I SA/Kr 922/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2007 r., na skutek sprzeciwu skarżącego od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 18 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 922/14, p o s t a n a w i a : zwolnić skarżącego od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Występując do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2007r., R.K. (dalej: skarżący) złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wyjaśnił, że od maja 2013 r. przebywa poza zakładem karnym w związku z przerwą w odbywaniu kary pozbawienia wolności ze względu na poważny stan zdrowia (atopowe zapalenie skóry oraz "schorzenie pulmonologiczno-onkologiczne"). Skarżący utrzymuje się obecnie z drobnych prac dorywczych wykonywanych na rzecz rodziny i znajomych (ok. 700 zł miesięcznie), a posiada na utrzymaniu dwoje dzieci (ur. 2008 i 2010 r.). Żona skarżącego otrzymuje świadczenie z opieki społecznej w kwocie 420 zł, jednak skarżący pozostaje z nią w ustroju rozdzielności majątkowej. Wezwany do uzupełnienia wniosku, skarżący wyjaśnił, że częściowo partycypuje w opłatach mieszkaniowych pokrywanych przez jego matkę, u której zamieszkuje. Skarżący nie posiada rachunku bankowego, ani innych składników majątkowych czy też oszczędności. Postanowieniem z dnia 18 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 922/14, Referendarz sądowy zwolnił skarżącego od 1/2 części wpisu od skargi. W sprzeciwie od tego orzeczenia, skarżący wniósł o zwolnienie go w całości od wpisu sądowego. Uzupełniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w dniu 27 października 2014 r. skarżący wyjaśnił, że utrzymuje się z prac dorywczych, w związku z czym nie jest w stanie udokumentować przeciętnego dochodu z tego tytułu (podał jednak, że kwota ta oscyluje w granicach 800 zł miesięcznie). Skarżący wyjaśnił, że jest często hospitalizowany w szpitalu w Ł., a jego dochody pokrywają wydatki związane z przejazdem do szpitala i leczeniem. Pozostałą kwotę skarżący przeznacza na żywność, a ok. 100 zł przekazuje matce w związku z zamieszkiwaniem w jej lokalu. W analizowanym piśmie skarżący wskazał ponadto, że nie podejmuje obecnie zatrudnienia w związku z częstymi pobytami w szpitalu i leczeniem choroby onkologicznej. Skarżący przedłożył również kopie postanowień o udzieleniu przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności oraz zaświadczenia lekarskie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy wskazać, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Chodzi tu o takie sytuacje, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 561/14; LEX nr 1470078). Prawo pomocy może dotyczyć zatem wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt II OZ 725/13; LEX nr 1437287). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy w pierwszej kolejności uznać, że skarżący w wystarczający sposób przedstawił własną sytuację finansową i majątkową. Skarżący cierpi na poważną chorobę, która wymaga stałej opieki lekarskiej i w związku z tym uzyskał przerwę w odbywaniu kary pozbawienia wolności. W ocenie Sądu, sytuacja w której znalazł się skarżący usprawiedliwia fakt niepodejmowania stałego zatrudnienia, a to z uwagi na częste pobyty w szpitalu i konieczność stałego nadzoru lekarskiego. Nie bez znaczenia jest również fakt, że skarżący odbywając karę pozbawienia wolności w sposób naturalny nie mógł uzyskiwać stałych dochodów w wysokości pozwalającej na zabezpieczenie swoich interesów, w tym pozwalających na pokrycie ewentualnych kosztów postępowania sądowego – dostrzegł to już Sąd Penitencjarny, zwalniając skarżącego od kosztów postępowania w przedmiocie udzielenia przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności. Sąd stwierdził zatem, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Z uwagi na fakt, że w sprzeciwie z dnia 5 sierpnia 2014 r. skarżący wskazał, że żąda zwolnienia od wpisu od skargi, mając na uwadze wyżej podniesione argumenty Sąd uwzględnił to żądanie. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na zasadzie art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a.