I SA/Kr 936/12

WyrokWSA w Krakowie2013-04-11

Skład orzekający: Agnieszka Jakimowicz, Inga Gołowska, Ewa Michna

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może odmówić umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług przedsiębiorcy, który znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, ale nie spełnia kryteriów "przedsiębiorstwa zagrożonego" w rozumieniu przepisów unijnych o pomocy de minimis?
Ratio decidendi
Organ podatkowy może odmówić umorzenia zaległości podatkowych przedsiębiorcy, jeśli jego sytuacja finansowa wskazuje na cechy "przedsiębiorstwa zagrożonego" w rozumieniu przepisów unijnych o pomocy de minimis, nawet jeśli problemy finansowe mają charakter przejściowy. W przypadku przedsiębiorców, udzielenie ulgi podatkowej wymaga łącznego spełnienia przesłanek prawa krajowego (ważny interes podatnika lub interes publiczny) i prawa europejskiego (przepisy o pomocy de minimis). Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły kondycję finansową przedsiębiorcy i nie naruszyły przepisów prawa.
Stan faktyczny
Podatnik M.N. zwrócił się o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu VAT za lata 2009-2010, tłumacząc je przejściowymi problemami finansowymi spowodowanymi brakiem zapłaty od kontrahentów. Organy podatkowe obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że sytuacja finansowa podatnika wskazuje na cechy "przedsiębiorstwa zagrożonego" w rozumieniu przepisów unijnych o pomocy de minimis, a problemy nie mają charakteru przejściowego. Podatnik złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

|Sygn. akt I SA/Kr 936/12 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 kwietnia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędzia: WSA Ewa Michna, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013 r., sprawy ze skargi M.N., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 27 kwietnia 2012 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług, - skargę oddala - Pismem z dnia 15 lutego 2011 r. uzupełnionym pismem z dnia 11 marca 2011 r. podatnik M.N. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. i 2010 r., w łącznej wysokości 71.046 zł wraz z odsetkami. Wnioskodawca stwierdził, że przedmiotowe zaległości podatkowe powstały na skutek przejściowego pogorszenia sytuacji finansowej, spowodowanego tym, że nie otrzymał od swoich nierzetelnych kontrahentów zapłaty za wykonane na ich rzecz usługi na łączną kwotę 448.295 zł. Pierwotna, odmowna decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 6 maja 2011 r. nr [...], została uchylona decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 sierpnia 2011 r. nr [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji decyzją z dnia 20 grudnia 2011 r. nr [...] po raz kolejny odmówił umorzenia zaległości podatkowej, nie znajdując przesłanek do pozytywnego załatwienia wniosku strony. Od powyższej decyzji podatnik złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie oraz orzeczenie co do istoty sprawy, tj. o umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi podatkowemu I instancji. Strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 67a, art. 67b i art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz.479 z późn. zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz błędną wykładnię. Decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 kwietnia 2012 r. nr [...] utrzymano w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Przedstawiając na wstępie podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzje w zakresie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych uregulowanych przepisem art. 67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej podejmowane są w ramach uznania administracyjnego, co oznacza że organ podatkowy nawet w sytuacji wystąpienia przesłanek przewidzianych tym przepisem tj. ważnego interesu podatnika i interesu publicznego nie jest zobligowany do udzielenia ulgi w spłacie zaległości we wnioskowanym zakresie. Natomiast w odniesieniu do przedsiębiorców ubiegających się o powyższą ulgę konieczne jest również uwzględnienie ograniczeń przy ich udzielaniu wynikających z przepisu art. 67b Ordynacji podatkowej. W przypadku ubiegania się o ulgę o charakterze pomocy de minimis należy dodatkowo przeprowadzić postępowanie w sprawie ewentualnej dopuszczalności udzielenia wnioskowanej pomocy na gruncie przepisów Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379 z 28.12.2006 r.). Organ odwoławczy stwierdził, że okoliczności powstania zaległości podatkowej ani sytuacja finansowa strony nie przemawiają za przyznaniem wnioskowanej ulgi. Na wstępie przeanalizowano czynności, które wnioskodawca podjął w celu wyegzekwowania zaległych płatności i ustalono na jakim etapie znajduje się każda ze spraw. W przypadku firmy "R" M. K. organ ustalił, że sprawa sądowa jest w toku, w stosunku do firmy "D" C. B. oraz Przedsiębiorstwa Robót Instalacyjnych i Budowlanych "H" sp. z o.o. wystosowano przedsądowe wezwania do zapłaty. W odniesieniu do firmy "C" sąd powszechny uwzględnił powództwo w części, w związku z tym sprawa znajduje się na etapie odwoławczym. Wreszcie ustalono, że pomimo zawarcia sądowej ugody dłużnik M.G. ("M") nie wywiązuje się z jej postanowień, udało się od niego wyegzekwować jedynie kwotę 2.354,79 zł. Oceniono, że w związku z aktywnością podatnika w powyższym zakresie istnieje szansa na pozyskanie środków finansowych, co umożliwiłoby spłatę ciążących na stronie zaległości podatkowych. Zauważono też, że w przypadku udokumentowania nieściągalności posiadanych przez podatnika wierzytelności oraz wystąpienia stosownych przesłanek, przepisy prawa podatkowego przewidują możliwość obniżenia podstawy opodatkowania zarówno w podatku dochodowym jak i w podatku od towarów i usług. Stwierdzono też, że odpowiedzialność i ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej spoczywa tylko i wyłącznie na przedsiębiorcy, zatem również konsekwencje niepowodzeń gospodarczych nie mogą być przenoszone na dochody budżetu państwa i skutkować bezpodstawnym odraczaniem ich realizacji. Podniesiono, że z brakiem płynności finansowej boryka się obecnie wielu przedsiębiorców, którzy zmuszeni są do szukania rozwiązania tego problemu we własnym zakresie. Taka przyczyna powstania zaległości podatkowej nie stanowi przesłanki udzielenia wnioskowanej ulgi również w aspekcie interesu publicznego, który także musi być brany pod uwagę. Analizując sytuację finansową wnioskodawcy ustalono wysokość osiągniętego przez niego dochodu w latach 2008 – 2011. Na tej podstawie organ stwierdził, że drastycznie spadły obroty firmy, zaś końcówka 2011 r. i początek 2012 r. to odnotowane straty. Wskazano nadto na umowy lombardowe, z których wynika, że w latach 2009 – 2010 podatnik zaciągał pożyczki zastawiając urządzenia służące wykonywaniu działalności gospodarczej. Stwierdzono też, że od miesiąca grudnia 2011 r. do lutego 2012 r. strona wykazywała kwotę podatku od towarów i usług w wysokości ok. 78.600 zł do przeniesienia na następny miesiąc, chociaż na podstawie art. 87 ust. 5a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54 poz. 535 z późn. zm.) mogłaby zwrócić się o zwrot tego podatku, co z kolei mogłoby stanowić źródło zaspokojenia zaległości podatkowych. W ramach ustaleń faktycznych wymieniono następnie obciążające wnioskodawcę zobowiązania finansowe, zarówno względem banków (na łączną kwotę 133.358,29 zł) i przedsiębiorstw prywatnych (łącznie 82.000 zł, dodatkowo zaległość z tytułu najmu lokalu biurowego w kwocie 8.000 zł oraz pozostałe zadłużenie – telefony, energia elektryczna 21.511,50 zł), jak i względem Skarbu Państwa, wynikające z zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego PIT-36 za rok podatkowy 2010 oraz deklaracji rocznej o pobranych zaliczkach PIT-4R za 2010 r. Odnosząc się z kolei do regulacji unijnych wyjaśniono, że na podstawie przepisów Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379 z 28.12.2006 r.), pomoc taka nie przysługuje przedsiębiorcy, który znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Kryteria, według których organ podatkowy ma możliwość ocenić, czy podatnik znalazł się w trudnej sytuacji, zostały określone w Komunikacie Komisji w/s Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz. Urz. UE