I SA/Kr 912/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Stanislaw Grzeszek (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 stycznia 2018r. sprawy ze skargi I. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 21 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 100 zł (sto złotych). Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 czerwca 2017 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 127 § 3 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 17 § 1, art. 17 § 1b, art. 18 i art. 23 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 28 kwietnia 2017 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 18 lipca 2017 r. nr [...] w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane na tle następujących ustaleń faktycznych oraz w oparciu o następujący stan prawny mający zastosowanie w sprawie. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej I. O.-P. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], wystawionych przez wierzyciela: P. S.A. - Dyrektora Centrum Obsługi Finansów i obejmujących należności z tytułu opłat abonamentowych RTV w kwocie należności głównej w wysokości 1.692,00 zł. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 3 października 2014 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu doręczono zobowiązanej w dniu 7 października 2014 r. Zobowiązana pismem z dnia 14 października 2014 r. zgłosiła zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, postanowieniem z dnia 18 lipca 2016 r. odmówił uwzględnienia zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Postanowienie doręczono zobowiązanej w dniu 8 sierpnia 2016 r. Na powyższe postanowienie zobowiązana nie wniosła zażalenia. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 18 października 2016 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia zobowiązanej u pracodawcy. Zobowiązana, pismem z dnia 7 listopada 2016 r., wniosła do organu egzekucyjnego "skargę na zajęcie egzekucyjne". W uzasadnieniu pisma podniesiono "Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] odmówił uwzględnienia zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych uzasadniając, że na wydane postanowienie wierzyciela zobowiązana nie wniosła zażalenia i stało się ono ostateczne. Informuję, że nie wniosłam zażalenia na postanowienie w przewidzianym terminie, ponieważ w dniu 20 lipca 2016 roku, zwróciłam się pismem do P. Dział Abonamentu o przesłanie mi dokumentu stwierdzającego nadanie lub zwrot przesyłki poleconej zawierającej postanowienie wierzyciela z dnia 16 grudnia 2015 roku.(...) W związku z tym wnoszę o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz uchylenie lub zawieszenie zajęcia egzekucyjnego". Organ egzekucyjny pismem z dnia 14 listopada 2016 r. wezwał zobowiązaną do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z dnia 7 listopada 2016 r. W odpowiedzi na wezwanie zobowiązana pismem datowanym na dzień 5 listopada 2016 r., a nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 5 grudnia 2016 r. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 18 lipca 2016 r. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 22 grudnia 2016 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia zażalenia. Zobowiązana wniosła na powyższe postanowienie zażalenie, w którym wskazała, że zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 18.07.2016 r. nr [...] wniesiono w piśmie z dnia 19 lipca 2016r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 27 lutego 2017 r. nr [...] uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia i umorzył postępowanie w tym zakresie, stwierdzając, że organ egzekucyjny nie był organem właściwym do orzekania w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, a następnie postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2017 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Postanowienie organu nadzoru doręczono zobowiązanej w dniu 12 maja 2017 r. I. O.-P. pismem z dnia 19 maja 2017 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wniosła, na podstawie art. 17 § 1b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201), o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu strona ponownie wskazała, że wniosła zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego pismem z dnia 19 lipca 2016 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., po zapoznaniu się z materiałem dowodowym wydał w dniu 21 czerwca 2017 r. postanowienie, którym utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Organ nadzoru w uzasadnieniu, w pierwszej kolejności przywołał treść art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 - dalej: K.p.a.), według którego w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Następnie wskazał, że skuteczność złożonego wniosku o przywrócenie terminu jest uzależniona od łącznego spełnienia wszystkich przesłanek wynikających z art. 58 K.p.a., w tym dochowania terminu. Przesłanka dochowania 7-dniowego terminu jest najistotniejsza w stosunku do pozostałych podstaw. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, ten 7-dniowy termin bowiem jest nieprzywracalny. Organ II instancji wskazał, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że zobowiązana wniosła prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia w piśmie z dnia 7 listopada 2016 r. Strona wnioskująca nie uprawdopodobniła przy tym, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, nie wskazała także, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. Nie spełniono również przesłanki zawartej w art. 58 § 2 K.p.a., zobowiązana bowiem w ogóle nie wniosła zażalenia. Według organu żadna z przesłanek ewentualnego przywrócenia terminu, o których mowa w art. 58 K.p.a., nie została wy pełniona. Niezrozumiałym jest przy tym dla organu II instancji twierdzenie strony, jakoby zażalenie - co do którego wnioskowano o przywrócenie terminu do jego złożenia - wniesione zostało pismem z dnia 19 lipca 2016 r. Organ II instancji wskazał, że w piśmie z dnia 7 listopada 2016 r. zobowiązana podniosła: "Informuję, że nie wniosłam zażalenia na postanowienie w przewidzianym terminie... ". Natomiast wskazane przez skarżącą pismo z dnia 19 lipca 2016 r. wniesione zostało do organu egzekucyjnego z tą datą, tj. przed doręczeniem zobowiązanej postanowienia w sprawie zarzutów, które nastąpiło w dniu 8 sierpnia 2016 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., po uwzględnieniu stanu prawnego i faktycznego sprawy, uznał, że nie zostały wypełnione przesłanki przywrócenia terminu. Na postanowienie ostateczne z dnia 21 czerwca 2017 r. I. O.-P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 sierpnia 2017 r., w której podtrzymała swoje wyjaśnienia składane w toku postępowania administracyjnego. Podkreśliła, że w dniu 19 lipca 2017 r. złożyła pismo do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. Zdaniem skarżącej złożenie pisma do organu niewłaściwego nie skutkuje naruszeniem terminu do wniesienia odwołania, czy też nieskuteczności odwołania z innego powodu. Następnie skarżąca stwierdziła, że jej pismo z dnia 19 lipca 2017 r. było skutecznym zażaleniem na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 18 sierpnia 2016 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 ustawy dnia z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) dalej – "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 p.