II SA/Kr 100/09
WyrokWSA w Krakowie2009-02-25
Skład orzekający: Joanna Tuszyńska, Krystyna Daniel, Aldona Gąsecka - Duda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może wydać nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wzniesionego bez pozwolenia na budowę, jeśli nie istnieje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ani ostateczna decyzja o warunkach zabudowy, a jednocześnie przepis dotyczący legalizacji samowoli budowlanej (art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego) został uznany za niekonstytucyjny w części dotyczącej "w dniu wszczęcia postępowania"?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie może wydać nakazu rozbiórki obiektu budowlanego wzniesionego bez pozwolenia na budowę, jeśli nie istnieją przesłanki do legalizacji określone w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. W szczególności, jeśli przepis dotyczący warunków zabudowy został uznany za niekonstytucyjny, a budowa nie narusza przepisów techniczno-budowlanych, organ powinien ocenić możliwość legalizacji, a nie automatycznie nakazać rozbiórkę. Sąd, związany orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, musi uwzględnić niekonstytucyjność przepisu przy kontroli decyzji administracyjnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ pierwszej instancji nakazał rozbiórkę, wskazując na brak pozwolenia na budowę oraz brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i decyzji o warunkach zabudowy. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie początkowo oddalił skargę, uznając, że brak planu lub decyzji o WZ uniemożliwia legalizację. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, wskazując na konieczność uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego niekonstytucyjności art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego. Następnie WSA w Krakowie, rozpoznając sprawę ponownie, uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, oraz zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego kwotę 757 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Aldona Gąsecka - Duda Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2009 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 28 lutego 2005 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego kwotę 757 zł ( siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. decyzją z [...] stycznia 2005r. Nr [...] na podstawie art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 2, art. 83 ust. 1 i art. 48.ust. 1 ustawy z 7. 07. 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. nr 207, poz. 20 T6 ze zm. ) oraz art. 104 kpa nakazał J.G.-M. rozbiórkę budynku murowanego, niepodpiwniczonego, pięciokondygnacyjnego w Z.-P. , wzniesionego na działce nr [...] obr. [...], bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że w trakcie oględzin stwierdzono, iż w zachodniej części w/w działki znajduje się budynek murowany, niepodpiwniczony, pięciokondygnacyjny, w tym trzy kondygnacje nadziemne oraz dwie kondygnacje i strych. Dach dwuspadowy - kryty blachą stalową dachówkową, ściany murowane, stropy żelbetowe, pow. zabudowy 20.00 x 12.00 m. Budynek jest w stanie surowym otwartym. Inwestor J.G.M. oświadczył, że roboty budowlane są prowadzone od końca kwietnia 2004 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Stwierdzono, że w rejestrach nie figuruje sprawa z wnioskiem o wydanie warunków zabudowy na działkę [...] obr.[...]. Zatem dla przedmiotowej działki Urząd nie wydał żadnych warunków zabudowy. Jednocześnie ustalono, że Miasto Z. nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, -zatem brak możliwości stwierdzenia zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W rejestrach nie figuruje też sprawa z wnioskiem o wydanie warunków zabudowy na działkę [...] obr. [...]- brak więc możliwości stwierdzenia zgodności budowy z ustaleniami ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z tych względów organ zastosował art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., po rozpatrzeniu odwołania J.G.M. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że możliwość legalizacji samowolnie wybudowanego lub będącego w budowie obiektu budowlanego będzie możliwa, jedynie przy jednoczesnym spełnieniu warunków określonych w pkt 1 i 2 ust. 2 art. 48 ustawy. Przy ustaleniu, iż realizowana inwestycja narusza choćby jeden z warunków tj. albo jest niezgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym albo narusza przepisy w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, organy nadzoru budowlanego zobligowane są do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
W ocenie organu odwoławczego, w sprawie zaistniały przesłanki do wydania nakazu rozbiórki spornego obiektu budowlanego. Bezspornym pozostaje, iż na realizację robót budowlanych polegających na budowie budynku przez J.G.M. przed ich rozpoczęciem wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, a takim pozwoleniem inwestor nie dysponuje. W trakcie prowadzonego postępowania, organ pierwszej instancji ustalił, iż brak jest obecnie dla miasta Z. obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Ustalono również, że inwestor nie dysponuje decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla działki nr [...] obr. [...] w Z. Powyższe w ocenie organu odwoławczego powoduje, iż brak jest możliwości legalizacji spornego obiektu budowanego.
