I SA/Kr 82/25

Sygn. akt I SA/Kr 82/25. [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Paweł Dąbek Sędziowie: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi L.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 3 grudnia 2024 r., znak: SKO.Pod.4140/1064/2024, w przedmiocie odmowy wydania listu mazalnego/oświadczenia; oddala skargę. Sygn. akt I SA/Kr 82/25. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 22 sierpnia 2024 r. L. W. (skarżąca) zwróciła się do Burmistrza Miasta Chrzanowa o wydanie listu mazalnego/oświadczenia wyrażającego zgodę na wykreślenie hipoteki przymusowej obciążającej udział wynoszący 1/2 części należącej do niej nieruchomości. Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2024 r., znak: BW.3124.12.2024 Burmistrz Miasta Chrzanowa odmówił wydania listu mazalnego, wskazując, że zgodnie z obowiązującym brzmieniem art. 70 § 8 O.p. nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Organ wskazał, że powołany przepis nie został wykreślony ani zmieniony przez ustawodawcę, dlatego brak jest podstaw do wydania listu mazalnego w przedmiotowej sprawie. W zażaleniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 70 § 8 O.p. w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP poprzez uznanie, że art. 70 § 8 O.p. nie narusza art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, a co za tym idzie organ podatkowy różnicuje sytuację podatnika, który znalazł się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej tylko dlatego, że podatnik, który posiada własność nieruchomości na której organ podatkowy ustanowił zabezpieczenie w postaci hipoteki przymusowej za zobowiązania podatkowe, jego zobowiązanie będzie mogło być egzekwowane pomimo przedawnienia, natomiast podatnik, który nie posiada nieruchomości i organ podatkowy nie mógł ustanowić hipoteki przymusowej za zobowiązania podatkowe, jego zobowiązanie przedawni się z upływem ogólnego terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, a organ podatkowy nie będzie mógł skutecznie dochodzić zapłaty przedawnionego zobowiązania podatkowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia 3 grudnia 2024 r. nr SKO.Pod./4140/1064/2024, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 w zw. z art. 306a § 1, § 2, § 3 i § 4 w zw. z art. 70 § 8 O.p., utrzymało w mocy postanowienie I instancji. W uzasadnieniu podkreślono, że w postępowaniu dotyczącym wydania zaświadczenia i w samym zaświadczeniu nie mogą być rozstrzygane kwestie sporne. W szczególności nie sposób przyjąć, by w granicach uproszczonego postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 306b § 2 O.p., mieściła się analiza skutków tzw. wtórnej niekonstytucyjności, polegającej na odniesieniu konsekwencji negatywnego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego do przepisu prawa o niemalże tożsamym brzmieniu, co przepis uznany za niekonstytucyjny i określanie na tej podstawie sytuacji prawnej podmiotu wnioskującego. Zgodnie z art. 70 § 8 O.p. nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką. Jak wskazał organ I instancji, powołany przepis jest przepisem obowiązującym i powinien być stosowany. Z powyższego wynika, że kwestia przedawnienia zobowiązań podatkowych strony jest sporna. Skoro tak, to spór ten nie może być rozstrzygany w ramach postępowania dotyczącego wydania zaświadczenia. Jeżeli z rejestrów i danych posiadanych przez organ wynika, że zobowiązania Strony nie uległy przedawnieniu, to organ nie może wydać zaświadczenia o żądanej przez Stronę treści. Jeżeli natomiast Strona nie zgadza się z tymi danymi i oceną organu, co do braku przedawnienia ciążących na nim zobowiązań podatkowych, powinna to kwestionować w odpowiednim postępowaniu podatkowym lub egzekucyjnym, nie zaś w sprawie dotyczącej wydania zaświadczenia (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2024 r., sygn. akt III FSK 4691/21). W skardze na powyższe postanowienie zarzucono naruszenie: - art. 306a § 2 ust. 2 O.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż w ramach postępowania o wydanie zaświadczenia nie podlegają ocenie kwestie dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych i że organ podatkowy nie może analizować zmian w stanie prawnym i dokonywać ocen prawnych, w szczególności w zakresie konstytucyjności przepisu ustawy, podczas, gdy linia orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych w kwestii niekonstytucyjności przepisu art. 70 § 8 O.p., a precyzując, normy prawnej z niego wypływającej, jest jednolita i utrwalona, zatem brak podstaw do dalszego stosowania przez organy podatkowe ww. przepisu prawa, -art. 306a § 2-5 oraz art. 306b § 1 w związku żart. 233 § 1 pkt 1 i art. 239 O.p. przez nieuchylenie postanowienia organu I instancji, w sytuacji, gdy zobowiązania podatkowe skarżącego zabezpieczone hipoteką uległy przedawnieniu, co powinno skutkować uchyleniem postanowienia organu I instancji i wydaniem zaświadczenia potwierdzającego określony stan prawny, tj. przedawnienie zobowiązań i wygaśnięcie hipoteki. - art. 190 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie polegające na odmówieniu wyrokowi TK z dnia 8 października 2013 r. (sygn. SK 40/12) mocy powszechnie obowiązującej, w sytuacji, gdy TK uznał w ww. wyroku przepis art. 70 § 6 O.p. (odpowiednik art. 70 § 8 O.p.) za niekonstytucyjny, zaś sam