I SA/Kr 829/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. P. na uchwałę Rady Miasta K. z dnia 4 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia stawek podatku od nieruchomości postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek D. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Miasta K. z dnia 4 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości. Z podanych we wniosku informacji oraz nadesłanych dokumentów wynika, że D. P. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną J. P. oraz synem K. P. (ur. w 1988 r.) Drugi syn G. P. (ur. w 1986 r.) nie pozostaje już z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. D. P. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą: "D. P. Zakład Usługowy G. S.", która jak podaje, przynosi mu ok. 2 500 zł dochodu miesięcznie. W 2014 r. jego przychód z tego tytułu wyniósł 62 220,23 zł. Z innych źródeł przychodów wnioskodawca w tym roku uzyskał dochód w wysokości 29 095,10 zł, przy przychodzie na poziomie 30 430,10 zł. Z wyciągu rachunku bankowego D. P. prowadzonego przez Bank P. S.A. wynika natomiast, że w miesiącu maju 2015 r. poza przelewem zasilającym z konta firmowego w wysokości 2 000 zł dokonał on trzech wpłat własnych na łączną kwotę 3 300 zł (przelew z dnia 11 maja 2015 r. na sumę 2 300 zł, przelew z dnia 12 maja 2015 r. na sumę 400 zł, przelew z dnia 13 maja 2015 r. na sumę 600 zł). Ponadto z dokumentu tego wynika, że strona skarżąca spłaca zobowiązania kredytowe w wysokości 2 367,28 zł miesięcznie. Z podanych we wniosku informacji wynika, że żona wnioskodawcy jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Syn wnioskodawcy, K. P. zatrudniony jest w A. Polska Sp. z o.o. na stanowisku zastępcy kierownika zespołu, z wynagrodzeniem w wysokości 1 815,94 zł netto miesięcznie. Drugi syn, G. P. z tytułu umowy o prace uzyskuje ok. 1500 zł miesięcznie. Wedle podanych informacji miesięczne wydatki rodziny obejmują: czynsz – 517,65 zł, opłatę za energię elektryczną – 200,58 zł, opłatę za gaz – ok. 204,41 zł, koszty żywności – 400 zł. Wnioskodawca dodatkowo podał koszty prowadzenia działalności gospodarczej do których zaliczył: opłatę za telefon stacjonarny – 39,36 zł, koszty leasingu maszyny do mycia samochodów – 871,27 zł, opłatę za telefony komórkowe – 180,87 zł, opłatę za energię elektryczną – 266,76 zł i 321,30 zł, czynsz lokalu – 3823,16 zł. Małżonkowie są współwłaścicielami (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska) odrębnej własności lokalu znajdującego się w K. na Osiedlu T. o pow. 65,74 m2. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2015 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem datowanym na 7 grudnia 2015 r. skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Zdaniem skarżącego osiągany przez niego dochód jest na tyle niski, że należy go ocenić jako niewystarczający do skutecznego skorzystania z prawa do sądu. Skarżący uważa, że należy go traktować jako osobę ubogą. Wskazał, że wszystkie oszczędności przeznacza na bieżące utrzymanie siebie i swojej rodziny. Skarżący powołał art. 84 Konstytucji RP mówiący, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie oraz art. 45 § 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Zdaniem skarżącego w sytuacji kolizji obu powyższych norm należy wybrać taki wariant rozstrzygnięcia, który najpełniej, w danym przypadku, odpowiada wzorcowi konstytucyjnemu określonemu w art. 2 Konstytucji, który stanowi z kolei, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W związku z powyższym skarżący uważa, że wniesiony przez niego sprzeciw jest w pełni zasadny i skarżący zasługuje na przyznanie pomocy publicznej w celu obrony swoich praw przed sądem. Skarżący jest zdania, że przyznanie prawa pomocy nie naruszy zasady równego płacenia danin, bowiem w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie zasada pomocniczości i sprawiedliwości społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W niniejszej sprawie sprzeciw od postanowienia referendarza został wniesiony skutecznie, co oznacza utratę mocy prawnej postanowienia i konieczność rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez sąd. Zgodnie z treścią przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym zgodnie z treścią art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Podkreślenia wymaga, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - zgodnie z art. 199 p.p.s.a. - ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się powszechnie, że instytucja prawa pomocy nazywana "prawem ubogich", ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź osoby, których środki są ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb egzystencjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. sygn. akt I GZ 107/05, niepubl.). Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2005 r. sygn. akt II OZ 318/05). Co do zasady prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia sprawy sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Odnosząc powyższe uwagi do rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż jego sytuacja materialna jest tak ciężka, że wymaga pomocy Państwa. Wskazać należy w pierwszej kolejności, że skarżący posiada stałe źródło dochodu i uzyskuje stały miesięczny dochód w wysokości ok. 2. 500 zł, dodatkowo powiększony o wpłaty, które w maju wyniosły w sumie 3.300 zł. Zgodnie z przedstawionymi przez skarżącego danymi, koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą miesięcznie 1 322,64 zł, a w ich ponoszeniu bierze dodatkowo udział syn K. Nadto skarżący przy osiąganych dochodach spłaca ratę kredytu wynoszącą miesięcznie 2 367,28 zł. Zauważyć należy, że fakt spłacania rat kredytowych nie stanowi podstawy do przyznania prawa pomocy, gdyż przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa. W tym miejscu zauważyć należy także, że powszechnie znane są procedury bankowe otrzymywania kredytów, które cechują się dokładną weryfikacją danych dotyczących sytuacji majątkowej kredytobiorcy. Podstawą udzielenia kredytu była ocena zdolności zarobkowych skarżącego. Z kolei sytuacja życiowa związana z faktem, że żona skarżącego jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, niewątpliwie nie jest łatwa, nie może jednak stanowić okoliczności przeważającej dla przyznania prawa pomocy. Podsumowując stwierdzić należy, że na tle przedstawionej sytuacji majątkowej skarżącego, nie można uznać go za osobę ubogą, a do takich osób jest kierowane prawo pomocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.