Skargę na powyższa decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J.G.-M. zarzucając błędne zastosowanie przepisów ustawy - Prawo budowlane, w zakresie normy prawnej objętej art. 48, a także obrazę przepisów k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części a w związku tym wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Skarżący zwrócił uwagę, że warunkiem prawidłowego wydania decyzji w sprawie przez organy nadzoru budowlanego jest właściwa analiza całości norm prawnych w tym Ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nie zaś ograniczenie ich stosowania poprzez zbadanie zaistnienia bądź nie zaistnienia przesłanek opisanych w niektórych z zawartych w niej normach prawnych. Wskazówką dla organów nadzoru budowlanego w ramach rozpoznania sprawy administracyjnej winny być rozwiązania prawne objęte procedurą uzyskania decyzji o warunkach zabudowy w ramach której, możliwe jest w braku istnienia planu zagospodarowania przestrzennego ustalenie, czy inwestycja nie narusza ładu przestrzennego gminy.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 25 maja 2007 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 620/05 oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) i stwierdził, że kontrolowana decyzja nie narusza prawa i wyjaśnił, iż w sprawie ma zastosowanie art. 48 ustawy z 7. 97. 1994 r. - Prawo budowlane, znowelizowanej w 2003 r. (Dz. U. z 2004 r.. Nr 6, poz. 41 z późn. zm.), bowiem jest rzeczą bezsporną, wynikającą wprost z zebranego materiału dowodowego, że J.G.M. wybudował na działce nr [...] obr. [...] w Z. budynek wielokondygnacyjny bez pozwolenia na budowę.
Sąd podkreślił, że art. 48 ust. 1. Prawa budowlanego w sposób jednoznaczny przewiduje, że w takiej właśnie sytuacji, w której budynek został wybudowany bez wymaganego na budowę, właściwy organ nakazuje, czyli ma obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego.
Art. 48 ust. 2 pozwala na odstąpienie od decyzji rozbiórkowej i wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, jeżeli łącznie nastąpią dwa warunki. Warunek pierwszy - budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w jego braku z ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Warunek drugi - budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Zdaniem Sądu jest rzeczą oczywistą, że dla spełnienia pierwszego z w/w warunków konieczne jest najpierw samo istnienie w danej miejscowości miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo samo istnienie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Brak tych elementów oznacza wprost, że wyjątek od zasady nakazywania rozbiórki nie może mieć zastosowania.
Sąd l instancji wskazał, że w Z. , w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jak zresztą nadal, nie ma miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a J.G.M. nie posiada decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu swojej działki. W tej sytuacji organy obu instancji nie mogły postąpić inaczej i były zobowiązane wydać decyzję o rozbiórce obiektu.
