osiągnął przychód 72 451 zł z czego dochód wyniósł 23 970,56 zł. W piśmie z dnia 7 października 2011 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie Referendarza WSA w Krakowie do przedłożenia dokumentów skarżący podał, że nie prowadzi spisu wydatków miesięcznych, nie posiada kont bankowych, nie jest w stanie przedłożyć wyciągów z rachunków bankowych syna, jak również jego zeznań podatkowych, gdyż nie są mu one dostępne. Wskazał również, że od 2005 r. pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej z żoną i nie jest w stanie przedłożyć ani wyciągów z jej kont bankowych, ani dowodów przelewu renty, jak również jej zeznania podatkowego za 2010 r. W sprzeciwie od orzeczenia Referendarza sądowego oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, skarżący wyjaśnił, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej. Podał, że nie przedstawił na wezwanie spisu kosztów, bowiem w chwili obecnej nie uzyskuje żadnego dochodu – nie pracuje i nie prowadzi działalności gospodarczej. Podniósł, że Referendarz nie wziął pod uwagę faktu, że mieszka w mieszkaniu syna, jak również okoliczności, że obecnie pozostaje na utrzymaniu żony i syna. Zdaniem skarżącego, żaden z obowiązujących przepisów prawa nie nakłada na stronę obowiązku przedłożenia dokumentów dotyczących jej członków rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał przesłanek zwolnienia od kosztów w całości lub w części ponieważ nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej członków rodziny pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz nie przedstawił dokumentów uprawdopodabniających brak własnych dochodów. Sąd powinien mieć bowiem możliwość weryfikacji twierdzeń skarżącego o jego złej sytuacji majątkowej, a ciężar wykazania tejże przesłanki leży po stronie wnioskodawcy, a nie Sądu. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w pierwszej kolejności wskazać, iż ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te - a wśród nich wpis - są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 r., II SA/Ol 588/06). Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Należy jednak wziąć pod uwagę, że pomimo, iż skarżący został wezwany o wpis w wysokości 1 500 zł ( w oparciu o podaną przez niego wartość przedmiotu zaskarżenia) to zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wysokość należnego wpisu wynosi 500 zł. Przepis ten stanowi, że wpis stały wynosi w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym (czyli ustalanym w oparciu o wartość należności podatkowej określonej lub ustalonej w zaskarżonej decyzji), z zakresu zobowiązań podatkowych - 500 zł. Zaskarżona została bowiem decyzja umarzająca postępowanie, a więc decyzja, która bezpośrednio nie określa wysokości zobowiązania podatkowego. Na obecnym etapie postępowania, jedynym więc kosztem sądowym związanym ze sprawą, który ciąży na skarżącym jest wpis od skargi w kwocie 500,00 zł. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał jednak spełnienia określonej art. 246 § 1 pkt 2 przesłanki warunkującej przyznanie mu prawa pomocy choćby w części - tj. zwolnienia go od kosztów sądowych. Skarżący w złożonym do akt sprawy oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że mieszka z żoną i synem, i łączny dochód prowadzonego wspólnie gospodarstwa domowego stanowi kwotę 4 100 zł. Z kolei wydatki na jakie wskazał stanowią kwotę 700,00 zł (koszt wyżywienia, utrzymania mieszkania) oraz koszty leczenia, których wysokości skarżący jednak nie podał. Na wezwanie Sądu skarżący nie podał spisu wydatku miesięcznych rodziny wraz odpowiednimi rachunkami na ich poparcie, wskazując, że takiego spisu nie prowadzi. Nie przedłożył też wyciągu z kont bankowych syna i żony, jak również ich zeznań podatkowych za 2010 r. wskazując, że nie są mu one dostępne. Powołał się również na rozdzielność majątkową jaka łączy go z żoną od 2005 r. W sprzeciwie skarżący argumentował, że nie prowadzi działalności gospodarczej, ale twierdzeń tych również nie uprawdopodobnił chociażby przez stosowne dokumenty dotyczące rejestracji bezrobotnego lub zawieszenia, czy też likwidacji działalności gospodarczej. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że rozdzielność majątkowa małżeńska, czy nawet fakt pozostawania w separacji, nie zwalnia małżonków z wynikającego z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) wzajemnej pomocy ciążący na małżonkach. Majątek oraz dochody małżonka, pozostającego ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym muszą zatem być wzięte pod uwagę przy badaniu zaistnienia przesłanek przyznania skarżącemu prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r. II FZ 112/11, postanowienie NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r., II GZ 80/10). Skarżący ma prawo korzystać z pomocy żony przy zaspokajaniu potrzeb bytowych, jeśli jej stan majątkowy na to pozwala. Otrzymana dodatkowa pomoc mogłaby zaś umożliwić skarżącemu wygospodarowanie środków na opłacenie wpisu. Nie można zatem uznać, że stan majątkowy współmałżonka nie ma wpływu na ocenę istnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy. Skoro skarżący nie wykazał, że żona pomocy takiej udzielić mu nie może, a wręcz przeciwnie podał, że znajduje się na jej utrzymaniu, to nie przedkładając dokumentów odnoszących się do źródeł dochodu i stanu majątkowego żony, skarżący nie wykazał istnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy. Wydatki i potrzeby finansowe żony skarżącego, bezsprzecznie kształtują bowiem i jego status majątkowy. Ponadto ze skarżącym mieszka również pełnoletni syn, który posiada własne źródło dochodów i również partycypuje w kosztach ponoszonych ze wspólnie prowadzonego gospodarstwa. Brak zatem dokumentów wskazujących źródła i wysokość dochodu członków rodziny zamieszkujących wspólnie ze skarżącym uniemożliwił Sądowi ocenę rzeczywistej wysokości dochodów gospodarstwa domowego, a tym samych relacji tych dochodów do wysokości kosztów sądowych wiążących się z niniejszą sprawą. Do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym nie wystarczy wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną rodziny skarżącego, bowiem przepis art. 246 § 1 pkt 2 ppsa odnosi się do sytuacji gdy posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb strony. Jeżeli fakty, które strona podała we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z innymi informacjami o sytuacji majątkowej strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie WSA Olsztyn z 30 czerwca 2008r. II SA/Ol 131/08). Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 ppsa, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ppsa oraz art. 260 ppsa orzeczono jak w sentencji.