I SA/Kr 808/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. Sp. z o.o. w W, w likwidacji, o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej, z dnia 19.05.2016r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za grudzień 2010r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek G. Sp. z o.o. w W., w likwidacji, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej , z dnia 19.05.2016r., nr [..], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za grudzień 2010r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" działalność spółki związana jest z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. W chwili obecnej jest ona w fazie w likwidacji. Jej kapitał zakładowy wynosi 3 000 000 zł. W 2014r. spółka poniosła stratę w wysokości 4 754 042,47 zł. a wartość jej środków trwałych w tym roku wynosiła 15 059 927,99 zł. W Banku P. spółka posiada środki w wysokości 74,92 zł. a stan kasy firmy na dzień 30.06.2016r. wynosił 1 539 zł. Strona skarżąca podniosła, iż zamknięte zostały salony gier należące do niej, a znajdujące się w nich automaty zawierające zgromadzoną gotówką zostały zabezpieczone. Stwierdziła też, że utraciła płynność finansową i nie prowadzi działalności gospodarczej a jej rachunki bankowe zajęte zostały przez Pierwszy Urząd Skarbowy. To w konsekwencji, zdaniem skarżącej, spowodowało, że firma jest sparaliżowana i nie może prawidłowo funkcjonować a jej możliwości płatnicze są w rezultacie żadne. Nie posiada bowiem środków finansowych, które pozwoliłyby na pokrycie kosztów opłaty od skargi i innych kosztów sądowych. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., 718) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy. Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r. , sygn. akt II FZ 409/11). Jeżeli strona skarżąca jest podmiotem gospodarczym , to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postan. SN z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Warto zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W rozpatrywanym przypadku spółka uiszczając należny wpis od skargi per facta concludenta zaprzeczyła jakoby jej sytuacja była na tyle zła, iż uniemożliwia zapłatę kosztów sądowych. Biorąc zatem pod uwagę fakultatywność przyznania prawa pomocy w stosunku do podmiotów niebędących osobami fizycznymi, stwierdzić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych G. Sp. z o.o. w W., w likwidacji, nie jest zasadne, pomimo twierdzeń strony o złej kondycji i całkowitym braku środków finansowych. Wygospodarowała ona bowiem pieniądze na wpis od skargi w wysokości 3 940 zł. Zwolnienie od kosztów sądowych w takiej sytuacji byłoby więc sprzeczne z intencją instytucji prawa pomocy oraz zasadą sprawiedliwości, która jako ogólna zasada ustrojowa i zasada orzekania sądowego, wyrażona została w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). W związku z tym, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., 718) orzeczono jak w sentencji.