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji (postanowienia), stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd po rozpoznaniu niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym uznał, że skarga jest zasadna. Jak już zasygnalizowano wyżej, w świetle przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w razie wystąpienia w sprawie jednej z przesłanek wznowieniowych, określonych w przepisach K.p.a., sąd administracyjny jest zobligowany do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 K.p.a. Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., wydając sporne postanowienie z dnia 21 czerwca 2017 r. dopuścił się ewidentnego naruszenia przepisu art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. W świetle art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Należy w tym miejscu wyjaśnić, iż istota unormowania zawarta w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. polega na tym, że osoba, która wydała określone orzeczenie (pracownik organu administracji publicznej) w sprawie administracyjnej nie może rozpoznać środka zaskarżenia od tego orzeczenia. Jest to istota postępowania instancyjnego i zasadniczy sens kontroli orzeczeń administracyjnych w drodze przysługujących stronie środków zaskarżenia. Ta sama osoba, która wydała zaskarżalne orzeczenie nie może kontrolować wydanego przez siebie orzeczenia rozpatrując środek zaskarżenia od tego orzeczenia, gdyż naruszałoby to podstawowe zasady sprawiedliwości proceduralnej, a zwłaszcza zasadę obiektywizmu i zasadę bezstronności. Na te zasadnicze kwestie zwrócił trafnie uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt P 57/07, a także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w składzie siedmiu sędziów z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II OPS 2/09. Ponadto, należy wskazać, że przepis art. 24 K.p.a., który określa przyczyny wyłączenia pracownika organu, został zamieszony w K.p.a. w Dziale I, Przepisy ogólne, co oznacza, że przepisy tego działu, a więc także art. 24, mają zastosowanie w każdym postępowaniu administracyjnym, zarówno przed organem pierwszej instancji, jak i organem drugiej instancji, zarówno w postępowaniu zwykłym, jak i postępowaniach nadzwyczajnych. Tak więc to, że przepisy dotyczące postanowień i zażaleń nie odsyłają wprost do stosowania przepisów działu pierwszego K.p.a. nie oznacza wyłączenia odpowiedniego stosowania przepisów ogólnych K.p.a. do wydawania postanowień. Wykładnia systemowa K.p.a. prowadzi do wniosku, że skoro do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące decyzji (art. 126 K.p.a.), a do zażaleń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań (art. 144 K.p.a.), to do postanowień stosuje się odpowiednio również art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., przy czym odpowiednie stosownie tego przepisu należy rozumieć w ten sposób, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu, jeżeli wydał zaskarżone postanowienie, w zakresie rozpoznania środka zaskarżenia od tego postanowienia. Powyższe stanowisko znalazło potwierdzenie w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1271/14, w którym NSA wyraźnie stwierdził, że pracownik organu administracji publicznej, który wydał zaskarżone postanowienie podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. w związku z art. 126 i art. 144 K.p.a. i nie może rozpoznawać środka zaskarżenia na to postanowienie. W rozpoznawanej sprawie kontroli Sądu zostało poddane postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym do którego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 120, powoływanej dalej jako "u.p.e.a.") mają odpowiednie zastosowanie przepisy K.p.a. Co do zasady, rozpoznanie środka zaskarżenia od postanowień należy do kompetencji organu wyższego stopnia (art. 127 § 2 w związku z art. 144 K.p.a.), co oznacza, że zażalenie może rozpoznać pracownik organu wyższego stopnia z upoważnienia tego organu (art. 268a k.p.a.), a nie pracownik organu pierwszej instancji. Jednakże zgodnie z art. 17 § 1b u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r. do zażaleń na postanowienia wydane w pierwszej instancji przez organy sprawujące nadzór w rozumieniu przepisów art. 23 albo Szefa Krajowej Administracji Skarbowej stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Ponadto po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt P 57/07 i licznych orzeczeniach sądów administracyjnych wydawanych od 2009 r. przyjmowane jest także stanowisko, że art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. ma zastosowanie w przypadku rozpoznawania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w art. 127 § 3 K.p.a., co oznacza, że pracownik, który wydał orzeczenie zaskarżone wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy podlega wyłączeniu. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, albowiem zarówno postanowienie z dnia 28 kwietnia 2017 r., jak i postanowienie z dnia 21 czerwca 2017 r. zostało wydane z upoważnienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. i podpisane przez M. M. – Kierownika Działu (Kierownika Samodzielnego Oddziału). Należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09 (ONSAiWSA z 2010 r. Nr 5, poz. 82; LEX nr 579940), uznał, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. nie ma zastosowania jedynie do osoby piastującej funkcję ministra, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 K.p.a., w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 K.p.a. Należy zatem a contrario przyjąć, na podstawie rozważań zawartych w przedmiotowej uchwale, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. ma zastosowanie w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a., w przypadku, gdy funkcję organu wykonuje upoważniony pracownik organu, który wydał decyzję (czy też postanowienie) objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Reasumując, wydanie zaskarżonego postanowienia na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez tę samą osobę upoważnioną do działania w imieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., która brała udział w wydaniu wcześniejszego postanowienia, stanowi istotne naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. i jest to podstawa do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 36/10), która uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia. Na marginesie dodać należy, że pouczenie zawarte w postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 28 kwietnia 2017 r. jest wadliwe w świetle art. 17 § 1b u.p.e.a. Przepis ten jako środek zaskarżenia przewidują zażalenie, a nie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.