Odnosząc się do zarzutu skargi Sąd wyjaśnił, iż wobec jasności przepisu powołanego jako podstawa prawna i jasności stanu faktycznego, poszukiwanie dalszych dowodów było zbędne.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J.P.-M. zaskarżając go w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, a nadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, art. 48 ust. 2 ustawy z 7. 07. 1994 r. Prawo budowlane, polegające na ograniczeniu się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie do tylko do gramatycznej wykładni normy art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, w sytuacji gdy zgodnie z wykładnią systemową i funkcjonalną, brak decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, nie może stanowić przeszkody dla postępowania w sprawie legalizacji samowoli budowlanej. Skarżący, powołując się na komentarz ustawy - Prawo budowlane pod red. Z. Niewiadomskiego, (Wydawnictwo C.H. BECK, W-wa 2006 r. ), w odniesieniu do art. 48 ust 2 ustawy, stwierdził, że warunkiem prawidłowego wydania decyzji w przedmiotowej sprawie przez organ nadzoru budowlanego jest właściwa analiza całości norm prawnych, w tym wynikających z ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, nie zaś ograniczenie ich stosowania poprzez zbadanie zaistnienia bądź nie zaistnienia przesłanek opisanych w niektórych z zawartych w niej normach prawnych.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 listopada 2008 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 1374/07 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi l instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu podał, że dopuszczalność legalizacji określonych obiektów ustawodawca uzależnił od zgodności konkretnej budowy z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego). Stwierdzić należy, iż porządek planistyczny na danym obszarze wyznaczają przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 ustawy z 27. 03. 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) dalej zwanej w skrócie u.p.z.p., ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W razie jednak braku planu miejscowego, który jest podstawowym instrumentem prawnym kształtowania przestrzeni, funkcję aktu określającego sposób zagospodarowania i warunki zabudowy terenu, którego dotyczy zamierzona inwestycja, przejmuje decyzja administracyjna (art. 4 ust. 2 u.p.z.p.). Stosownie do art. 59 ust. 1 u.p.z.p. zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy, przy uwzględnieniu regulacji art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym który to przepis statuuje tzw. zasadę dobrego sąsiedztwa (vide wyrok NSA z 27. 03. 2008r. syg. akt II OSK 295/07).
Jednak Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w przedmiotowej sprawie należy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20. 12. 2007 r.( syg. akt P 37/06 Dz. U. Nr 247, poz. 1844) zgodnie z którym "Art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 84 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 i Nr 170, poz. 1217 oraz z 2007 r. Nr 88, poz. 587, Nr 99, poz. 665 i Nr 127, poz. 880), w częściach obejmujących wyrażenie - w dniu wszczęcia postępowania - są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji".
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, tj. od dnia jego wejścia w życie. Fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego podjętego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu. W tym przypadku bowiem należy mieć na uwadze przepis art. 190 ust. 4 Konstytucji RP stanowiący, że "orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądu, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Z przepisu tego wynika, że orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności określonego aktu prawnego z Konstytucją, umową międzynarodową czy ustawą nie znosi automatycznie skutków tego wadliwego aktu w postaci wydanych na jego podstawie orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych czy rozstrzygnięć w innych sprawach. Nie ulega przy tym wątpliwości, że sytuacja opisana w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP odnosi się do okresu sprzed wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą. Powyższe prowadzi do wniosku, że norma prawna uznana za niekonstytucyjną stanowi wadliwą podstawę prawną rozstrzygnięcia organu czy orzeczenia Sądu
Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, Sąd związany jest orzeczeniem o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, a jednocześnie stosownie do art. 1 ustawy z 25. 07. 2002 r.- Prawo o ustroju sadów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne zobligowane są z mocy prawa do uwzględniania w swoich orzeczeniach wyroków Trybunału Konstytucyjnego, które mają moc powszechnie obowiązującą.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22. 02. 2008 r.( syg. akt II OSK 1004/06), z którego wynika, iż "mając na uwadze przepisy art. 190 ust 1 i 4 Konstytucji RP oraz zasady wyrażane w art. 2, 7 i 8 Konstytucji RP, a ponadto przepis art. 45 ust. 1 gwarantujący każdemu prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, w sytuacji kiedy po wydaniu wyroku przez wojewódzki sąd administracyjny zapadnie wyrok Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją przepisu ustawy, który miał zastosowanie w sprawie, wyrok ten powinien uwzględnić w swoim orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny niezależnie od podstaw na jakich została oparta skarga kasacyjna."
Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej Sąd II instancji wyjaśnił, iż nie może być uznana za prawidłową prezentowana w zaskarżonym wyroku interpretacja przepisu art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, sprowadzająca się do tego, iż skoro przedmiotowy obiekt zrealizowano na terenie, na którym brak było miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie wydawania decyzji kontrolowanej przez Sąd pierwszej instancji, a z samodzielnych ustaleń organu wynika, że inwestor nie posiada ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, to brak jest też podstaw do przeprowadzenie procesu legalizacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż Sąd I instancji zaakceptował wadliwą sytuację, w której organ nadzoru budowlanego orzekający w sprawie uznał, iż nie istnieją warunki do legalizacji samowoli budowlanej bez wcześniejszego wydania postanowienia o którym mowa w art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Tymczasem do zadań organu nadzoru budowlanego należy ocena w zakresie o jakim mowa w art. 48 ust 2 pkt 2 Prawa budowlanego, nie zaś w pkt 1 tego przepisu. Jeżeli w ocenie organu nadzoru budowlanego budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, to organ nadzoru budowlanego powinien wydać postanowienie zgodnie z wymogami określonymi w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego i dopiero po przedstawieniu żądanych dokumentów może orzec, czy zostały spełnione warunki wymagane do legalizacji obiektu, w tym również te, o których mowa w ust. 2 pkt 1 powyższego przepisu" (vide wyrok NSA z 22. 02. 2008r., II OSK 1004/06).
Dlatego też mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a.
Zgodnie natomiast z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Bezspornym w sprawie jest, że skarżący J.G.-M. wybudował bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę budynek murowany, niepodpiwniczony, pięciokondygnacyjny w Z.-P. , na działce nr [...] obr. [...] Roboty budowlane przy przedmiotowym budynku zostały rozpoczęte w kwietniu 2004 r. W dniu oględzin przeprowadzonych [...]. 10. 2004 r. przedmiotowy budynek znajdował się w stanie surowym, otwartym.
W myśl art. 48 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2004 r. Nr 93 poz. 888 ze zm.) właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:
1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:
a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
b) ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
W przedmiotowej sprawie organy administracji publicznej uznały, że skoro obiekt został zrealizowany na terenie, na którym brak było miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie wydawania decyzji, a z samodzielnych ustaleń organu wynika, że inwestor nie posiada ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, to brak jest też podstaw do przeprowadzenia procesu legalizacyjnego.
Powyższe stanowisko należy uznać za wadliwe. W szczególności należy zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 20. 12. 2007 r. (syg. akt P 37/06 Dz.U. Nr 247, poz. 1844) uznał, że art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 84 ust. 3 pkt 1 ustawy z 7. 07. 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 i Nr 170, poz. 1217 oraz z 2007 r. Nr 88, poz. 587, Nr 99, poz. 665 i Nr 127, poz. 880), w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji.
Przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, tj. od dnia jego wejścia w życie. Fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego podjętego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu. W tym przypadku bowiem należy mieć na uwadze przepis art. 190 ust. 4 Konstytucji RP stanowiący, że "orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądu, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Z przepisu tego wynika, że orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności określonego aktu prawnego z Konstytucją, umową międzynarodową czy ustawą nie znosi automatycznie skutków tego wadliwego aktu w postaci wydanych na jego podstawie orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych czy rozstrzygnięć w innych sprawach. Nie ulega przy tym wątpliwości, że sytuacja opisana w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP odnosi się do okresu sprzed wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą. Powyższe prowadzi do wniosku, że norma prawna uznana za niekonstytucyjną stanowi wadliwą podstawę prawną rozstrzygnięcia organu czy orzeczenia sądu.
Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji, Sąd związany jest orzeczeniem o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, a jednocześnie stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sadów administracyjnych ( Dz.U Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne zobligowane są z mocy prawa do uwzględniania w swoich orzeczeniach wyroków Trybunału Konstytucyjnego, które mają moc powszechnie obowiązującą.
Mając zatem na uwadze obecne brzmienie art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane organy administracji publicznej winne uwzględnić zmieniony stan prawny przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Następnie należy wskazać, że organy nadzoru budowlanego powinny ustalić, czy budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli zostanie stwierdzone, że takiego naruszenia nie ma to należy wydać postanowienie zgodnie z wymogami określonymi w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego i dopiero po przedstawieniu żądanych dokumentów można orzec, czy zostały spełnione warunki wymagane do legalizacji obiektu, w tym również te, o których mowa w ust. 2 pkt 1 powyższego przepisu.
Z uwagi na powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b ustawy z 30. 08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło