I SA/Kr 951/13

Kraków, dnia 19 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Nina Półtorak po rozpoznaniu w dniu 19 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "I" Sp. z o.o. w N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. "I" Sp. z o.o. (dalej "Spółka") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 kwietnia 2013 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 22 grudnia 2012 r. nr [...], którą określono wysokość zobowiązania podatkowego Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2007 w kwocie 169.432,00 zł. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 czerwca 2013 r. skarżąca Spółka została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.500 zł, stosownie do § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W dniu 28 czerwca 2013 r. (data stempla pocztowego) skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczeń zawartych we wniosku oraz dołączonych dokumentów wynikało, że Spółka zajmuje się wykonywaniem instalacji elektrycznych budynków i budowli. Kapitał zakładowy spółki wynosi 300.000 zł, a wartość jej środków trwałych obejmujących m.in. grunty, urządzenia techniczne, maszyny i środki transportu to 870.209,66 zł. W bilansie Spółki ujęte są również środki trwałe w budowie o wartości 1.085.363,05 zł. W roku 2012 "I" Sp. z o.o. w N. poniosła stratę w wysokości 330.922,34 zł przy przychodzie ze sprzedaży na poziomie 3.109.015,18 zł. W roku tym spółka otrzymała ponadto dotacje w wysokości 366.000 zł. W roku 2011 przy porównywalnym przychodzie w wysokości 3.106.074,31 zł osiągnęła natomiast zysk w wysokości 10.116,99 zł. Strona skarżąca podała, że na rachunku bankowym w Banku PKO Bank Polski S.A. posiada środki w wysokości 549,65 zł. Kwota ta stanowi saldo konta na dzień 31 maja 2013 r. W uzasadnieniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych Spółka podniosła, że ze względu na kryzys gospodarczy, recesję na rynku oraz egzekucję należności skarbowych Spółka znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która uniemożliwia jej uiszczenie niezbędnych kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 26 lipca 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie oddalił wniosek Spółki w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła w terminie sprzeciw. W uzasadnieniu wskazano, że w świetle toczącego się postępowania egzekucyjnego niezrozumiała jest sugestia Sądu co do sprzedaży części majątku trwałego celem pozyskania środków finansowych na koszty sądowe. Ponadto, Spółka podniosła, że nieistotny jest fakt wysokich przychodów w ostatnich latach obrotowych, bowiem wobec egzekwowania należności skarbowych i innych zaległości (w składkach na ubezpieczenie) brak jest wolnych środków finansowych na dodatkowe wydatki, tj. koszty sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym, na skutek prawidłowo wniesionego przez Spółkę sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 lipca 2013 r., postanowienie to utraciło moc, a wniosek podlega ponownemu rozpoznaniu przez Sąd w całości. W ocenie Sądu wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przedłożone dokumenty nie wskazują na okoliczność zaprzestania przez skarżącą Spółkę prowadzenia działalności gospodarczej, postawienia w stan likwidacji bądź upadłości. Oznacza to, że nie ma podstaw do przyjęcia, że Spółka nie realizuje swoich zobowiązań. Skoro więc skarżąca Spółka prowadzi działalność, a wykazane przez nią w oświadczeniu przychody kształtują się na poziomie rzędu kilku milionów złotych, to wykazana przez Spółkę w ubiegłym roku strata nie przesądza jeszcze, iż Spółka utraciła płynność finansową i nie jest w stanie ponieść kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt II GZ 337/12). W ocenie Sądu, Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym, gdyż jak wynika ze złożonego przez nią oświadczenia, dysponuje majątkiem trwałym (w tym w budowie) w łącznej kwocie 1.955.572,71 zł, która to suma wielokrotnie przekracza wysokość kosztów sądowych, opiewających na obecnym etapie postępowania na kwotę 1.500 zł. Biorąc pod uwagę wysokość tej kwoty, nie można uznać, aby dla jej uiszczenia Spółka musiała wyzbywać się majątku trwałego. Jeżeli nie będzie możliwe jej uiszczenie z bieżących środków Spółki, uzyskanie takiej kwoty byłoby możliwe chociażby ze sprzedaży środków obrotowych łatwo zbywalnych czy z uzyskanej pożyczki, kredytu itp. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2009, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis /wydanie IV/). Oprócz obiektywnego braku środków na pokrycie kosztów postępowania liczy się tutaj więc również możliwość ich pozyskania w inny sposób, taki jak zaciągnięcie kredytu czy podwyższenie kapitału zakładowego (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2009 r.). W okolicznościach niniejszej sprawy, Spółka nie przedstawiła dowodów wskazujących na podjęcie prób pozyskania środków alternatywnymi metodami. Ponadto wskazać należy, że Spółka otrzymała pomoc Skarbu Państwa poprzez zwolnienie jej postanowieniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 sierpnia 2013 r. w sprawach o sygn. od I SA/Kr 813/13 do I SA/Kr 850/13 od uiszczenia wpisu sądowego od skarg na łączną kwotę 10.033,00 zł (według oświadczenia Spółki). Uzyskana przez Spółkę w ten sposób ulga w zobowiązaniach finansowych powoduje, że w niniejszej sprawie zwiększają się po stronie skarżącej możliwości wyasygnowania dużo niższej kwoty 1.500,00 zł, potrzebnej dla skorzystania z prawa do obrony swoich interesów przed sądem. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji postanowienia.