art. 70 § 8 O.p. został uznany przez TK w motywach uzasadniania ww. wyroku za "wtórnie" niekonstytucyjny (domniemanie jego konstytucyjności zostało obalone), co skutkuje uznaniem, iż zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką ulegają przedawnieniu na zasadach ogólnych, zatem w niniejszej sprawie brak było podstaw prawnych i formalnych do odmówienia wydania zaświadczenia o zawnioskowanej przez Skarżącego treści. - art. 70 § 8 O.p. poprzez jego błędną - zredukowaną tylko do literalnego brzmienia – wykładnię polegającą na uznaniu, że zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu, w sytuacji, gdy w ww. przepis jest "wtórnie" niekonstytucyjny, tj. niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, co wynika z ww. wyroku TK z 8 października 2013 r. (sygn. SK 40/12) i z orzecznictwa sądów administracyjnych, a w rezultacie prowadzi do wniosku, że zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką ulegają przedawnieniu na zasadach ogólnych. - art. 100 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (dalej w skrócie: u.k.w.h.) poprzez odmowę dokonania czynności umożliwiającej wykreślenie hipoteki przymusowej polegającej na wydaniu zaświadczenia o zażądanej przez skarżącego treści, w sytuacji gdy w świetle ww. wyroku TK z 8 października 2013 r. i orzecznictwa sądów administracyjnych, zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką ulegają przedawnieniu na zasadach ogólnych, co prowadzi do wniosku, że zobowiązania podatkowe skarżącego uległy przedawnieniu. Wniesiono o uchylenie postanowień obu instancji i zasądzenie kosztów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z brzmieniem art. 306e § 1 ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie (art. 306a § 1 O.p.). Zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 306a § 2 pkt 1 i 2 O.p.). Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania (art. 306a § 3 O.p.). Organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 306b § 1 O.p.). Przed wydaniem zaświadczenia organ może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 306b § 2 O.p.). Zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzające stan zaległości wydaje się na podstawie dokumentacji danego organu podatkowego oraz informacji otrzymanych od innych organów podatkowych (art. 306e § 1 O.p.). Na tle tych przepisów zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie prezentowane jest jednolite stanowisko, że wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno- techniczną i urzędowym zarazem potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego, ale tylko takich, o których informacje znajdują się w dyspozycji organu. Jego istota sprowadza się do tego, że nie rozstrzyga ono o żadnych prawach lub obowiązkach i nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Nie może też kreować żadnych faktów, gdyż jest tylko ich pochodną (zob. K. Teszner, komentarz do art. 306a O.p. (w:) L. Etel (red.) Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023 oraz przywołane tam orzecznictwo). Wydanie zaświadczenia nie może w żaden sposób kształtować, czy determinować istnienia lub zakresu uprawnień lub obowiązków podmiotów wnioskujących o jego wydanie. Nie powinno ono tym samym rozstrzygać jakichkolwiek kwestii spornych (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2024 r., sygn. akt III FSK 4691/21 oraz wyroki NSA: z 17 stycznia 2018 r., I FSK 1788/17; z 25 maja 2020 r., I FSK 599/18; z 5 października 2023 r., III FSK 2927/21). Zatem w postępowaniu dotyczącym wydania zaświadczenia i w samym zaświadczeniu nie mogą być rozstrzygane kwestie sporne. W szczególności nie sposób przyjąć, by w granicach uproszczonego postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 306b § 2 O.p., mieściła się analiza skutków tzw. wtórnej niekonstytucyjności, polegającej na odniesieniu konsekwencji negatywnego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego do przepisu prawa o niemalże tożsamym brzmieniu, co przepis uznany za niekonstytucyjny i określanie na tej podstawie sytuacji prawnej podmiotu wnioskującego. Zatem kwestia przedawnienia zobowiązań podatkowych skarżącej jest sporna. Skoro tak, to spór ten nie może być rozstrzygany w ramach postępowania dotyczącego wydania zaświadczenia. Jak już bowiem wspomniano, wydanie zaświadczenia nie służy do kształtowania sytuacji faktycznej i prawnej osoby zainteresowanej (podatnika). Zaświadczenie ma jedynie potwierdzać stan faktyczny lub prawny wynikający z rejestrów oraz innych danych, będących w posiadaniu organu podatkowego. Jeżeli z rejestrów i danych posiadanych przez organ wynika, że zobowiązania skarżącej nie uległy przedawnieniu, to organ nie może wydać zaświadczenia o żądanej przez nią treści. Jeżeli natomiast skarżąca nie zgadza się z tymi danymi i oceną organu, co do braku przedawnienia zobowiązań podatkowych, powinna to kwestionować w odpowiednim postępowaniu podatkowym lub egzekucyjnym, nie zaś w sprawie dotyczącej wydania zaświadczenia. Dlatego wydanie postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia nie przesądza o tym, że sporne zobowiązania nie uległy przedawnieniu. Rozstrzygnięcie tej kwestii wykracza jednak poza granice niniejszej sprawy, dotyczącej wydania zaświadczenia. Mając powyższe na względzie sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.