I SA/Kr 998/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 23 września 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. K. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 14.04.2009r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej D. K. za zaległości podatkowe J. sp. z o.o. z siedzibą w J. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2002r. i styczeń 2003r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w 3/4 części 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek D.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 14.04.2009r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej D. K. za zaległości podatkowe "J" sp. z o.o. z siedzibą w J. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2002r. i styczeń 2003r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów D. K. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem A. K. i córką K. K. Córka jest studentką , przebyła udar krwotoczny płata skroniowego lewego. Jej rehabilitacja pochłania znaczne koszty, w których pokrywaniu pomaga rodzina. D. K. od dnia [...].05.2008r. pozostaje bez pracy. W roku 2008 osiągnęła dochód w wysokości 4 231 zł. Do maja 2009r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych. Saldo jej konta w Banku [...] S.A. na dzień [...].08.2009r. opiewało na kwotę – 793,49 zł. Obecnie rodzinę utrzymuje mąż prowadzący działalność gospodarczą. Jego dochód z tego tytułu wyniósł w 2008r. 60 242,30 zł. przy przychodzie wynoszącym 1 447 035,30 zł. Według bilansu aktualnego za okres od dnia 01.01.2009r. do dnia 30.06.2009r. dochód firmy A.K. wyniósł – 98 181,82 zł. a za czerwiec 2009r. - 25 891,07 zł. Wartość dostawy towarów i świadczenia usług na terytorium kraju podlegających opodatkowaniem podatkiem VAT za miesiąc czerwiec 2009r. wynosiła natomiast 50 162 zł. Saldo rachunku firmowego w Banku [...] w W. na dzień [...].07.2009r. opiewało z kolei na kwotę – 221 643,47 zł. Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują wydatki na: żywność – ok. 600 zł. , środki czystości – ok. 80 zł. , środki higieniczne – ok. 40 zł. rehabilitację córki – ok. 440 zł. , paliwo – ok. 300 zł. Strona skarżąca nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie daje w ocenie orzecznika podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych w całości. D.K. nie pracuje wprawdzie obecnie, prowadzi jednak gospodarstwo domowe wraz z mężem A. K, który uzyskuje dochód. Podkreślić w tym miejscu wypada, iż bez znaczenia jest umowa majątkowa małżeńska o wyłączeniu wspólności ustawowej podpisana przez małżonków , dnia [...].02.2003r. Po pierwsze dlatego, iż zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 23.04.1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (DZ.U. z 1964r. nr 16 poz. 93 z p. zm.) małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r., sygn. GZ 71/04 , ONSAiWSA). Po drugie natomiast dlatego , że faktycznie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. A.K. cały czas prowadzi działalność gospodarczą w ramach Zakładu Produkcyjno Handlowego "A", obracając dużymi sumami (obrót firmy w czerwcu 2009r. wyniósł 50 162,13 zł. ). Warto też zauważyć, iż firma w miesiącu czerwcu 2009r. poza kosztami wynagrodzenia i amortyzacji przeznaczyła na "pozostałe wydatki" sumę 13 839,93 zł. Z tych względów zwolnienie D. K. od kosztów sądowych w całości byłoby niezasadne. Sytuacja majątkowa rodziny nie wskazuje bowiem na stan niedostatku czy ubóstwa , o czym świadczyć może fakt, iż na benzynę wydawana jest kwota 300 zł. miesięcznie. Z drugiej jednak strony orzecznik w ocenie zdolności płatniczych strony skarżącej wziął pod uwagę, iż tylko mąż zarabia na utrzymanie rodziny a prowadzona przez niego firma faktycznie w porównaniu z rokiem 2008r. obniżyła dochody. Koszty sądowe w niniejszym postępowaniu nie przyjmują natomiast wartości niskich. Stąd też orzekający stanął na stanowisku, iż zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w ¾ części będzie rozstrzygnięciem odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Nie pozbawi ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąży jej w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować pogorszenie warunków bytowych jej rodziny. W związku z tym , na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.