C 244 z dnia 1 października 2004 r.). Wyjaśniono, że Komisja uważa przedsiębiorstwo za zagrożone, jeżeli ani przy pomocy środków własnych, ani środków, które mogłoby uzyskać od właścicieli, akcjonariuszy lub wierzycieli, nie jest ono w stanie powstrzymać strat, które bez zewnętrznej interwencji władz publicznych prawie na pewno doprowadzą to przedsiębiorstwo do zniknięcia z rynku w perspektywie krótko- lub średnioterminowej. W tym kontekście przeanalizowano przedłożony przez stronę formularz, z którego wynika, że wnioskodawca nie spełnia kryteriów kwalifikujących go do objęcia postępowaniem upadłościowym ani naprawczym, odnotowuje rosnące straty, jego obroty maleją, zmniejsza się przepływ środków finansowych, zwiększa się suma zadłużenia wnioskodawcy, rosną kwoty odsetek od zobowiązań wnioskodawcy, a wartość aktywów netto wnioskodawcy zmniejsza się lub jest zerowa. Okoliczności te świadczą zdaniem organu odwoławczego o tym, że wnioskodawca nie jest przedsiębiorcą spełniającym kryteria kwalifikujące do objęcia pomocą de minimis, gdyż jego sytuacja finansowa jest trudna i nieprzemijająca, gdyż taki stan pogłębia się od 2009 r. Niezależnie od powyższego organ odwoławczy przeanalizował również osobistą sytuację finansową i rodzinną wnioskodawcy. Ustalono w tym zakresie, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci. Jedynym źródłem dochodów rodziny wnioskodawcy są dochody uzyskiwane z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Miesięczne koszty utrzymania wnioskodawcy, na które składa się czynsz oraz koszty energii elektrycznej wynoszą 680 zł. Wnioskodawca nie posiada prywatnych zadłużeń, nie związanych z prowadzoną działalnością gospodarcza. Jest właścicielem gruntu rolnego o pow. 1,78 ha, a poza tym nie posiada innego majątku, oszczędności, akcji i obligacji. Z treści protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego spisanego przez poborcę skarbowego w dniu 11 lipca 2011 r. wynika, że wnioskodawca jest właścicielem kilku samochodów osobowych i dostawczych, wykorzystywanych w działalności gospodarczej, nie przedstawiających wszelako wartości. Reasumując organ odwoławczy nie podzielił stanowiska wnioskodawcy, że nie jest on podmiotem zagrożonym w świetle cyt. wytycznych wspólnotowych, a jego problemy finansowe mają charakter przejściowy. Zaprzecza temu zarówno treść złożonego przez stronę formularza jak również powyżej dokonane ustalenia dotyczące sytuacji finansowej strony. Abstrahując od faktu braku zapłaty przez kontrahentów strony za wykonane usługi, strona zaciągnęła zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym na kwoty, które są obecnie nierealne do spłaty, tym samym przyczyniając się nie do wzmocnienia płynności finansowej prowadzonej działalności gospodarczej, lecz do jej znacznego osłabienia, a wręcz całkowitego zablokowania. Na końcu zarzucono, że na okoliczność problemów zdrowotnych, na które powołał się wnioskodawca nie przedłożono żadnych dowodów. Organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej, gdyż w sprawie zgromadzono obszerny materiał dowodowy, a wyniki jego analizy znalazły odzwierciedlenie w rozstrzygnięciach wydanych w niniejszej sprawie. Odnosząc się natomiast do zasad konstytucyjnych podkreślono, że art. 84 Konstytucji RP stanowi, iż każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Od powyższej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej M.N. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą decyzją organu I instancji oraz zasądzenie kosztów sądowych. Skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 67a Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie analizy dokumentacji złożonej przez skarżącego i przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi ważny interes prywatny ani publiczny, uzasadniający skorzystanie z ulgi podatkowej określonej w tym przepisie, 2. art. 67b Ordynacji podatkowej, poprzez przyjęcie, że kłopoty finansowe przedsiębiorstwa skarżącego nie mając charakteru przejściowego, co skutkowało przyjęciem przez organy obu instancji, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania pomocy de minimis, 3. art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niestaranne zbadanie stanu faktycznego, w szczególności poprzez zaniechanie analizy dokumentacji złożonej przez skarżącego. W uzasadnieniu skarżący skupił się na okolicznościach, które jego zdaniem świadczą o tym, że los jego przedsiębiorstwa nie jest zagrożony, gdyż obecne trudności finansowe mają charakter przejściowy. Podkreślił, że niespłacone wierzytelności są dochodzone na drodze sądowej, mediacyjnej lub egzekucyjnej. Choć w trzech pierwszych kwartałach 2011 r. skarżący wykazał stratę finansową, to nie można uznać, że ma ona charakter nieodwracalny. Zdaniem skarżącego jego przejściowe trudności finansowe nie doprowadzą do zakończenia działalności gospodarczej. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, a także okoliczność, że zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze stwierdzić należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa w sposób powodujący konieczność jego wyeliminowania z porządku prawnego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na względzie należy podnieść, że w rozpatrywanej sprawie decyzje organów obydwu instancji wydane zostały w oparciu o przepis art. 67b § 1 pkt 2 w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem organy podatkowe mogą udzielać podatnikom ulg w spłacie zobowiązań podatkowych w formie określonej w art. 67a § 1 cytowanej ustawy wówczas, gdy spełniają one wymogi pomocy de minimis. Oznacza to, że dla przyznania podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą m. inn. ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej, konieczne jest łączne spełnienie zarówno przesłanek wynikających z przepisów prawa krajowego, tj. art. 67a Ordynacji podatkowej, który przewiduje możliwość ubiegania się o ulgę jedynie w przypadku, gdy za jej udzieleniem przemawia ważny interes podatnika lub interes publiczny, jak i z przepisów prawa europejskiego - rozporządzenia Komisji Wspólnot Europejskich nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379). Wskazać przy tym należy, że powiązanie ze sobą przepisów art. 67a oraz 67b Ordynacji podatkowej oznacza, że organ podatkowy nie może udzielić ulgi podatkowej osobie prowadzącej działalność gospodarczą, o ile nie zachodzą łącznie przesłanki udzielenia takiej ulgi określone w wyżej wskazanych przepisach. Brak którejkolwiek z tych przesłanek uniemożliwia udzielenie wnioskowanej ulgi (por. wyroki NSA z dnia 20 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FSK 799/09, LEX nr 737646; z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 243/10, LEX nr 1083063). Zatem "skoro ulgi, o których mowa w art. 67a o.p. w przypadku przedsiębiorców mogą być im przyznane jedynie wtedy, gdy pomoc taka jest dopuszczalna w świetle prawa wspólnotowego i to w ściśle określonych warunkach, a przepis art. 67b o.p. określający formy pomocy tym podmiotom uwzględnia unormowania wspólnotowe w tym zakresie, to zastrzeżenie, o którym mowa w art. 67a o.p. odnoszące się do art. 67b o.p. ma takie znaczenie, że organy przede wszystkim powinny w tym przypadku badać, czy wniosek przedsiębiorcy dotyczący określonego trybu udzielania pomocy przedsiębiorcom spełnia wymogi określone w przepisach wspólnotowych dla tego trybu udzielania tym podmiotom ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, a w przypadku spełnienia tych wymogów, czy za przyznaniem pomocy przemawia ważny interes publiczny lub ważny interes podatnika" - por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 518/08, LEX nr 552162. Regulacja zawarta w art. 67b Ordynacji podatkowej ogranicza zatem - w stosunku do podmiotów prowadzących działalność gospodarczą - stosowanie ulg płatniczych określonych w art. 67a tej ustawy, obwarowując je wymogiem spełniania ściśle określonych kryteriów wynikających z unormowaniach unijnych. I tak, od dnia 1 stycznia 2007 r., tj. od chwili wejścia w życie wskazanego wyżej rozporządzenia Komisji Wspólnot Europejskich nr 1998/2006, wykluczona została możliwość przyznania takiej pomocy podmiotom gospodarczym znajdującym się w trudnej sytuacji ekonomicznej, czyli