I SA/Kr 927/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. – W. o ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 16.03.2010r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych, postanawia: 1. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - postępowanie umorzyć, 2. w zakresie ustanowienia adwokata - wniosek oddalić Wraz z zażaleniem na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 28.12.2012r. M. L. W. dnia 23.01.2012r. złożyła na formularzu PPF kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny dnia 16.03.2012r. oddalił wspomniane zażalenie. We wniosku z dnia 02.04.2012r. strona skarżąca ponownie zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. W piśmie z dnia 16.04.2012r. , do którego dołączyła również formularz PPF znowu wniosła o przyznanie jej adwokata "w celu złożenia kasacji do NSA". Prośbę tą ponowiła w piśmie z dnia 03.05.2012r. zatytułowanym "uzupełnienie dokumentacji do złożonych wniosków o ustanowienie adwokata". Kierując się zasadą szybkości postępowania i mając na względzie przejrzystość działań orzeczniczych dla strony skarżącej należało przyjąć, iż żądanie strony obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Trzeba jednak podkreślić , iż postanowieniem z dnia 14.09.2010r. Referendarz sadowy WSA w Krakowie zwolnił stronę skarżąca od kosztów sądowych. Dalsze prowadzenie postępowania w tej kwestii trzeba więc uznać za bezprzedmiotowe. Prawo pomocy w żądanym zakresie zostało już bowiem przyznane w/w postanowieniem i nie zostało cofnięte. Obejmuje więc ono i obecny etap postępowania sądowoadministracyjnego. Jest ono skuteczne od momentu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy aż do zakończenia postępowania. Przy czym podkreślić wypada , że strona korzysta z prawa pomocy na wszystkich etapach postępowania przed sądami administracyjnymi w ramach sprawy sądowoadministracyjnej. (por. uchwała NSA z dnia 02.12.2010r. , sygn. akt II GPS 2 /10 ). Nie ma więc znaczenia faza sprawy sądowoadministracyjnej a przede wszystkim skutek w postaci definitywnego jej rozstrzygnięcia. Tak więc ponowne przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie jest możliwe. Jest ono bezprzedmiotowe albowiem strona skarżąca w dalszym ciągu może z niego korzystać . Stąd też postępowanie w tej kwestii należało umorzyć. W rezultacie więc, rozpoznania wymaga żądanie strony skarżącej w zakresie ustanowienia adwokata, przy czym pod uwagę muszą być wzięte przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nie można bowiem zapominać , że strona skarżąca została już zwolniona od kosztów sądowych (prawo pomocy w zakresie częściowym). Dalsze więc prośby strony skarżącej w kwestii ustanowienia adwokata muszą być rozpatrywane w kontekście przyznanej już częściowej pomocy. W konsekwencji ocena sytuacji majątkowej strony skarżącej powinna opierać się o kryteria przyznania prawa pomocy w całości. Następną ważną okolicznością wymagającą podniesienia jest konieczność orzekania w przedmiocie ustanowienia adwokata przez pryzmat zmiany okoliczności sprawy. W tym zakresie wypowiadał się już bowiem zarówno tut. Sąd jak i NSA. Obecnie więc zachodzi konieczność zbadania czy nastąpiła taka zmiana okoliczności sprawy, która wpływałaby na treść rozstrzygnięcia, uzasadniając jego zmianę . W rozpatrywanym przypadku musiałaby to być na tyle istotna zmiana , która pozwoliłaby na przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Ustaleniu podlega więc obecna sytuacja strony skarżącej w porównaniu do sytuacji z daty wydania postanowienia WSA w Krakowie z dnia 28.12.2011r. oddalającego wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Jak wynika z przedłożonych dokumentów oraz akt sprawy M. L. – W. ur. w 1953r. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Otrzymuje rentę w kwocie 706,01 zł. miesięcznie , netto. Z tytułu najmu dwóch lokali do dnia 30.04.2012r. uzyskiwała łącznie kwotę 3348 zł. (1893 zł. + 1455 zł. ). Obecnie podnosi , iż od dnia 01.05.2012r. nie ma już dochodu z najmu lokalu przy ul. B., co pogorszyło jej sytuację materialną. Podaje też , że w marcu koszty które poniosła wyniosły 4095,28 zł. a przychody 4351,38 zł. Od maja br. w związku z brakiem wpływów z tytułu najmu w/w lokalu, brakuje jej natomiast ok. 1500 zł. przychodu. Z kolei jej miesięczne zobowiązania na rzecz banków wynoszą ok. 3 300 zł. M. L. – W. jest właścicielką domu o pow. 108,75 m2 położonego w M. (obciążonego hipotekami na łączną kwotę 133 800 zł. ) - w stosunku do którego toczy się postępowanie egzekucyjne, nieruchomości rolnej o pow. 0,14 ha (obciążonej hipotekami na łączną kwotę 90 000 zł. ) oraz dwóch lokali użytkowych; przy ul. S. o pow. 37,43 m2 i przy ul. B. o pow. 29,94 m2. (obciążonych hipotekami na łączną kwotę 172 900 zł.). Wnioskodawczyni nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Podkreśla , że w wyniku rozliczenia zużycia gazu ma do zapłacenia kwotę 1 650 zł. oraz że dostała wezwanie do zapłaty kwoty 364,79 zł, pod rygorem egzekucji administracyjnej. Oświadczyła również , że w celu pozyskania funduszy, dom i działkę " zgłosiła do biura nieruchomości do sprzedaży", nie ma jednak zainteresowania tą ofertą . Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienia dla niego fachowego pełnomocnika (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04) Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04) Regulacje instytucji prawa pomocy nie mogą jednocześnie stanowić dla strony skarżącej podstawy do podejmowania prób przerzucania na Państwo odpowiedzialności za działania i zaniechania dotyczące zarządzania jej majątkiem i finansami. Brak pieniędzy; trudności , w związku z tym, z wykupem leków; niemożność zaciągnięcia kredytu konsolidacyjnego czy problemy ze spłatą zaległości płatniczych i zobowiązań, świadczą oczywiście o trudnej sytuacji strony skarżącej. W świetle jednak posiadanego majątku i uzyskiwania z niego dodatkowych dochodów, nawet pomniejszonych do czynszu z jednego lokalu, sytuacja M. L. – W. nie stanowi przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jakby to miało miejsce w rozpatrywanej sytuacji. Nie można też mówić w takim wypadku ani o wyjątkowej sytuacji strony skarżącej ani o jej ubóstwie. Posiadanie majątku , szczególnie nieruchomości w zasadzie wyłącza bowiem możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2004r. , sygn. FZ 465/04, postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., sygn. FZ 463/04, postanowienie NSA z dnia 12.01.2005r. , sygn. FZ 415/04, postanowienie NSA z dnia 28.06.2005r. , sygn. II GZ 56/05). Tezę ta jest tym bardziej aktualna na gruncie niniejszej sprawy gdzie nie wszystkie nieruchomości posiadane przez stronę skarżąca służą zaspokajaniu jej potrzeb mieszkaniowych. Zmniejszenie dochodu z powodu braku najemcy lokalu przy ul. B. stanowi okoliczności zmieniająca sytuację strony skarżącej ale nie na tyle istotną aby mówić o uzasadnionej zmianie treści rozstrzygnięcia w zakresie ustanowienia adwokata. Strona skarżąca w dalszym ciągu ponosi koszty w wysokości ok. 4095,28 zł. miesięcznie, przy czym na sumę tą składają się również należności cywilnoprawne w wysokości ok. 3 300 zł. Prywatne zobowiązania finansowe nie mają natomiast pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10, postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10). Ponadto zauważyć trzeba, iż jak wynika z "umowy pośrednictwa w najmie nieruchomości" nr [...] z dnia 23.03.2012r. zawartej pomiędzy skarżącą a "H" S.A. oraz "umowy o pośrednictwo wynajmu nieruchomości z dnia 05.04.2012r. zawartej pomiędzy skarżącą a Agencją Obrotu Nieruchomościami "A" s.c. M.K – M., obie wymienione przez stronę skarżącą nieruchomości zgłoszone zostały do firm zajmujących się obrotem nieruchomościami z zamiarem ich wynajęcia ale już nie sprzedaży , jak twierdzi wnioskodawczyni. Oświadczenia strony skarżącej, w tej materii, nie pokrywają się więc z przedłożonymi dokumentami , co przeczy deklarowanej przez nią bezwzględnej woli zdobycia środków finansowych. W świetle powyższej argumentacji przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 161§1 pkt. 3) w zw. z art. 258§1 i §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.z 2012r. poz .270 ) oraz na podstawie art. 244§1 , art.245§1-3, art. 246§1 pkt. 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) w/w ustawy.