I SA/Kr 854/24
WyrokWSA w Krakowie2024-12-11
Skład orzekający: Grzegorz Klimek, Michał Niedźwiedź, Urszula Zięba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umowa najmu lokalu mieszkalnego zawarta ze spółką, która ustanowiła w tym lokalu swoją siedzibę, stanowi podstawę do zastosowania podwyższonej stawki podatku od nieruchomości, a także czy umowa najmu na cele krótkoterminowe może być podstawą do wznowienia postępowania podatkowego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając, że organ odwoławczy nieprawidłowo wznowił postępowanie podatkowe. Podstawą wznowienia była umowa najmu zawarta po wydaniu ostatecznej decyzji podatkowej, co wyklucza jej zastosowanie w trybie wznowienia postępowania. Ponadto, organ odwoławczy nie odniósł się merytorycznie do wszystkich zarzutów odwołania, naruszając zasadę dwuinstancyjności.Stan faktyczny
Skarżący zakwestionowali decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa, która uchyliła wcześniejszą decyzję ustalającą podatek od nieruchomości za 2021 r. i ustaliła nowy, wyższy podatek. Organy uznały, że lokal mieszkalny skarżących, będący siedzibą spółki I. sp. z o.o. od 2018 r. oraz wynajmowany na cele działalności gospodarczej (najem krótkoterminowy), powinien być opodatkowany wyższą stawką. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne zastosowanie trybu wznowienia postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz zasądził solidarnie na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Klimek (spr.) Sędziowie: WSA Michał Niedźwiedź WSA Urszula Zięba Protokolant: Specjalista Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M.J. i K.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 20 sierpnia 2024 r., nr SKO.Pod/4140/578/2024, SKO.Pod/4140/583/2024 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie solidarnie na rzecz skarżących kwotę 487,00 zł (czterysta osiemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 20 sierpnia 2024 r. nr SKO.Pod/4140/578/2024, SKO.Pod/4140/583/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej również jako: Organ, Kolegium, SKO) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 30 listopada 2022 r. nr PD-01-1.3120.4.1390255.2022.AW uchylającą decyzję nr PD-01-1.3120.4.120351.2021.JW z dnia 4 stycznia 2021 r. w sprawie podatku od nieruchomości za 2021 r. w wysokości 47 zł oraz ustalającą solidarnie M. J. i K. J. (dalej również jako: Podatnicy, Skarżący) wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2021 r. w kwocie 1.097 zł.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
1. W dniu 20 listopada 2012 r. Podatnicy, którzy są współwłaścicielami lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w K. o powierzchni 43,75 m2, złożyli do organu formularz "Informacja o nieruchomościach osób fizycznych" zgłaszając do opodatkowania następujące podstawy: 43,75 m2 - powierzchnia budynków mieszkalnych oraz 18,38 m2 - powierzchnia nieruchomości gruntowych pozostałych.
Prezydent Miasta Krakowa, decyzją z dnia 4 stycznia 2021 r. nr PD-01-1.3120.4.120351.2021.JW, ustalił Podatnikom wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości w kwocie 47 zł na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków oraz złożonego ww. formularza.
2. W związku z prowadzonymi czynnościami w zakresie weryfikacji poprawności i powszechności opodatkowania podatkiem od nieruchomości, w dniu 9 marca 2022 r. w siedzibie organu I instancji stawił się Skarżący w celu złożenia wyjaśnień w zakresie wykorzystywania ww. lokalu. Skarżący oświadczył, że jest współwłaścicielem ww. lokalu od "prawdopodobnie 2000 r." Wspólnie z żoną - Skarżącą "prowadzi" spółkę "I." z siedzibą przy ul. [...] w K. Mieszkanie przy ul. [...] zostało zakupione jako majątek prywatny i nigdy nie było wprowadzone do ewidencji środków trwałych prowadzonej działalności gospodarczej. Koszty związane z mieszkaniem nie były rozliczane w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez właścicieli. Od października 2018 r. do lipca 2021 r. w lokalu była zarejestrowana spółka "I.". W dniu 30 czerwca 2021 r. została zawarta umowa najmu lokalu ze spółką R. sp. z o.o., na cel działalności gospodarczej spółki R. tj. podnajem osobom trzecim na najem krótkoterminowy, umowa została zawarta na czas nieokreślony i obowiązuje nadal." Nadto oświadczył, że w okresie od stycznia 2017 r. do października 2018 r. lokal nie był wynajmowany, a do momentu podpisania umowy z firmą R. "pomieszkiwał" w lokalu wraz z rodziną. Podatnik podczas wizyty w siedzibie organu podatkowego przedłożył pismo z wyjaśnieniami w zakresie działalności spółki. Wskazał, że Spółka jest własnością małżeństwa Podatników, którzy są również właścicielami mieszkania, które było siedzibą spółki od września 2018 do lipca 2021. Spółka prowadzi działalność związaną m.in. z doradztwem technicznym dotyczącym sprzedawanego przez spółkę systemu zarządzania dokumentami w branży budowlanej i nieruchomościach. Działalność rozpoczęta w październiku 2018 r. na etapie przygotowawczym polegającym m.in. na lokalizacji (przystosowywaniu do warunków Polskich) systemu informatycznego, który jest przedmiotem sprzedaży spółki. Rozpoczęcie czynnego oferowania produktu w tym również doradzania klientom w zakresie wykorzystania produktu do ich potrzeb, szkolenia oraz pomocy technicznej miało miejsce w miesiącach listopad/grudzień 2018 r. Spółka korzystała z adresu siedziby spółki jako adresu do korespondencji oraz miejsca przechowywania korespondencji. Dokumenty księgowe, umowy i inne są przechowywane w biurze księgowym zajmującym się obsługą spółki. Ponieważ lokal jest jednocześnie wykorzystywany przez właścicieli na cele mieszkalne w lokalu spółki jeden z członków zarządu jest obecny przez większość dni tygodnia w różnych godzinach. Spółka nie ma ustalonych godzin urzędowania oraz jej siedziba nie jest otwarta na przyjmowanie kontrahentów. Wynika to z modelu działalności spółki który przewiduje spotkania w siedzibie klientów lub w miejscach prowadzenia inwestycji budowlanych przez klientów. Od czasu rozpoczęcia działalności do lipca 2021 r., kiedy spółka zmieniła adres siedziby, nie odbywały się w niej żadne spotkania. Spółka prowadzi doradztwo, sprzedaż oraz pomoc techniczną systemu zarządzania, dokumentacją w branży budowlanej, dokumentacją nieruchomości oraz dokumentacją zamówień i przetargów B. System B. jest własnością szwedzkiej firmy B., a spółka I. jest odpowiedzialna za sprzedaż, promocję, doradztwo i wsparcie posprzedażowe na części terytorium Polski. W ramach działalności spółka prowadzi poszukiwania i selekcję potencjalnych klientów, nawiązuje kontakty z klientami, udzielała klientom doradztwa przy wyborze wariantów systemu, sprzedaje system, udziela wsparcia posprzedażowego. Spółka również prowadziła działania marketingowe związane z promocją i reklamą systemu B. Spółka wyszukiwała kandydatów na franczyzobiorców zajmujących się sprzedażą systemu B., zawierała z nimi umowy, szkoliła ich oraz koordynowała ich działalność. W wykonywaniu działalności gospodarczej nie są wykorzystywane pomieszczenia jak: składowiska, magazyny ani temu podobne. Spółka nie zajmuje się sprzedażą fizycznych artykułów. Oferta spółki jest kierowana do wszystkich rodzajów inwestorów w budownictwie w tym instytucji państwowych i samorządowych oraz inwestorów prywatnych, do firm budowlanych, biur architektonicznych, firm zarządzających projektami budowlanymi, firm i instytucji zarządzających nieruchomościami, instytucji i firm organizujących przetargi oraz zamówienia w branży budowlanej i nieruchomości. Spółka pierwszy kontakt wykonuje telefonicznie a następnie przedstawiciel spółki spotyka się z klientem w siedzibie klienta lub w miejscu prowadzenia inwestycji budowlanej lub w miejscu zarządzanej przez klienta nieruchomości. Niektóre etapy kontaktu są wykonywane drogą mailową. Po nawiązaniu kontaktu biznesowego możliwe są też telekonferencje oraz spotkania przez systemy rozmów i konferencji internetowych.
Naczelnik Urzędu Skarbowego, pismem z dnia 6 czerwca 2022 r., przesłał do organu I instancji kopię umowy najmu zawartą w dniu 3 września 2018 r. pomiędzy Podatnikami a I. sp. z o.o. Z treści umowy wynika, iż najemca, Spółka I. sp. z o.o., będzie wykorzystywała wynajmowany lokal przy ul. [...] w K. "w celu prowadzenia działalności gospodarczej prowadzonej przez Najemcę". W umowie zaznaczono, iż przedmiot najmu zostanie wydany Najemcy 3 września 2018 r. z tym, że umowa obowiązuje od dnia 21 sierpnia 2018 r. Zgodnie z treścią umowy Najemca zobowiązał się do zapłaty czynszu oraz pokrywa opłaty za media.
W związku z powyższym organ podatkowy I instancji – postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2022 r. – wznowił postępowanie w sprawie ustalenia Podatnikom wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2021 r., na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 15410 z późn. zm.; dalej O.p.) z powodu ujawnienia nowych okoliczności, tj. umowy najmu zawartej w dniu 3 września 2018 r. pomiędzy Podatnikami a I. sp. z o.o. oraz umowy najmu lokalu z dnia 30 czerwca 2021 r. zawartej ze spółką R. sp. z o.o.
Po przeprowadzeniu postępowania Prezydent Miasta Krakowa – decyzją z dnia 30 listopada 2022 r. nr PD-01-1.3120.4.390255.2022.AW – uchylił własną decyzję nr PD-01-1.3120.4.120351.2021.JW z dnia 4 stycznia 2021 r. w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2021 r. w wysokości 47 zł oraz ustalił solidarnie Podatnikom wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2021 r. w kwocie 1.097 zł.
W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że od września 2018 r. lokal mieszkalny oznaczony nr [...] przy ul. [...] w K., którego współwłaścicielem są Podatnicy, był siedzibą spółki I. sp. z o.o. W związku z tym organ I instancji uznał, że od powyższego miesiąca należy zastosować stawkę opodatkowania właściwą dla budynków (lokali) związanych z działalnością gospodarczą.
Ponadto organ stwierdził, że wynajmowanie lokalu w ramach tzw. najmu krótkoterminowego, na podstawie umowy zawartej w dniu 30 czerwca 2021 r. ze spółką R. sp. z o.o., stanowi podstawę do zastosowania stawki właściwej dla budynków (lokali) związanych z działalnością gospodarczą.
3. Odwołanie od ww. decyzji wniósł Pan M. J. działając w imieniu własnym. Ponadto odrębne odwołanie (w odrębnym piśmie) wniósł Pan M. J. działając w imieniu Pani K. J. Do odwołania nie zostało załączone pełnomocnictwo udzielone przez Podatniczkę.
W odwołaniach podniesiono, iż Spółka I. sp. z o.o. miała w ww. lokalu tylko siedzibę. Mieszkanie nigdy nie było wykorzystywane na cele związane z działalnością gospodarczą, a jedynie w zakresie siedziby spółki. Spółka zgodnie z prawem musi mieć siedzibę, natomiast nie da się wydzielić części lokalu wykorzystywanej na cele spółki od części lokalu wykorzystywanej na cele mieszkaniowe. Lokal co do zasady zawsze wykorzystywany był i jest tylko i wyłącznie na cele mieszkaniowe.
4. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie – decyzjami z dnia 28 kwietnia 2023 r., wydanymi odrębnie dla każdego z Podatników (oznaczonymi odrębnymi numerami) – utrzymało w mocy ww. decyzję organu I instancji.
5. Od decyzji SKO w Krakowie z 28 kwietnia 2023 r. wydanej dla Pani K. J. została wniesiona – przez oboje Podatników – skarga do WSA w Krakowie.
6. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 28 listopada 2023 r., I SA/Kr 664/23, uchylił ww. decyzje (zarówno zaskarżoną decyzję wydaną wobec Pani K. J., jak i decyzję wydaną wobec Pana M. J.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż zarówno decyzje organu I instancji, jak i decyzje SKO w Krakowie, wydane na skutek odwołań Podatników od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa, należało wydać na obojga małżonków (każdy z nich jest stroną postępowania wymiarowego) i doręczyć każdemu z małżonków. Obowiązek ten prawidłowo zrealizował jedynie organ I instancji, wydając decyzje wymiarowe (o takich samych numerach) za każdy rok w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, wykazując oboje małżonków jako podatników.
Natomiast na etapie postępowania odwoławczego, na skutek wniesionych odwołań, każdy z małżonków otrzymał "swoją" decyzję wydaną przez SKO w Krakowie – decyzje wydane osobno dla każdego z Podatników mają odrębne numery, z komparycji decyzji wynika, że każda z dwóch decyzji wydana jest po rozpatrzeniu odpowiednio odwołania M. J. i K. J. SKO nadaje także cechy indywidualne uzasadnieniom każdej z dwóch decyzji, poprzez określenie na 2 stronie decyzji – czyje odwołanie rozpatrywane jest daną decyzją. Zaskarżone decyzje SKO w Krakowie nie zawierają więc tożsamej treści. W konsekwencji należy stwierdzić, że decyzje SKO w Krakowie zostały wydane z naruszeniem art. 3 ust. 4 u.p.o.l. i dlatego nie mogły ostać się w obrocie prawnym, jako naruszające prawo.
Konieczność wyeliminowania zaskarżonych decyzji ma szczególne znaczenie w kontekście zapobieżenia w tej samej sprawie dwutorowości postępowania podatkowego, a następie sądowoadministracyjnego. Do takiej bowiem sytuacji doszło w rozpoznanych sprawach wobec niezaskarżenia przez Podatnika – M. J. decyzji SKO w Krakowie wydanej na jego rzecz.
Decyzje organu odwoławczego podlegały także uchyleniu z uwagi na uchybienie przepisom postępowania na etapie wniesienia odwołań od decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy nie zauważył bowiem, że do odwołań wniesionych przez M. J. – działającego w imieniu K. J. – nie zostały dołączone pełnomocnictwa, z których wynikałoby upoważnienie do działania za Skarżącą w postępowaniu podatkowym. Odwołania nie spełniały więc warunków wynikających z art. 169 § 1 O.p.
Końcowo Sąd stwierdził, iż rozpoznając ponownie odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa organ odwoławczy weźmie pod uwagę ww. rozważania, tj. łącznie rozpozna, wniesione przez Podatników odwołania (po uzupełniniu ich braków formalnych) i wyda jedną decyzję podatkową.
7. W wyniku przeprowadzenia ponownego postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 20 sierpnia 2024 r., wydaną na obojga Podatników i doręczoną każdemu z nich.
W uzasadnieniu Organ streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Wyjaśnił, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania, na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Dalej Kolegium podkreśliło, że Podatnicy, są wspólnikami spółki I. spółka z o.o. Siedzibą spółki zgodnie Krajowym Rejestrem Sądowym w okresie od 22 sierpnia 2018 r. do 7 sierpnia 2021 r. był lokal oznaczony nr [...] przy ul. [...] w K. Podkreślono, że zawarcie w dniu 3 września 2018 r. pomiędzy Skarżącą oraz Skarżącym a I. spółka z o.o. umowy, z której treści wynika, iż Najemca (Spółka I. spółka z o.o.) będzie wykorzystywała wynajmowany lokal przy ul. [...] w K. "w celu prowadzenia działalności gospodarczej prowadzonej przez Najemcę" stanowi istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję – w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
W związku z powyższym, zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo – działając na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. – uchylił decyzję z dnia 4 stycznia 2021 r. w sprawie podatku od nieruchomości za 2021 r. w wysokości 47 zł oraz ustalił podatek od nieruchomości za 2021 r. solidarnie dla Podatników w kwocie 1.097 zł.
Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO wskazało, że nie znajdują one potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Na podstawie umowy najmu z dnia 3 września 2018 r. zawartej pomiędzy Panią K. J. oraz Panem M. J. a I. spółka z o.o., reprezentowaną przez pełnomocnika Panią K.1 J., przedmiotowy lokal został przekazany spółce I. spółka z o. o. na cel prowadzonej działalności gospodarczej. Zgodnie z umową najmu spółka I. spółka z o. o. płaciła wynajmującym stały, miesięczny czynsz najmu który "stanowi Wynagrodzenie za najem Przedmiotu najmu wraz całym wyposażeniem przedmiotu najmu", dodatkowo "najemca zobowiązał się do zwracania kosztów zużycia mediów (prądu, wody) w przedmiocie najmu zgodnie ze wskazaniem liczników lub pokrywania we własnym zakresie powyższych kosztów". W świetle powyższego stwierdzono, iż nieruchomość przy ul. [...] w K., od 22 sierpnia 2018 r. do 7 sierpnia 2021 r. była siedzibą spółki I. sp. z o.o. i była zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej.
8.1. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
I. Przepisów prawa procesowego, tj.:
- art. 191 zw. z art. 187 § 1, art. 180 § 1, art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 122 O.p. polegające na niewyczerpującej, dowolnej i błędnej ocenie zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz prowadzeniu postępowania w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych i ustaleniu okoliczności stanu faktycznego w sposób sprzeczny z przeprowadzonymi dowodami, w szczególności ustnymi i pisemnymi wyjaśnieniami Skarżących, a w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie przez Organ, że nieruchomość Skarżących położona przy ulicy [...] w K. od września 2018 r. związana była z prowadzeniem działalności gospodarczej i winna zostać opodatkowana najwyższą stawką podatku od nieruchomości zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2) lit. b) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1170 z późn. zm.; dalej jako u.p.o.l.;
- art. 21 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez ich błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 30.11.2022 r. nr PD-0M.3120.4.390255.2022.AW w przedmiocie uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Krakowa nr PD-01-1.3120.4.120351.2021.JW z dnia 4 stycznia 2021 r. i ustalenia podatku od nieruchomości w kwocie 1.097,00 zł, podczas gdy w niniejszej sprawie brak było podstaw do wznowienia postępowania z uwagi na wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję.
II. Przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 1a ust. 1 pkt 3) w zw. z art. 1a ust. 2a pkt 1) w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2) lit. b) u.p.o.l. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące nieprawidłowym przyjęciem przez Organ, że nieruchomość Skarżących położona przy ulicy [...] w K. od września 2018 r. związana jest z prowadzeniem działalności gospodarczej i winna zostać opodatkowana najwyższą stawką podatku od nieruchomości zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2) lit. b) u.p.o.l.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie solidarnie na rzecz Skarżących kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
8.2. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
9.1. Odnosząc się na wstępie do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeśli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
9.2. Dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej wskazane.
9.3. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że zaznaczyć należy, że niniejsze postepowanie było postępowaniem w trybie nadzwyczajnym, tzn. w trybie wznowienia postępowania. Natomiast jedną z zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnej, która wynika z art. 128 O.p., stanowiącym, że decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych.
Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 212 O.p. organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Decyzje, o których mowa w art. 67d, wiążą organ podatkowy od chwili ich wydania.