tzw. "przedsiębiorstwom zagrożonym" (art. 1 pkt 1 lit. h rozporządzenia). W rozporządzeniu nie zostało zdefiniowane pojęcie takiego podmiotu, ale w tej materii znajduje się odesłanie do Komunikatu Komisji w sprawie wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz. Urz. UE C.04.244.2). Zgodnie z zawartym w cytowanych wytycznych rozumieniem pojęcia "przedsiębiorstwa zagrożonego" za takie należy uznać taki podmiot, który przy pomocy środków własnych lub pochodzących od właścicieli/udziałowców nie jest w stanie powstrzymać strat, które bez zewnętrznej interwencji władz publicznych z dużym prawdopodobieństwem doprowadzą do likwidacji tego podmiotu w perspektywie krótko lub średnioterminowej, a w szczególności gdy występują typowe oznaki, takie jak rosnące straty, malejący obrót, zwiększanie się zapasów, nadwyżka produkcji, zmniejszanie się przepływu środków finansowych, rosnące zadłużenie, rosnące kwoty odsetek i zmniejszająca się lub zerowa wartość aktywów netto. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zaznaczyć, że organy podatkowe bardzo wnikliwie i dokładnie, w oparciu o licznie zgromadzony materiał dowodowy określiły kondycję finansową przedsiębiorstwa skarżącego i prawidłowo uznały, iż w świetle cytowanej definicji przedsiębiorstwo to nosi cechy "przedsiębiorstwa zagrożonego". Sam wnioskodawca w części B pkt 5 formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis odnotował rosnące straty, malejące obroty, zmniejszenie przepływu środków finansowych, zwiększenie sumy zadłużenia, rosnące kwoty odsetek od zobowiązań, zmniejszenie się wartości aktywów netto. Organy słusznie zdiagnozowały, że nie są to problemy przejściowe, albowiem sygnalizowane są od 2009 r. i cały czas sytuacja finansowa przedsiębiorstwa się pogarsza. Z rozliczeń podatkowych oraz pozostałych dowodów w sprawie jednoznacznie wynika, że od 2008 r. obroty w firmie skarżącego drastycznie zmalały, a w 2011 r. odnotowano stratę (przy stosunkowo niskich w porównaniu z latami ubiegłymi obrotach). Skarżący przyznał, że aby zachować płynność finansową wyprzedawał majątek firmy, bądź zastawiał urządzenia służące do wykonywania działalności gospodarczej w lombardzie. Obecnie posiada jedynie kilka samochodów o znikomej wartości oraz pewne sprzęty takie jak agregaty, czy zagęszczarki. Wysokie zadłużenie firmy zarówno względem podmiotów prywatnych, jak i banków oraz z tytułu zobowiązań publicznoprawnych (ZUS, VAT, PIT) stale rośnie z uwagi na naliczane odsetki. Słusznie przy tym oceniono, że pomimo starań podatnika w zakresie odzyskania należności od nierzetelnych kontrahentów, nie ma żadnej pewności, że zadłużenie to zostanie spłacone w całości lub w znacznej części. Dotychczasowe działania skarżącego w tym zakresie nie przyniosły bowiem spodziewanych efektów. Wszystkie te okoliczności, zdaniem Sądu, jednoznacznie wskazują na to, że organy prawidłowo oceniły, iż firma skarżącego znajduje się w tak trudnej sytuacji finansowej, że spełnia kryteria "przedsiębiorstwa zagrożonego" w świetle dość restrykcyjnych przepisów unijnych. O tym, że nie są to problemy przejściowe, świadczy również fakt, że w toku postępowania przed tutejszym Sądem skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy wskazał, że obecnie strata w prowadzonej działalności gospodarczej wynosi ponad 400.000 zł, działalność obecnie została zawieszona i nie przynosi żadnych dochodów, a firma straciła całkowicie płynność finansową. Przy czym zaznaczyć należy, ze ustalając powyższą kwestię organy podatkowe wykorzystały dokumentację dostarczoną przez samą stronę, jak i pozyskały bogaty materiał dowodowy z urzędu. Wbrew twierdzeniom skargi, w sposób drobiazgowy zanalizowały sytuację finansową przedsiębiorstwa skarżącego. Zresztą podnosząc ogólnikowy zarzut niestarannego zbadania stanu faktycznego poprzez zaniechanie analizy dokumentacji przedłożonej przez skarżącego nie wskazano, jakie konkretnie dokumenty zostały przez organy pominięte w dokonanej analizie, jakich okoliczności nie wzięto pod uwagę, czy jakie argumenty podnoszone przez wnioskodawcę nie zostały ocenione. Fakt, że organ dokonał odmiennej niż oczekiwał tego skarżący oceny zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie powoduje wadliwości decyzji i nie kwalifikuje jej do wyeliminowania z porządku prawnego, zwłaszcza że – w opinii Sądu – ocena ta nie nosi znamion dowolności i odpowiada zasadom logiki oraz doświadczenia życiowego, co niweczy zarzut naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej. W tym miejscu wskazać należy, że stosowanie ulg podatkowych stanowi wyjątek od zasady powszechności i równości opodatkowania i w tym kontekście przepisy warunkujące przyznanie określonej ulgi muszą być interpretowane w sposób ścisły i zawężający. Ponadto decyzje organów podatkowych w sprawie umorzenia zaległości podatkowej mają charakter uznaniowy, są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, czego – jak zaznaczono wyżej – w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Już zatem samo ustalenie, że kondycja finansowa firmy skarżącego eliminuje ją z pomocy de minimis powoduje konieczność odmowy przyznania ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowych. Pomimo tego organ w zaskarżonej decyzji odniósł się do przesłanek przewidzianych w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej i dokonał oceny ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego. Wskazując na trudną sytuację finansową i rodzinną wnioskodawcy uznano jednak, że nie jest to okoliczność, która sama w sobie mogłaby być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie ulgi. Powołując się na orzecznictwo sądowe organ zasadnie wskazał, że zawsze ulga w spłacie zobowiązania podatkowego leży w interesie faktycznym podatnika, w rezultacie każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełniałby przesłankę przyznania ulgi, co prowadziłoby do absurdu. Dlatego ważne jest wykazanie nadzwyczajności tej sytuacji, w której podatnik znalazł się niezależnie od swojego postępowania. Na gruncie niniejszej sprawy organ słusznie uznał, że strona skarżąca zaciągnęła zbyt duże zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym, które obecnie są nierealne do spłaty i które nie przyczyniły się do wzmocnienia płynności finansowej firmy, ale do znacznego jej osłabienia. Nie może natomiast odnieść zamierzonego skutku argument o nierzetelności kontrahentów zalegających z zapłatą należności za wykonane usługi, gdyż nie mieści się w katalogu przesłanek uprawniających do przyznania ulgi podatkowej przewidzianej w cytowanych wyżej przepisach. Ponadto, każda osoba podejmująca ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej, powinna być świadoma wszelkich wynikających z tego faktu przywilejów i zagrożeń. W orzecznictwie podnosi się, że niepowodzenia w prowadzonej działalności, czy nieodpowiedni dobór kontrahentów nie mogą obciążać Skarbu Państwa. Wreszcie okolicznością przemawiającą na niekorzyść podatnika jest fakt, iż wykazując w deklaracjach VAT-7 za listopad i grudzień 2011 r. oraz styczeń i luty 2012 r. kwotę podatku do przeniesienia w wysokości 78.600 zł, nie wystąpił o jego zwrot, co mogłoby pomóc w uregulowaniu zaległości w podatku VAT. Słusznie również organ zwrócił uwagę na fakt, że ważąc interes podatnika winno się mieć na uwadze także interes publiczny, a zatem mając na względzie to, iż wpływy z podatków i innych należności mają zaspokoić realizację różnych celów społecznych, odstąpienie od ich poboru, stanowiące wyjątek od obowiązującej w polskim prawie zasady obowiązkowego płacenia podatków, winno być podyktowane wystąpieniem szczególnie ważnych i uzasadnionych powodów, których skarżący na gruncie niniejszej sprawy nie wykazał. Mając powyższe na uwadze oraz fakt, że organy podatkowe rozważyły w sposób wszechstronny wszystkie możliwe określone przepisami prawa przesłanki zastosowania ulgi z art. 67b § 1 pkt 2 w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej i wzięły pod uwagę wszystkie podnoszone przez skarżącego okoliczności faktyczne i prawne, w wyniku czego podjęte zostały decyzje mieszczące się w granicach uznania administracyjnego, należało w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) skargę oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło