I SA/Kr 859/08

Sygn. akt I SA/Kr 859/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 grudnia 2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka (spr.), Sędzia: WSA Ewa Michna, Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008 r., sprawy ze skargi A. A., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 18 kwietnia 2008 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2006 i 2007, uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Nr [...] Prezydent Miasta odmówił skarżącemu A. A. udzielenia ulgi podatkowej w formie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2006. Na skutek wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...]., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...], Nr [...], Prezydent Miasta odmówił skarżącemu A. A. udzielenia ulgi podatkowej w formie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2006 w kwocie 170 zł oraz za rok 2007 w kwocie 169,23 zł albowiem w chwili rozstrzygnięcia niezapłacone zobowiązanie podatkowe za 2007 r. uzyskało status zaległości. Na uzasadnienie decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że na skarżącym ciążył obowiązek podatkowy z tytułu podatku od nieruchomości, położonej przy ul. Ż. w K., której był współwłaścicielem. Skarżący wniósł o umorzenie zaległości podatkowych z tego tytułu. Organ podatkowy badając zarówno ważny interes społeczny, jak i ważny interes podatnika, jako przesłanki zastosowania umorzenia zaległości podatkowych, nie znalazł podstaw do zastosowania tej ulgi podatkowej. Organ podatkowy ustalił sytuację majątkową i rodzinną skarżącego. Uznano, że skarżący nawet przy niewielkim zasiłku MOPS z którego się utrzymuje, byłby w stanie zapłacić przedmiotowe zaległości, chociażby w systemie ratalnym dostosowanych do swoich możliwości finansowych. Organ wziął pod uwagę, że kwoty zaległości są stosunkowo niewielkie, a skarżący był w stanie uregulować należność za leczenie stomatologiczne w kwocie 330 zł, w ratach. Ponadto dodano, że uprzednio umorzono już skarżącemu zaległości podatkowe za lata 2002 - 2005, celem umożliwienia mu bieżącego regulowania należności w stosunku do gminy, jednakże ten nie wyraził woli uregulowania którejkolwiek z rat ustalonych decyzjami w sprawie podatku od nieruchomości. Organ zauważył, że skarżący został pozbawiony dostaw prądu i gazu jednakże zdjęcie licznika energii nastąpiło na jego prośbę. Ustalając sytuację materialną skarżącego organ podatkowy nie stwierdził zdarzeń nadzwyczajnych związanych z zagrożeniem egzystencji podatnika. Na powyższą decyzję skarżący wniósł odwołanie, kwestionując ją w całości. Skarżący podniósł, że jest w stałym leczeniu i nie może zapewnić sobie źródeł utrzymania. Dodał też, że korzysta z darmowych obiadów u Braci Albertów. W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 kwietnia 2008 r., Nr [...] utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w całości. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że prawidłowo organ pierwszej instancji uznał za zasadne zastosowanie ulgi jedynie za 2006 r. "pomimo ustalenia, iż w tej sprawie występuje przesłanka ważnego interesu podatnika oraz interesu społecznego". Organ odwoławczy stwierdził też, że organ pierwszej instancji "wykazał istnienie ustawowej przesłanki umorzenia zaległości podatkowych -ważnego interesu podatnika", a zatem działał w granicach uznania administracyjnego. Organ odwoławczy stwierdził także, że organ pierwszej instancji "wykazał, dlaczego załatwienie sprawy zgodnie z wnioskiem strony, to znaczy umorzenie zaległości podatkowych, nie wynika z przesłanki interesu publicznego, ani z przesłanki ważnego interesu strony". Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, kwestionując ją w całości. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że pozostaje w stałym leczeniu, utrzymuje się z zasiłku MOPS, nie ma innych źródeł zarobkowania. Dodał, że jest osobą samotną i nie wystarcza mu środków na utrzymanie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a nadto dodał, że rozpatrując wniosek podatnika działano w oparciu o kryteria ustawowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć należy, że stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Z treści art. 145 § 1 lit. a i b P.p.s.a. wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie przedmiot sporu dotyczył zasadności odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2006 i 2007r., jednakże zaskarżona decyzja podlega uchyleniu albowiem w ocenie Sądu została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w której to odmówiono skarżącemu udzielenia ulgi podatkowej z formie umorzenia zaległości podatkowej w tytułu podatku od nieruchomości za 2006 i 2007 r. Jednakże w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie pozostaje w sprzeczności z jego uzasadnieniem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu tym bowiem, organ odwoławczy argumentuje dlaczego uznał, że organ pierwszej instancji prawidłowo orzekł o odmowie umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za rok podatkowy 2007 i o umorzeniu zaległości podatkowych za rok podatkowy 2006. Zgodnie z treścią art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 05r, Nr 8, póz. 60 ze zm.) jednym z elementów decyzji jest uzasadnienie faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Cytowany przepis ma odpowiednie zastosowanie do decyzji wydanych w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 235 Ordynacji podatkowej. Tymczasem, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy argumentował inne stanowisko niż zawarte w rozstrzygnięciu. Pomimo tego, że organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu udzielenia ulgi podatkowej z formie umorzenia zaległości podatkowej w tytułu podatku od nieruchomości za lata 2006 i 2007, organ odwoławczy utrzymując tę decyzję w całości w mocy, uznał w uzasadnieniu, że organ pierwszej instancji prawidłowo orzekł o umorzeniu zaległości podatkowych za rok 2006. Jednocześnie w uzasadnieniu tym zawarto stwierdzenie, że "organ pierwszej instancji wykazał istnienie ustawowej przesłanki umorzenia zaległości podatkowych - ważnego interesu podatnika", a także, że "organ podatkowy wykazał, dlaczego załatwienie sprawy zgodnie z wnioskiem strony, to znaczy umorzenie zaległości podatkowych, nie wynika z przesłanki interesu publicznego, ani z przesłanki ważnego interesu strony". Stwierdzenia te pozostają we wzajemnej sprzeczności, a nadto nie są zgodne z rozstrzygnięciem i argumentacją zawartą w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, którą to organ odwoławczy uznał za prawidłową, co narusza art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Przyjmując nawet, że orzekający Sąd mógłby uznać merytoryczne rozstrzygnięcie za prawidłowe, decyzja, której argumenty uzasadnienia nie odpowiadały stanowi faktycznemu sprawy, nie może się ostać. Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA w Warszawie z dnia 11 lipca 2007 r., sygn. akt II GSK 90/07, w którym to stwierdzono, że: "Sąd administracyjny - w ramach sprawowanego nadzoru nad legalnością podjętych w konkretnej sprawie działań - nawet w sytuacji, w której mógłby uznać merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, zawarte w zaskarżonej decyzji administracyjnej, za prawidłowe, powinien decyzję tę uchylić, gdy stwierdzi, iż podane stronie jako uzasadnienie rozstrzygnięcia argumenty nie korespondowały ze stanem faktycznym sprawy, a postępowanie było prowadzone przez organy w sposób, który nie mógł wzbudzić zaufania obywatela do organu (...). W tym samym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że "(...) jedną z zasad postępowania, którymi należy się kierować załatwiając sprawy obywateli jest (...) zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej. Mimo, że zasada ta, określona w art. 8 k.p.a., jest rozumiana (jak i pozostałe zasady) jedynie jako postulat określonego zachowania organów administracji publicznej, to wynikają z niej konkretne dyrektywy wiążące organy w toku podejmowanych przez nie czynności procesowych (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 1992 r., sygn. akt SA/Lu 694/92 (Wspólnota 1993, nr 44, s. 18). Warto zauważyć, iż nie jest możliwe stworzenie wyczerpującego katalogu zachowań, które służą budowie zaufania obywatela do organów państwa, dlatego w doktrynie ujmuje się tę zasadę przeważnie od strony negatywnej, wyliczając takie działania organów, które pozostają z omawianą zasadą w sprzeczności. Podkreśla się przy tym, iż szeroki zakres, który obejmuje zasada pogłębiania zaufania obywatela do organów administracji publicznej, powoduje, iż stanowi ona swoistą klamrę spinającą całość ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Jednym z elementów składających się na tę "klamrę" jest obowiązek (wyrażony wprost w art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a.) należytego uzasadnienia przez organy administracji wydawanych decyzji, zwłaszcza decyzji odmownych. Ma to na celu wzbudzenie u obywatela przekonania (które powinno być zgodne ze stanem rzeczywistym), iż jego sprawa została wnikliwie rozpoznana oraz, że powody niekorzystnego dlań rozstrzygnięcia wynikają z właściwie odczytanej i zastosowanej normy prawnej. Innymi słowy, chodzi o to, aby obywatel czuł się przekonany, a nie pokonany przez administrację publiczną, która działa w sprawie zawsze z pozycji podmiotu silniejszego(...)". Podobne stanowisko, które podziela orzekający Sąd, zostało przestawione w orzeczeniu WSA w Warszawie z dnia 22 marca 2007 r., sygn. akt V SA/WA 45/07, zgodnie z którym "wady uzasadnienia decyzji uznaniowych należy uznać za naruszenia przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji uznaniowej, które nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że rozstrzygnięcie organu jest rozstrzygnięciem opartym na obowiązujący przepisach oraz stwierdzonym w oparciu o rzetelne dowody, stanie faktycznym zaistniałym w danej sprawie, który odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w przepisach prawa mających zastosowanie w sprawie, nosi wszelkie cechy rozstrzygnięcia dowolnego nie opartego na przepisach prawa. Takie uzasadnienie decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji". Zasada zaufania na gruncie ordynacji podatkowej została wyrażona w art. 121, z którego wynika, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Zaskarżona decyzja z uwagi na jej treść z pewnością narusza tę zasadę postępowania podatkowego. Przy ponownym rozparzeniu sprawy organ odwoławczy powinien dogłębnie przeanalizować stan faktyczny sprawy w pełnym zakresie i na tej podstawie kształtować swoje stanowisko i argumentację. Mając powyższe na uwadze Sad orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.). O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.