Jak podnosi się w doktrynie (S. Presnarowicz [w:] L. Etel (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz. Tom II, WKP 2022; dostępny w aplikacji LEX), zasada trwałości decyzji ostatecznych ma służyć pewności obrotu prawnego, ponieważ chodzi o zapewnienie podmiotom stosunku prawnopodatkowego ochrony praw nabytych. W doktrynie prawa podkreśla się również, że wprowadzono pojęcie decyzji ostatecznej do ustawodawstwa w celu "zapewnienia niezbędnej stabilizacji porządku prawnego". Również w orzecznictwie (wyrok NSA z 18.11.2009r., II FSK 920/08; wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) podnosi się, że stabilizacja porządku prawnego jest wartością większą niż potrzeba eliminacji decyzji wadliwych. W innym wyroku (z 24.02.2022r., I OSK 814/21) NSA zauważył, że zasada trwałości decyzji ostatecznych służy realizacji podstawowych dla porządku prawnego zasad prawa, a mianowicie, bezpieczeństwa prawego, pewność prawa, zaufania do państwa i stanowionego prawa oraz ochrony praw nabytych, co motywowane jest potrzebą zapewnienia stabilności i pewności stosunków administracyjnoprawnych w przestrzeni czasu.
Oczywiście trwałość decyzji nie jest równoznaczna z ich niezmienialnością, lecz polega na ograniczeniu możliwości ich wzruszania tylko do przypadków nadzwyczajnych postępowań określonych w Ordynacji podatkowej oraz w ustawach podatkowych. Przy czym dokonując wykładni i stosowania przepisów dotyczących postepowań nadzwyczajnych należy oprzeć się na powszechnie przyjmowanej regule wykładni, zgodnie z którą wyjątków nie należy interpretować rozszerzająco (exceptiones non sunt extendendae).
9.4. Przenosząc zatem powyższe stwierdzenia na stan faktyczny niniejszej sprawy i dokonując kontroli wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, stwierdzić należy, że podstawą wznowienia postępowania w niniejszej sprawie (co wynika zarówno z treści decyzji organów obydwu instancji, jak również z treści postanowienia o wznowieniu postępowania z dnia 22 sierpnia 2022 r.) był art. 240 § 1 pkt 5 O.p., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.
Jako podstawy wznowienia (nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody) wskazano zaś wprost w treści postanowienia o wznowieniu postępowania z dnia 22 sierpnia 2022 r. (oraz pośrednio w treści decyzji) na:
1) umowę najmu zawartą w dniu 3 września 2018 r. pomiędzy Podatnikami a I. sp. z o.o. dotyczącą lokalu przy ul. [...] w K.,
2) umowę najmu ww. lokalu z dnia 30 czerwca 2021 r. zawartą ze spółką R. sp. z o.o.
Tymczasem ostateczna (pierwotna) decyzja ustalająca podatnikom wysokość Podatku od nieruchomości za 2021 r. została wydana w dniu 4 stycznia 2021 r.
W konsekwencji stwierdzić należy, że – nie oceniając ww. przesłanek wznowienia postępowania pod względem merytorycznym (materialnym), a jedynie pod względem formalnym – pierwsza z ww. umów (z dnia 3 września 2018 r.) z pewnością została zawarta przed dniem wydania decyzji. Również okoliczności z niej wynikające, na które powołuje się organ (tj. zajęcie spornego lokalu na siedzibę spółki) zaistniały przed dniem wydania decyzji.
Zatem w tym przypadku zaistniały – przynajmniej pod względem formalnym – podstawy do wznowienia postępowania.
Jednakże druga z ww. umów (z dnia 30 czerwca 2021 r.) zawarta została już po wydaniu decyzji ostatecznej. Również okoliczności z niej wynikające, na które powołuje się organ (tj. dokonywanie tzw. najmu krótkoterminowego) zaistniało dopiero po dniu wydania decyzji ostatecznej.
Zatem w tym przypadku nie mieliśmy do czynienia zarówno z nowym dowodem (umowa z dnia 30 czerwca 2021 r.) jak i nowymi okolicznościami faktycznymi (dokonywanie tzw. najmu krótkoterminowego), które istniałyby w dniu wydania decyzji (podkreślenie Sądu) i nie były znane organowi.
Zatem w tym przypadku nie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania na podstaw art. 240 § 1 pkt 5 O.p., na którą to podstawę prawną powołują się organy w treści swoich decyzji, jak również w treści postanowienia o wznowieniu postępowania z dnia 22 sierpnia 2022 r.
9.5. Jedynie na marginesie zaznaczyć należy, że siedziba spółki I. sp. z o.o. znajdowała się w lokalu przy ul. [...] w K. do 7 lipca 2021 r. (a nie – 7 sierpnia 2021 r., jak błędnie wskazują organy w swoich decyzjach), co jasno wynika m.in. z odpisu z Krajowego Rejestru Spółek znajdującego się w aktach sprawy.
Zatem – nie przesądzając o merytorycznej poprawności przesłanki do wznowienia postępowania na tej podstawie – zaznaczyć należy, że mogła ona mieć znaczenie tylko dla wymiaru podatku do tego okresu. Po tym czasie nie było już podstaw do zmiany decyzji na podstawie wskazanej przez organy tj. art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Oczywiście można się zastanawiać czy nie istnieją inne przesłanki do wzruszenia decyzji na podstawie tej drugiej umowy (okoliczności faktycznych z niej wynikających), ale nie jest rolą sądu administracyjnego prowadzenie postępowania za organy i wskazywanie ewentualnych okoliczności (podstaw prawnych) do wzruszania decyzji ostatecznych (podkreślenie Sądu).
Sąd stwierdza zatem jedynie, że na podstawie drugiej z ww. umów (oraz okoliczności faktycznych z niej wynikających) nie można było wznowić postępowania, tak jak to uczynił organ I instancji, a co nie zostało zauważone przez Kolegium.
9.6. Również jedynie na marginesie zaznaczyć należy, że Kolegium w swojej decyzji w ogóle nie odniosło się do okoliczności wynikającej z drugiej z ww. umów, tzn. nie zajęło stanowiska czy przeznaczenie spornego lokalu na tzw. najem krótkoterminowy spełnia przesłanki do zastosowania dla spornego lokalu stawki właściwej dla budynków (lokali) związanych z działalnością gospodarczą. SKO w ogóle nie zajęło w tej kwestii stanowiska, odnosząc się jedynie do zajęcia lokalu na siedzibę spółki I. sp. z o.o. Można się jedynie domyślać, że – skoro utrzymało w mocy decyzję organu I instancji – podziela w tej kwestii stanowisko organu I instancji. Jednakże prawidłowe uzasadnienie decyzji organu odwoławczego powinno obejmować również zajęcie własnego stanowiska w tej kwestii i jego właściwe uargumentowanie.
Wymaga tego zasada dwuinstancyjności postępowania (art. 127 O.p.), zgodnie z którą organ odwoławczy jest zobowiązany – oprócz odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu – ponownie merytorycznie rozpatrzyć sprawę we wszystkich jej aspektach. Istotą zasady dwuinstancyjności jest bowiem prawo do dwukrotnego rozpoznania danej sprawy w całości.
9.7. Mając na uwadze powyższe uchybienia formalne (proceduralne), odnoszenie się przez Sąd do pozostałych zarzutów skargi należy uznać na tym etapie za przedwczesne.
9.8. Wyjaśniając zakres dokonanego uchylenia (zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji I instancji), stwierdzić należy, że w orzecznictwie (wyrok WSA w Białymstoku z 23 listopada 2021r., II SA/Bk 646/21) podnosi się, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a, sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny legalności sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem stworzenie takiego stanu, aby w obrocie prawnym nie istniał i funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 629).
Ponieważ uchybienia wyżej wskazane dotyczą zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia 30 listopada 2022 r., zasadne stało się uchylenie obydwu decyzji.
9.9. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 134 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a., zasądzając solidarnie na rzecz Skarżących kwotę 487 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło