I SA/Kr 869/03
WyrokWSA w Krakowie2004-05-25
Skład orzekający: Sędzia NSA Wiesław Kisiel, Sędzia NSA Krystyna Kutzner(spr.), Sędzia NSA Piotr Lechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ celny może zakwestionować zadeklarowaną przez importera wartość celną towaru (samochodu osobowego) na podstawie porównania z cenami z zagranicznych katalogów, jeśli nie wykaże, że cena transakcyjna była rażąco niska w stosunku do cen obowiązujących w kraju sprzedawcy?Ratio decidendi
Organ celny może zakwestionować zadeklarowaną wartość celną towaru, jeśli istnieją uzasadnione wątpliwości co do jej wiarygodności. Jednakże, aby odrzucić wartość transakcyjną, organ musi wykazać, że cena była rażąco niska w stosunku do cen obowiązujących w kraju sprzedawcy, a nie tylko porównać ją z cenami z zagranicznych katalogów, które nie odzwierciedlają specyfiki danego kraju. Ponadto, przy ustalaniu wartości celnej metodą "ostatniej szansy", należy uwzględnić indywidualne okoliczności zakupu, stan techniczny pojazdu oraz stosować wycenę z "rozsądną elastycznością". W przypadku stwierdzenia rażącego naruszenia prawa w zakresie obliczenia podatków, decyzja organu celnego podlega stwierdzeniu nieważności.Stan faktyczny
Skarżący zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu samochód osobowy sprowadzony z Luksemburga, podając wartość celną wynikającą z faktury zakupu. Naczelnik Urzędu Celnego zakwestionował tę wartość, ustalając ją na podstawie katalogu "Schwackeliste" i pomniejszając o podatek VAT i akcyzowy. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący w skardze do sądu administracyjnego zarzucił naruszenie przepisów Kodeksu celnego i Ordynacji podatkowej, kwestionując sposób ustalenia wartości celnej oraz obliczenia podatków.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w części dotyczącej obliczenia podatków. W pozostałym zakresie uchylił obie decyzje. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, ustalił wartość przedmiotu sporu i nakazał ściągnąć należny wpis. Zasądził od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie NSA Krystyna Kutzner(spr.) NSA Piotr Lechowski Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2004 r sprawy ze skargi D. Ś. - [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 9 kwietnia 2003 r Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części dotyczącej obliczenia podatków 2. w pozostałym zakresie uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji 3. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana 4. ustala wartość przedmiotu sporu na kwotę [...] zł i nakazuje ściągnąć od strony skarżącej należny wpis w brakującej kwocie [...] zł ([...] złote i [...] groszy). 5. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł (słownie: [...] złotych).
W dniu [...] 2002 r D. Ś. zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki [...] , rok produkcji 1999 , przywieziony z Luksemburga . Do zgłoszenia celnego skarżący załączył fakturę nr [...] z dnia [...] .2002 r , z której wynikało , że wartość w/w pojazdu wynosi [...] EUR.
Naczelnik Urzędu Celnego I w [...] zakwestionował zadeklarowaną wartość celną przedmiotowego pojazdu , a następnie decyzją z dnia [...] 2002 r:
- uznał zgłoszenie celne SAD [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru
- zmienił następujące elementy zawarte w w/w dokumencie SAD :
pole 12 jest: [...] EUR winno być : [...] EUR
pole 22 jest: [...] EUR winno być : [...] EUR
pole 42 jest: [...] EUR winno być : [...] EUR
pole 46 jest: [...] PLN winno być : [...] PLN
pole 47 b (typ 111) jest: [...] PLN winno być : [...] PLN
- objął towar procedurą dopuszczenia do obrotu .
Jednocześnie w wydanej decyzji organ celny stwierdził, że "obliczenie podatków w prawidłowej wysokości zostało dokonane na odwrocie kart 6 i 8 zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...] .2002 r zgodnie z §.14 ust. 3 rozporządzenia MF z dnia 02 sierpnia 2001 r w sprawie wypadków, w których zgłoszenie celne może być unieważnione po zwolnieniu towarów, szczegółowego trybu postępowania organu celnego przy przeprowadzeniu rewizji celnej, pobieraniu próbek towarów, weryfikacji lub przy unieważnianiu zgłoszeń celnych oraz zwalnianiu towarów (Dz. U. z dnia 14 sierpnia z 2001 r, Nr 84,poz. 914).
Organ celny podniósł , iż w wyniku weryfikacji przedłożonych dokumentów zadeklarowana wartość celna tego pojazdu została zakwestionowana na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r -Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz.117 ze zm.) , z uwagi niską cenę sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości . Ocena wiarygodności danych musi być oparta na obiektywnych przesłankach , jakimi w przypadku samochodów mogą być katalogi specjalistyczne cen pojazdów używanych na rynkach zagranicznych.
Organ celny dokonał porównania danych zawartych w katalogu "Schwackeliste", wydawanego przez "Eurotaxschwacke" Niemcy. W ocenie organu celnego katalog ten zawiera obiektywne uśrednione ceny nowych i używanych samochodów na reprezentatywnym dla Unii Europejskiej rynku niemieckim. Średnia cena samochodu odpowiadającego typowi sprowadzonego pojazdu wynosi według w/w katalogu [...] EUR , co stanowi kwotę znacznie wyższą od kwoty ujawnionej w przedłożonej przez skarżącego fakturze.
W związku z powyższym wartość celna dla w/w samochodu została ustalona na podstawie art.29 Kodeksu celnego .
Ustalając wartość celną przedmiotowego samochodu przyjęto kwotę [...] zł tj. wartość rynkową w Polsce tego pojazdu według katalogu "Informator rynkowy, Samochody osobowe EUROTAX 11/2002", a następnie wartość tę pomniejszono o 22% z tytułu podatku VAT i o 3,1% z tytułu podatku akcyzowego . Ustalona w ten sposób wartość celna wyniosła [...] zł tj. [...] EUR.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny stwierdził, że "oryginał karty 8 w/w zgłoszenia stanowi załącznik do niniejszej decyzji". W załączniku natomiast organ celny , działając na podstawie art.11 ust.2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz.50 ze zm.) , dokonał obliczenia podatków w prawidłowej wysokości . Jako podstawę podatku akcyzowego przyjęto kwotę [...] zł , a następnie obliczono ten podatek według stawki 27,1% w kwocie [...] zł . Do obliczenia podatku VAT jako podstawę tej opłaty przyjęto kwotę [...] zł , od której obliczono ten podatek według stawki 22% tj. w kwocie [...] zł. Łącznie obliczono podatki w kwocie wyższej od zadeklarowanej o [...] zł.
Od powyższej decyzji skarżący odwołał się podnosząc , że przedmiotowy pojazd został zakupiony na przetargu otwartym prowadzonym przez firmę leasingową - [...] , która to firma jest znana na europejskich rynkach zachodnich. Forma zakupu ( przetarg otwarty ) jednoznacznie świadczy -zdaniem skarżącego - że zapłacona kwota jest wartością rynkową w jak najściślejszym tego słowa znaczeniu i w pełni odzwierciedla rzeczywistą wartość towaru.
W/w zarzucił, że organ celny w wydanej decyzji nie wskazał przesłanek , które budziłyby oczywistą wątpliwość co do wartości samochodu , a w konsekwencji nie było podstaw do kwestionowania zadeklarowanej kwoty transakcji. Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6.02.2002 r skarżący podniósł, że co do zasady wartością celną jest wartość transakcyjna. Kwestionując kwoty podane przez importera organ celny musi udowodnić , że cena wynikająca z rachunku odbiega od ceny faktycznie zapłaconej. Dopiero później można sięgać do "metody ostatniej szansy".
W ocenie skarżącego wartość celna przedmiotowego towaru ustalona "metodą ostatniej szansy" jest nieprawidłowa. Przyjęta z katalogu cena samochodu nie uwzględnia stopnia zużycia pojazdu , a sprowadzony przez w/w pojazd miał ponadnormatywny przebieg.
Ponadto skarżący podważył zasadność ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu metodą "ostatniej szansy" w ten sposób , że wartość przyjętą za podstawę wyceny organ celny pomniejszył o podatek akcyzowy o 3,1% , a ten sam podatek naliczył od ustalonej wartości celnej w wysokości 27,1%. Taki sposób obliczenia skarżący uznał za prawnie niedopuszczalny .
Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia 9 kwietnia 2003 r utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził , że wątpliwości wzbudziła materialna wiarygodność przedłożonej przez skarżącego faktury zakupu w zakresie uwidocznionej w nim ceny transakcyjnej przedmiotowego pojazdu. Ocena wiarygodności musi być oparta na obiektywnych przesłankach , jakimi w przypadku samochodów mogą być katalogi specjalistyczne cen pojazdów używanych na rynkach zagranicznych. Zakwestionowanie ceny sprzedaży możliwe jest tylko w odniesieniu do notowań na rynkach zagranicznych , dlatego - w ocenie Dyrektora Izby Celnej -prawidłowo należało dokonać porównania z danymi wynikającymi ze stosowanego powszechnie w praktyce organów celnych katalogu "Schwackeliste", wydawnictwa Eurotaxschwacke , zawierającego uśrednione ceny samochodów używanych na reprezentatywnym dla krajów Unii Europejskiej rynku niemieckim.
W toku postępowania odwoławczego dokonano kontroli prawidłowości oceny organu I instancji przez porównanie zadeklarowanej wartości z danymi z katalogu "Schwackeliste. Superschwacke , Niemcy , Nr 12/2002". Średnia cena samochodu odpowiadającego typowi sprowadzonego przez skarżącego pojazdu ( str. [...] katalogu ) została oszacowana na [...] EUR i znacznie różni się od ceny transakcyjnej zadeklarowanej przez skarżącego .
W przypadku zakwestionowania wiarygodności umowy sprzedaży zachodzi konieczność ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego . Postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie Studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej . Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r , zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r ( Dz.U. Nr 80, poz.908 ). Wartość celna używanych samochodów jest ustalana metodą tzw. "ostatniej szansy" na podstawie art.29 Kodeksu celnego. W ocenie organu odwoławczego powyższa metoda daje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. Biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu cenę samochodu tej samej marki , posiadającego te same parametry techniczne oraz wyprodukowanego w tym samym roku co pojazd będący przedmiotem importu, dokonuje się odpowiedniej kalkulacji polegającej na odliczeniu od wartości "czystej" kwot uwzględniających wszystkie czynniki cenotwórcze, co zapewnia jednakowe traktowanie wszystkich importerów pojazdów używanych.
Ustalając wartość celną przedmiotowego pojazdu przyjęto za podstawę cenę samochodu o takich samych parametrach technicznych, wyprodukowanego w tym samym roku co pojazd będący przedmiotem postępowania, w kwocie [...] zł na podstawie katalogu "Informator rynkowy. Samochody osobowe Eurotax", Nr 12/2002 str. [...] .
Wykorzystane w niniejszej sprawie wydawnictwa "Schwackeliste" oraz "Eurotax" podają informacje o cenach średnich pojazdów, ustalane na podstawie analizy sprzedaży prowadzonej na próbie samochodów używanych z całego obszaru odpowiednich krajów. Dane te uwzględniają spadek ceny w wyniku wieku, przebiegu i stanu technicznego pojazdów.
Odnośnie zarzutu odliczenia podatku akcyzowego w wysokości 3,1% , a przy naliczaniu kwoty tego podatku zastosowano stawkę 27,1% organ odwoławczy stwierdził, że treść katalogu nie daje odpowiedzi na pytanie , ile spośród tych samochodów zostało dopuszczonych do obrotu na polskim obszarze celnym jako samochody roczne, dwuletnie , trzyletnie, itd. Spośród używanych samochodów dużą grupę stanowią roczne i dwuletnie ,a więc objęte najniższą stawką akcyzy . Ponieważ rzeczywiste ceny występujące w obrocie wtórnym pojazdów stanowią podstawę określenia notowań w stosownych katalogach , właściwe jest przyjęcie przy wyliczaniu wartości celnej metodą określoną w art.,29 Kodeksu celnego , stawek podatku akcyzowego 3,1% dla samochodów osobowych z silnikiem o poj. do 2000 cm3 i 13,6% - dla samochodów osobowych z silnikiem o poj. powyżej 2000 cm3.
Odpowiadając na zarzut nieuwzględnienia przez organ I instancji przy ustalaniu wartości celnej samochodu jego stanu technicznego wynikającego z ponadnormatywnego przebiegu, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że zgodnie z przepisami dotyczącymi klasyfikacji odpadów (Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8.03.2001 r , które weszło w życie z dniem 24 marca 2001 r), jako odpady zostały zakwalifikowane pojazdy wycofane z eksploatacji -niezarejstrowane lub niezdolne do ruchu. Przepisy te zostały wprowadzone w celu wyeliminowania importu samochodów znacznie uszkodzonych i nadmiernie zużytych . W związku z powyższym nie ma wskazań do odliczania od "uśrednionej" wartości rynkowej z katalogu określonego w procencie stopnia uszkodzenia pojazdu , gdyż uszkodzone pojazdy nie mogą być objęte procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym . Dotyczy to także korekt z tytułu ponadnormatywnego zużycia.
Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż w toku postępowania skarżący przedłożył fotokopię zlecenia polecenia wypłaty za granice [...] EUR do w/w faktury , jednak nie jest wiadomym , czy jest to płatność całkowita , czy tylko częściowa do transakcji.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący nie zgodził się z argumentacją Dyrektora Izby Celnej. Skarżący zarzucił, iż organ celny nie miał podstaw do zakwestionowania wiarygodności przedstawionej faktury , gdyż przedmiotowy pojazd był leasingowany i miał przebieg ponad 123.000 km . Twierdzenie , że jego cena była niska w stosunku do rzeczywistej jego wartości nie jest oparte na materiale dowodowym. Organ odwoławczy przyjął, iż cena pojazdu wynosi [...] EUR wskazując na katalog wydawnictwa EurotaxSchwacke, zawierającego średnie ceny nowych i używanych samochodów na terenie Niemiec. Samochód objęty zaskarżoną decyzją był sprowadzony z Luksemburga.
Stanowisko organów celnych skarżący uznał za "nieporozumienie", gdyż czym innym jest zakwestionowanie wiarygodności faktury , a czym innym jest ustalenie wartości celnej towaru . Do zgłoszenia celnego zostały dołączone : faktura zakupu , książka serwisowa i odczyt wskazań licznika . Na tych dokumentach opierała się treść faktury, której wiarygodność została zakwestionowana. Jako dowolne należy traktować - zdaniem skarżącego -ustalenia faktyczne organów celnych . Organy te nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego , czym naruszyły art.187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.) w związku z art.262 Kodeksu celnego.
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art.29 Kodeksu celnego , gdyż organ celny pierwszej instancji ustalił nie koszty zagraniczne , które tworzą wartość kalkulowaną , lecz oparł się na katalogu "Informator Rynkowy, Samochody Osobowe, EUROTAX". W rezultacie organ ten przyjął , iż sprowadzony samochód można sprzedać na polskim rynku za kwotę [...] zł., a następnie wartość tę pomniejszył o należności podatkowe , które należałoby uiścić przy imporcie tego samochodu . Ostatecznie wartość celną organ ustalił na kwotę [...] zł. Punktem wyjścia do obliczeń w "metodzie ostatniej szansy" była średnią ceną samochodu marki [...] , rok produkcji 1999 o średnim przebiegu , natomiast sprowadzony samochód miał znacznie większy przebieg, co jest istotną w sprawie okolicznością.
Skarżący podniósł, iż w zaskarżonej decyzji wystąpiły istotne sprzeczności dotyczące sposobu wyliczenia należności podatkowych. Przyjmując jako podstawę wartość [...] zł odliczono kwotę podatku akcyzowego w wysokości 3,1% , natomiast naliczono kwotę tego podatku według stawki 27,1%. Przyjęty przez organ celny sposób wyliczeń należności celnych oznacza - zdaniem skarżącego - że pobierane są one od kwoty [...] zł , czyli o [...] zł wyższej od kwoty ustalonej przez organ w zaskarżonej decyzji.
Organy celne - zdaniem skarżącego - nie wykazały , że ceny transakcyjne w kraju sprzedawcy nie odbiegają od cen transakcyjnych w Polsce, co było konieczne do prawidłowego zastosowania metody ostatniej szansy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd działając na podstawie art.134 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził , że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo w zakresie dotyczącym obliczenia podatku od towarów i usług , z powodu naruszenia właściwości rzeczowej. Naruszenie przepisów o właściwości , bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia , zawsze powoduje nieważność decyzji.
Zgodnie z art.11 c ust.3 i 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz.50 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania zgłoszenia celnego , w razie stwierdzenia w toku kontroli , że wartość celna towaru została zaniżona, właściwy dla podatnika organ podatkowy wydaje decyzję ustalającą podatek w prawidłowej wysokości , po wydaniu przez właściwy organ celny stosownej decyzji.
Organ celny był zatem zobowiązany przesłać kopię decyzji mającej wpływ na wysokość kwot podatków należnych z tytułu importu towarów do urzędu skarbowego właściwego dla podatnika. W rozpatrywanej sprawie, mimo wydania decyzji podwyższającej wartości celną towaru , organ celny "zmienił" odpowiednie pola dokumentu SAD , ale faktycznie obliczył i wezwał skarżącego do uiszczenia kwoty podatku VAT i podatku akcyzowego z tytułu importu towaru. Jakkolwiek obliczenie tych podatków nastąpiło w dokumencie SAD , ale dokument ten , jak wynika z treści decyzji organu I instancji , stanowił załącznik do tej decyzji , a zatem stwierdzić należy , że obliczenie podatków stanowiło integralna część rozstrzygnięcia organu celnego. Powołany w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I § 14 ust.3 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2.08.2001 r w sprawie wypadków , w których zgłoszenie celne może być unieważnione (...) nie ma zastosowania w sytuacji, gdy organ celny wydaje odrębną decyzję wywołującą skutki w odniesieniu do wartości celnej towaru . Przyjęta w wydanym rozstrzygnięciu przez organ I instancji interpretacja wskazanego przepisu rozporządzenia , pozostaje w oczywistej sprzeczności z art. 11c ust.3 i 4 w/w ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym .
W związku z powyższym w tej części należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art.247 § 1 pkt.l Ordynacji podatkowej .
Odnosząc się do przedmiotu sporu stwierdzić należy , że podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru , która zgodnie z art.23§l Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.
Zasada wyrażona w art.23 § 1 Kodeksu celnego doznaje ograniczenia wynikające go z art.23 § 7 , który stanowi , że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.
Objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz : pierwsza - to przedstawienie stosownych dokumentów wraz. z towarem , druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolity jest pogląd, że art.23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej.
W rozpatrywanej sprawie organ celny I instancji nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentu stwierdzającego wartość celną sprowadzonego przez skarżącego pojazdu zakwestionował jego wartość celną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do rzeczywistej wartości . Organ odwoławczy przyznał , że ocena wiarygodności danych musi być oparta na obiektywnych przesłankach i zakwestionowanie ceny sprzedaży możliwe jest tylko w odniesieniu do notowań na rynkach zagranicznych.
Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi jednak zastrzeżenia. Dyrektor Izby Celnej utożsamia wartość celną przedmiotowego pojazdu z jego wartością rzeczywistą , która miałaby być "cena unijną". Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika , że niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu , że cena ustalona w oparciu o katalog zawierający "uśrednione ceny samochodów używanych na reprezentatywnym dla krajów Unii Europejskiej rynku niemieckim" różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego.
Nie wiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy , gdy okaże się że była ona rażąco niska . Stwierdzenie , że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami . Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy , a nie jakiekolwiek ceny na rynkach zagranicznych , nawet jeśli chodzi o kraje Unii Europejskiej . Nie istnieje jakaś jedna "cena unijna". Ceny samochodów w poszczególnych krajach Unii są zróżnicowane w odniesieniu do tej samej marki samochodu . Przyjęcie odmiennego poglądu nie znajduje żadnego uzasadnienia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy i jest sprzeczne z doświadczeniem życiowym . A zatem w pierwszej kolejności materiałem porównawczym będą ceny zagraniczne z miejsca zawarcia transakcji . Podkreślić należy , że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w mniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd , że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu (wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r , syg.akt I SA/Łd 14/00 , ONSA 2002,Nr 2, poz.76).
Faza weryfikacji zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji , aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym.
Niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego.
W związku z powyższym organ celny zobligowany jest do przeprowadzenia w tym zakresie stosownego postępowania .
Sąd podzielił stanowisko organów celnych , iż właściwą metodą ustalania wartości celnej dla pojazdów używanych jest metoda określona w art.29 Kodeksu celnego , ale - jak wyżej podkreślono - wcześniej organy te muszą skutecznie podważyć wartość celną zadeklarowaną.
Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych , stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej i powołane w zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej w pkt.17 stanowi , że wartość cena powinna być ustalona "w rozsądny sposób", a zalecane metody wyceny powinny być stosowane "z rozsądną elastycznością". Zgodnie z pkt.23 Studium można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość (nadzwyczajne zużycie, naprawy , remonty , akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia).
W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono wyczerpującego postępowania na okoliczność ustalenia stanu technicznego przedmiotowego pojazdu.
Niezrozumiała i nieprzekonywująca jest argumentacja Dyrektora Izby Celnej w części dotyczącej podatku akcyzowego. Mimo obszerności wywodów nie wykazano w sposób racjonalny powodów, dla których odliczono podatek akcyzowy w wysokości 3,1%, a doliczono w znacznie wyższej stawce. Skoro treść katalogów nie daje odpowiedzi na pytanie, ile spośród tych samochodów zostało dopuszczonych do obrotu na polskim obszarze celnym jako samochody roczne, dwuletnie, trzyletnie ... , w rozstrzygnięciach organów celnych nie można było przyjąć sposobu obliczenia tego podatku najbardziej niekorzystnego dla skarżącego . Narusza to bowiem zasadę wyrażoną art.121 Ordynacji podatkowej zobowiązującą organy celne do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do tych organów.
Sąd nie podzielił stanowiska Dyrektora Izby Celnej odnośnie braku podstaw do uwzględnienia w wartości celnej towaru stanu technicznego pojazdu z uwagi na jego ponadnormatywny przebieg. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001 r zmieniające rozporządzenie w sprawie klasyfikacji odpadów (Dz.U. Nr 17, poz.204) dotyczy pojazdów wycofanych z eksploatacji - niezarejstrowanych lub niezdolnych do ruchu. Z akt sprawy wynika, że pojazd sprowadzony przez skarżącego był zdolny do ruchu w momencie dokonania zgłoszenia celnego , zatem wskazane przepisy nie mają zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
W rozpatrywanej sprawie przedmiotem zaskarżenia - oprócz wartości celnej towaru - jest kwota stanowiąca różnicę między zadeklarowaną kwotą podatku akcyzowego i podatku VAT , a kwotą tych podatków obliczoną w decyzji przez organ celny I instancji od ustalonej w trybie art.29 Kodeksu celnego wartości celnej przedmiotowego samochodu. Strona skarżąca jako wartość przedmiotu sporu podała sporną kwotę dotyczącą podatku akcyzowego , a należało uwzględnić również podwyższoną kwotę podatku VAT .
Uznając , że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i proceduralnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.l a i c oraz pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 w/w ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło