I SAB/Kr 1/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek (spr.) Sędziowie: WSA Piotr Głowacki WSA Inga Gołowska Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2018 r. sprawy ze skargi B. P. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. w przedmiocie zwrotu wyegzekwowanych należności - s k a r g ę o d d a l a - B. P. wniósł skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie zwrotu bezprawnie wyegzekwowanych kwot. Skarżący podniósł, że zwrócił się do organu o zwrot kwot wyegzekwowanych na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego dnia 4 marca 2015 r. przez Burmistrza Miasta L.. Uzasadnieniem wniosku było to, że organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego) uznał egzekucję za bezprawną. Naczelnik pismem z dnia 4 października 2017 r, znak [...] odmówił zwrotu, nie wydając decyzji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał ponaglenie za bezzasadne. Zdaniem skarżącego sprawa nie została załatwiona i doszło do bezczynności, gdyż wniosek załatwiono zwykłym pismem, a nie decyzją. Skarżący wskazał nadto, że właściwym organem do zwrotu jest Naczelnik Urzędu Skarbowego, zwracając uwagę na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego (I GSK 919/11, II FSK 485/07). Zdaniem skarżącego nie wydając decyzji, organy chcą mu uniemożliwić skorzystanie ze środków zaskarżenia przed sądami administracyjnymi. Odpowiedź organu zawierała wniosek o oddalenie skargi. Wskazano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego w ciągu siedmiu dni, wyjaśniając, jakie kwoty i w jakich dniach zostały wyegzekwowane, przekazane do wierzyciela i jakie kwoty i w jakich dniach zostały zwrócone przez organ egzekucyjny do zobowiązanego. Jeszcze przed złożeniem wniosku organ egzekucyjny dokonał zwrotu należności z tytułu naliczonych kosztów egzekucyjnych i opłaty komorniczej wraz z odsetkami. Poinformował też zobowiązanego, że zwrotu wyegzekwowanej należności głównej, odsetek i kosztów upomnienia może dokonać jedynie wierzyciel – Burmistrz Miasta L.. W odpowiedzi na skargę podkreślono, że do bezczynności nie doszło. Przepisy ustawy egzekucyjnej nie regulują formy rozstrzygnięcia w sprawie zwrotu wyegzekwowanych kwot. Organ nie był zatem zobligowany do wydania postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity : Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. – dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jak wynika z art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W wypadku niestwierdzenia przewlekłości lub bezczynności organu administracji publicznej sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a. W orzecznictwie wskazuje się, że zarzut bezczynności powinien pojawić się wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania np. decyzji lub innego aktu administracyjnego pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma bowiem na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu i rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej. Strona wnosząca do organu administracji publicznej żądanie określonej treści ma prawo domagać się rozstrzygnięcia o jej prawach i obowiązkach na podstawie i w granicach zakreślonych obowiązującymi przepisami prawa, w tym regułami proceduralnymi oraz normami kompetencyjnymi wyznaczającymi zakres właściwości tego organu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2018 r., I OSK 1689/17, Lex nr 2436444). Oceniając, czy organ administracji pozostaje w bezczynności należy zatem stwierdzić, czy organ ten był zobowiązany – i jednocześnie uprawniony – do wydania decyzji albo postanowienia, względnie do dokonania jakiejś czynności materialnotechnicznej. Zgodnie z art. 60 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej: u.p.e.a.) umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności. Jak słusznie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 maja 2008 r., II FSK 485/07 (Lex nr 471289), następstwem umorzenia postępowania egzekucyjnego staje się zwrot kwoty wyegzekwowanej lub wpłaconej dobrowolnie. W tym przedmiocie organ egzekucyjny nie wydaje żadnego postanowienia. Nie przewiduje tego żaden przepis u.p.e.a. Zwrot wspomnianej kwoty stanowi czynność materialnotechniczną. Ewentualne zaniechanie zwrotu otrzymanej kwoty może być rezultatem różnych okoliczności, w tym m.in. zaliczenia jej na inne zobowiązania. Nadto należy podzielić pogląd, stosownie do którego regulacja art. 60 § 1 u.p.e.a. nie daje podstawy prawnej do domagania się przez dłużnika zwrotu wyegzekwowanych należności - zwłaszcza w takim przypadku, gdy przekazane zostały one wierzycielowi (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2001 r., I SA/Ka 2456/99, Lex nr 48503). W niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem. Jak wynika z akt sprawy, wyegzekwowane od skarżącego kwoty zostały przekazane wierzycielowi (Burmistrzowi Miasta L.) w dniach 28 grudnia 2015 r. oraz 27 stycznia 2016r., po pomniejszeniu o opłatę komorniczą. Po umorzeniu postępowania egzekucyjnego i uostatecznieniu się postanowienia w tej materii, organ egzekucyjny zwrócił na rachunek bankowy skarżącego: pobrane koszty egzekucyjne, odsetki ustawowe od wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych, opłaty komornicze oraz odsetki ustawowe od opłat komorniczych. Organ egzekucyjny w przedmiocie zwrotów tych kosztów, opłat i odsetek nie miał ani obowiązku, ani kompetencji do wydania postanowienia. Wykonał czynność materialnotechniczną – zwrot kwot pieniężnych na rachunek skarżącego – oraz pisemnie poinformował go o zwróconych kwotach. Z akt sprawy wynika nadto, że kwoty egzekwowanej należności (w transzach: 36 580,69 zł oraz 31 098,91 zł) zostały przekazane wierzycielowi, tj. Burmistrzowi Miasta L.. Organ egzekucyjny nie mógł ich zwrócić skarżącemu. Czynności egzekucyjne uległy co prawda uchyleniu (art. 60 § 1 u.p.e.a.), niemniej jednak na organie nie może ciążyć obowiązek zwrotu kwot pieniężnych, których już on nie posiada, a przekazał wierzycielowi. W takim wypadku obowiązek zwrotu wyegzekwowanych kwot głównej należności wraz z odsetkami spoczywa na wierzycielu, tj. Burmistrzu Miasta L.. Wobec powyższego organ egzekucyjny, tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego nie pozostaje w bezczynności. Zwrócił on skarżącemu te kwoty, które pobrał sam na własny rachunek jako organ, wykonujący egzekucję, przy czym wydanie formalnego rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia) nie było prawem ani wymagane, ani dopuszczalne. Bezczynnością nie jest też zaniechanie przekazania należności głównej, tę bowiem organ wyegzekwował na rzecz wierzyciela i temu wierzycielowi przekazał. Naczelnik Urzędu Skarbowego nie mógł zatem tych kwot zwrócić, przy czym zaniechanie zwrotu również nie wymagało wydania jakiegokolwiek aktu administracyjnego. Wobec powyższego Sąd, nie stwierdzając bezczynności organu, skargę oddalił, za podstawę biorąc art. 151 p.p.s.a.