I SA/Kr 796/15

Referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Renata Ranicka po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku MJ. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 marca 2015 r. nr [...] do [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek M.J. o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.J. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 7 lipca 2015 r., w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 marca 2015 r. We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i nieletnią córką. Wspólny miesięczny dochód wynosi 1.000 zł i składa się na niego wynagrodzenie skarżącego z umowy zlecenia w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie za pracę żony skarżącego w wymiarze ½ etatu w wysokości 900 zł. Według oświadczenia skarżący nie posiada żadnego majątku nieruchomego ani cennych rzeczy ruchomych. Na uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji finansowej. Prowadzone są przeciwko niemu bardzo uciążliwe w skutkach postępowania egzekucyjne, w których dochodzone zobowiązania sięgają około 100.000 zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku, który mógłby zbyć aby zaspokoić jakiekolwiek roszczenia. Jedynym źródłem utrzymania skarżącego jest praca na umowę zlecenia oraz wynagrodzenie za pracę żony. Jednak między małżonkami panuje rozdzielność majątkowa i to na żonie spoczywa utrzymanie córki . Skarżący według oświadczenia nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący określił miesięczny koszt utrzymania rodziny na kwotę około 700 zł plus wyżywienie i ubrania. Brakująca cześć kwoty pokrywają obecnie rodzice. Do września 2014 r. skarżący pracował a obecnie poszukuje pracy. W opinii referendarza informacje przekazane przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 25 czerwca 2015 r., skarżący został wezwany do jego uzupełnienia poprzez : - oświadczenie gdzie mieszka i czyją własność stanowi przedmiotowa nieruchomość; - udokumentowanie za pomocą kserokopii faktur i rachunków miesięcznych kosztów utrzymania, w szczególności opłat za media za ostatni okres rozliczeniowy ( gaz, prąd, woda, ścieki ) a także telefon, ubezpieczenia, podatek od nieruchomości, wydatki na żywność i leki. W przypadku zaległości z tytułu tych opłat za media należy przedstawić aktualne zaświadczenie z właściwych organów potwierdzających tę okoliczność; - przedstawienie historii rachunku bankowego skarżącego oraz jego żony za ostatnie trzy miesiące, z aktualnym saldem; - przedłożenie kserokopii umowy zlecenia wykonywanego przez skarżącego - oświadczenie czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, jeśli tak to niech przedstawi stosowną decyzję; - przedłożenie zaświadczenia o wysokości miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez żonę skarżącego; - przedłożenie spisu wszystkich nieruchomości stanowiących własność lub współwłasność skarżącego, żony i córki wraz z aktualnymi odpisami KW; - przedłożenie zeznania podatkowego za rok 2014 skarżącego i jego żony; - oświadczenie czy skarżący lub inna osoba prowadząca z nim wspólne gospodarstwo domowe są właścicielami pojazdu mechanicznego, jeśli tak to niech poda markę i ich rok produkcji; - oświadczenie czy skarżący korzysta z pomocy opieki społecznej, jeśli tak to w jakim zakresie niech przedstawi stosowne decyzje; W piśmie z dnia 7 lipca 2015 r., uzupełniającym wniosek skarżący wyjaśnił, iż zamieszkuje obecnie w mieszkaniu córki P.J., które ta otrzymała aktem darowizny od dziadków – J. i H.L.. Miesięczny koszt wydatków na żywność i leki to kwota około 400- 500 zł. Pomocy finansowej udzielają skarżącemu i jego rodzinie, rodzice. Nie posiada on rachunku bankowego. Żona skarżącego ze względu na panującą między małżonkami rozdzielność majątkową nie zgodziła się na przekazanie wyciągów bankowych. Przekazała jedynie PIT-37 za rok 2014. Skarżący nie posiada żadnego majątku nieruchomego. Córka jest właścicielem mieszkania. Żona otrzymała w spadku nieruchomość zabudowaną w Białym Kościele, ale nie ma ona założonej kw. Nie udało się tez na razie odnaleźć żadnych dokumentów potwierdzających prawa własności spadkodawcy do tej nieruchomości. Skarżący nie jest właścicielem pojazdu mechanicznego. Jego żona jest właścicielem Peugeota 5008 rok produkcji 2010, na zakup którego zaciągnęła kredyt. Skarżący nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Prowadzone są w stosunku do niego liczne postępowania egzekucyjne. Do pisma skarżący dołączył plik kserokopii następujących dokumentów : - umowę majątkowa małżeńską w formie aktu notarialnego z dnia 27 lutego 2009 r. zawartą między skarżącym a jego żoną; - oświadczenie skarżącego; - umowę darowizny z dnia 28 maja 2012 r. oraz wydruk trzech pierwszych działów KW, potwierdzających, że właścicielem mieszkania przy ul. R. jest P.J.; - decyzje z dnia 3 stycznia 2015 r. w sprawie podatku od nieruchomości; - fakturę VAT w sprawie opłat za energię elektryczną -118,25 zł, zawiadomienie Wspólnoty Mieszkaniowej ul. R. o wysokości zaliczek miesięcznych – 475,93 zł, wezwanie do zapłaty skierowane przez Wspólnotę Mieszkaniowa ul. R. na kwotę 3.713,38 zł dot. zaległości w opłatach za mieszkanie, umowę zlecenia z dnia 1 grudnia 2014 r. z dnia 16 czerwca 2015 r., zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego i wkładu oszczędnościowego z dnia 27 kwietnia 2015 r. na kwotę 490.461,64 zł. - PIT- 37 skarżącego i jego żony Rozpoznając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu lub w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zatem wniosek skarżącego należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z wyżej powołanym artykułem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ( postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn, akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz.8). W przedmiotowej sprawie po dokonaniu analizy informacji wynikających z oświadczeń skarżącego jak i przekazanych przez niego dokumentów, referendarz sądowy uznał, iż nie wykazał on, że zachodzą szczególne okoliczności, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, iż osiąga w miesiącu dochód w wysokości 100 zł brutto. Żona skarżącego uzyskuje dochód z wynagrodzenia za parcę w wysokości 900 zł. Mimo precyzyjnego wezwania skarżący nie przedstawił wydruków z konta bankowego żony, uzasadniając to tym, iż z żoną ma rozdzielność majątkową i odmówiła ona przedstawienia wydruków ze swojego konta. Przedstawiła ona PIT- 37, który pozwala na ogólną orientację w dochodzie uzyskiwanym w roku 2014 , nie daje jednak obrazu jej dochodów w chwili obecnej. Tym bardzie, iż skarżący nie dostarczył też zaświadczenia o zarobkach miesięcznych żony od jej pracodawcy – o co był wezwany. Potraktował więc wezwani sądowe wybiórczo bez uzasadnienie dlaczego. Tymczasem zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku ( Dz. U. Nr 9 poz. 59 z póź. zm) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej ( postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA i WSA 2005). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych ( por. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 460/08). Rozdzielność majątkowa małżonków odnosi się, w świetle przepisów prawa rodzinnego do majątku małżonków a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędnym jest zatem założenie, iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego ( por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I CZ 37/67). Wreszcie zauważyć trzeba, iż małżonkowie faktycznie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Stąd też dane dotyczące obu osób prowadzących takie gospodarstwo są konieczne z punktu widzenia rozpatrywania niniejszej sprawy. Dopiero bowiem zestawienia i analiza faktycznie uzyskiwanych przez małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwolą na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełniania ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. Obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania tego prawa ( por. postanowienie NSA z 5 września 2005 r. , sygn. akt II FZ 418/05). Co do wykazanych przez skarżącego własnych dochodów, to przedłożona do akt umowa zlecenia nie jest zdaniem orzekającego wykazaniem poziomu zarobków skarżącego w sposób przekonywujący, albowiem wyszczególniona kwota wynagrodzenia za poziomie 100 zł brutto jest po pierwsze sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, po drugie odbiega w sposób rażący od kwoty najniższego wynagrodzenia miesięcznego, po trzecie zasady doświadczenia życiowego wskazują bezspornie, iż utrzymanie się z pensji w wysokości 100 zł jest po prostu niemożliwe, a skarżący przecież deklaruje rozdzielność majątkową. Wobec powyższego należało przyjąć, iż skarżący nie zrealizował warunków wykazania, iż nie jest w stanie uiścić kosztów postępowania. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenie jest niepełne, nie zawiera bowiem wszystkich danych o sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).