II SA/Kr 1002/14
WyrokWSA w Krakowie2014-10-07
Skład orzekający: Mirosław Bator, Jacek Bursa, Paweł Darmoń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzje administracyjne oparte na przepisie uznanym przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny, mimo odroczenia utraty jego mocy obowiązującej, mogą być podstawą do wymierzenia kary pieniężnej?Ratio decidendi
Decyzje administracyjne oparte na przepisie uznanym przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny są wadliwe, nawet jeśli Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej tego przepisu. Sąd administracyjny ma obowiązek ocenić sprawę z punktu widzenia ochrony praw jednostki i uniknąć stosowania przepisów sprzecznych z Konstytucją. Wymierzenie kary pieniężnej na podstawie niekonstytucyjnego przepisu, bez uwzględnienia indywidualnych okoliczności sprawy, stanowi naruszenie prawa materialnego i proceduralnego.Stan faktyczny
Spółdzielnia Mieszkaniowa została obciążona administracyjną karą pieniężną za zniszczenie drzew spowodowane niewłaściwymi zabiegami pielęgnacyjnymi. Organ I instancji i Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymały decyzję w mocy, uznając odpowiedzialność spółdzielni. Spółdzielnia wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię przepisów o ochronie przyrody oraz stosowanie przepisu, który później został uznany za niekonstytucyjny.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, orzekł o braku możliwości wykonywania zaskarżonej decyzji i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędzia WSA Paweł Darmoń Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2014 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej w A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 14 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary za zniszczenie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej w A. kwotę 12 212 zł (dwanaście tysięcy dwieście dwanaście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 10.02.2012r. nr [...], Burmistrz [...] wydał decyzję wymierzającą administracyjną karę pieniężną [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w A. w kwocie 519.522,90 zł. za zniszczenie siedmiu sztuk drzew - brzóz brodawkowatych rosnących na terenie działki ozn. nr [...] położonej w A., spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych, jednocześnie odroczono termin płatności wyznaczonej kary pieniężnej na okres trzech lat od dnia wydania decyzji prze organ I instancji, z uwagi na możliwość regeneracji przedmiotowych drzew.
Od tej decyzji odwołanie wniosła [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa wskazując na błędne ustalenia faktyczne i wydanie decyzji z naruszeniem norm prawa materialnego i procesowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 14.06.2012 r. nr [...], w oparciu o art. 88 ust. 1 pkt. 3 ust. 3, art. 89 ust. 1, art. 85 ust. 6 ustawy z dnia 16.04.2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22.09.2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów (Dz.U. Nr 219, poz. 2229) w zw. z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13.10.2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306 ze zm.) oraz obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 14.10.2008 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2009 (M.P. Nr 82, poz. 725) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W ocenie organu odwoławczego postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, ustalono fakt posiadania przedmiotowej działki przez spółdzielnię, ustalono okoliczności zniszczenia przedmiotowych drzew, wiek drzew oraz umożliwiono stronie zapoznanie się z aktami sprawy.
Organ szczegółowo przedstawił stan faktyczny, iż pismem z dnia 9.07.2010 r. Stowarzyszenie [...] w W. powiadomiło Burmistrza [...], o zniszczeniu drzew przy budynkach stojących przy ul. W.. Na podstawie wykonanych zdjęć Wydział Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa Urzędu Miejskiego w A. ustalił, że drzewa te rosną na terenie działki ozn. nr ewidencyjnym [...] przed blokiem na ul. W., którego zarządcą i jednocześnie współwłaścicielem jest [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa. Zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie naliczenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew w stosunku do [...] Spółdzielni Mieszkaniowej jako zarządcy nieruchomości. Zgodnie z zapisami zawartymi w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych Ministerstwa Sprawiedliwości działka ozn. nr [...] położona w A. stanowi współwłasność [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w A. i osób fizycznych (mieszkańców bloku ul. W.) posiadających odrębną własność do lokalu. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo uznał za stronę postępowania [...] Spółdzielnię Mieszkaniową, jako podmiot zlecający wykonanie zabiegów pielęgnacyjnych na drzewach rosnących na tym terenie. Na podstawie posiadanych danych tj. protokołów z oględzin terenu z dnia 15.09.2010 r. i 16.11.2010 r. oraz mapy sytuacyjnej dołączonej do pisma ASM z dnia 30.11.2010 r. dokonano naniesienia przedmiotowych drzew na mapę zasadniczą oraz mapę ewidencyjną co jednoznacznie potwierdza, że drzewa poddane zabiegom pielęgnacyjnym rosną na działce ozn. nr [...]. Potwierdził to również rzeczoznawca, który dokonał naniesienia drzew objętych opinią-ekspertyzą na mapę zasadniczą stanowiącą uzupełnienie do jego opinii - ekspertyzy. W trakcie prowadzonego postępowania przed organem I instancji ustalono, że prace pielęgnacyjne na drzewostanie w wyniku których zostały mocno zredukowane korony 7 szt. drzew - brzóz brodawkowatych zostały wykonane przez D. F. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" z siedzibą w K. na zlecenie [...] Spółdzielni Mieszkaniowej. Prace te wg świadka polegały na wykonaniu przycinki drzew. Również przesłuchani w charakterze świadka pilarze oświadczyli, że nie wykonywali pielęgnacji drzew tylko ich przycinkę. W trakcie postępowania ustalono bezspornie, że wiek drzew, na których zostały przeprowadzone zabiegi pielęgnacyjne przekraczał 10 lat, co wynikało również z opinii "Ekspertyzie dendrologicznej dotyczącej 7 sztuk drzew rosnących przy ul. W. w A." wykonanej przez biegłego C. M. (wiek został określony w przedziale 25-30 lat). Ekspertyza ta dostarczyła wiedzy z zakresu oceny wykonania zabiegów pielęgnacyjnych i ich wpływu na dalszy stan zdrowotny drzew. W wykonanej opinii-ekspertyzie zostały określone gatunki drzew, ich wiek i stan zdrowotny. W dniu 16.11.2010 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną połączoną z wizją w terenie. Podczas oględzin dokonano ponownego pomiaru obwodów pni drzew na wysokości 130 cm., zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów.
Dalej wskazano, iż w związku z wejściem w życie w dniu 20.07.2010 r. tj. przed datą wszczęcia postępowania ustawy z dnia 21 maja 2010 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 119 poz. 804) wprowadzone zostały zmiany m.in. w ustawie o ochronie przyrody wprowadzającej pojęcie zabiegów pielęgnacyjnych i ich zakresu.
Zgodnie z brzmieniem wprowadzonego w/w ustawą art. 82 ust. 1a ustawy o ochronie przyrody: "Zabiegi w obrębie korony drzewa na terenach zieleni lub zadrzewieniach mogą obejmować wyłącznie:
1) usuwanie gałęzi obumarłych, nadłamanych lub wchodzących w kolizje z obiektami budowlanymi lub urządzeniami technicznymi;
2) kształtowanie korony drzewa, którego wiek nie przekracza 10 lat;
3) utrzymywanie formowanego kształtu korony drzewa".
Organ odwoławczy podkreślił, iż w kwestii wykonywania zabiegów pielęgnacyjnych, brak jest precyzyjnego zapisu mówiącego co to są zabiegi pielęgnacyjne, jak i kiedy powinny zostać wykonane oraz brak jest norm określających jaki % masy korony może zostać usunięty, aby nie spowodować zniszczenia drzew, poprzez zachwianie jego kondycji biologicznej. Dlatego też, w postępowaniu przed organem I instancji oparto się na wykonanej przez biegłego C. M. opinii, która została opracowana na postawie norm jakościowych dotyczących pielęgnacji drzew obowiązujących w sztuce ogrodniczej. Normy te przewidują, iż w uzasadnionych przypadkach tj. m.in. zachowaniem bezpieczeństwa dla ludzi i mienia, jednorazowy zakres redukcji koron to maksymalnie 25-30% ich masy. W przeciwnym razie nadmierna utrata aparatu asymilacyjnego drzew powoduje zachwianie fizjologicznej równowagi drzewa, skutkującej obumieraniem rośliny. Jak zostało podniesione w opinii-ekspertyzie "Istotą zabiegów pielęgnacyjnych w koronie drzewa są cięcia sanitarne czyli fachowe usunięcie gałęzi suchych, połamanych, porażonych przez choroby i szkodniki oraz zagęszczających wnętrze korony." Prace takie powinna wykonywać ekipa specjalistyczna i pod fachowym nadzorem. O wiedzy specjalistycznej i fachowym nadzorze wykonawcy prac nie świadczy wpis do ewidencji działalności gospodarczej lecz uprawnienia, certyfikaty świadczące o specjalistycznej wiedzy w tym zakresie oraz referencje o wykonywaniu tego typu prac bez zastrzeżeń, a co za tym idzie nabyte praktyką doświadczenie w tej dziedzinie. Wykonawca prac związanych z usuwaniem koron drzew D. F. zeznał, że w momencie wykonywania prac na zlecenie ASM w A. nie posiadał żadnych kwalifikacji do oceny prowadzonych przez jego pracowników prac pielęgnacyjnych w drzewostanie. Zlecenie przez Wykonawcę prac pilarzom posiadającym kilkuletnią praktykę w zakresie przycinki drzew oraz praca w Państwowej Straży Pożarnej nie świadczy o posiadaniu przez nich wiedzy i umiejętności specjalistycznych na prowadzenie zabiegów pielęgnacyjnych w drzewostanie. Potwierdza to umowa zlecenia zawarta pomiędzy właścicielem firmy [...] a pilarzem, która nie zawierała zapisu dotyczącego posiadania uprawnień pielęgnacyjnych w stosunku do przycinki drzew.
Dalej dokonując oceny prawnej organ odwoławczy wskazał na art. 88 ust. 1 pkt. 3 ustawy o ochronie przyrody odnoszący się do wymierzenia kary pieniężnej za zniszczenie drzew spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych. Odpowiedzialność ta jest odpowiedzialnością zobiektywizowaną i wystarczy samo wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu a zniszczeniem drzew. Istnienie tylko tej jednej przesłanki odpowiedzialności wymaga aby udowodnienie jej spełnienia nie budziło żadnych wątpliwości. W ocenie organu Spółdzielnia nie kwestionowała zniszczenia przedmiotowych drzew na działce będącej w jej zarządzie. Nadto stwierdzono brak podstaw do przeprowadzenia tak radykalnych, bo obejmujących ok. 50-60% masy korony zabiegów pielęgnacyjnych. Dlatego też uznano wykonane zabiegi za działanie, które z uwagi na ich zakres, zagrażają zachowaniu żywotności drzew w latach przyszłych, a więc noszą znamiona zniszczenia drzewa.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa zarzucając naruszenie:
- art. 7 oraz art. 8 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności w szczególności nie wyjaśnienie, czy doszło do zniszczenia drzew, a jeśli tak to kiedy nastąpiło zniszczenie, nadto nie wyjaśnienie, czy firma wynajęta przez skarżącą prawidłowo wykonała pielęgnację drzew, oraz poprzez przeprowadzenie postępowania odwoławczego w sposób pobieżny bez wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej,
- art. 77 oraz art. 80 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nie zebranie w całości, co więcej nawet nie rozpatrzenie w całości już zebranego materiału dowodowego,
- art. 136 kpa poprzez jego nie zastosowanie i nie uzupełnienie postępowania dowodowego przez organ odwoławczy w sytuacji gdy zarzuty skarżącej co do decyzji w I instancji wskazały na szereg pytań które organ I instancji, a za nim organ odwoławczy pozostawiły bez odpowiedzi np. czy zniszczenie drzew (jeżeli w ogóle można w niniejszej sprawie mówić o zniszczeniu) mogło zostać spowodowane przez warunki atmosferyczne oraz zbadania, czy zabiegi pielęgnacyjne - do czego wynajął profesjonalną firmę w tym się specjalizującą - zostały wykonane prawidłowo,
- art. 107 § 3 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne skonstruowanie uzasadnienia faktycznego i prawnego;
- art. 88 ust 1 pkt. 3 w zw. z art. 82 ust 1a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.), poprzez ich wadliwą wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, iż strona dopuściła się zniszczenia drzew, a zlecone przez skarżącego profesjonalnej firmie prace nie zostały wykonane prawidłowo, a co za tym idzie doszło do zniszczeń 7 drzew w sytuacji gdy prace wykonano prawidłowo, a jeżeli w ogóle doszło do zniszczeń to były one spowodowane warunkami atmosferycznymi,
- art. 88 ust 3 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nie sprawdzenie, czy zaistniały łącznie wszystkie wymagane przepisem przesłanki zastosowania niniejszego przepisu,
- art. 88 ust 5 i ust 6 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego niezastosowanie i nieustalenie, czy zachodzi możliwość jego zastosowania, a co za tym idzie umorzenie kary w całości lub w części, w sytuacji gdy drzewa zachowały swoją żywotność,
- art. 5 pkt. 21 w zw. z art. 85 ust 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody poprzez wadliwą wykładnię użytego w w/w ustawie pojęcia "terenu zieleni", a w rezultacie podwyższenie kary administracyjnej o 100 % stawki opłaty, bowiem organ odwoławczy nie sprawdził czy organ I instancji zastosował prawidłową wykładnię użytego w w/w ustawie pojęcia "terenu zieleni", a co za tym idzie, czy podwyższenia kary administracyjnej o 100 % dokonano w sposób prawidłowy.
W oparciu o powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów.
W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2013r. sygn. II SA/Kr 1643/12 WSA w Krakowie zawiesił postępowanie sądowe, z uwagi na toczące się w Trybunale Konstytucyjnym do sygn. akt SK 6/12 sprawy o zbadanie zgodności z art. 2, art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP, m.in. art. 88 ust. 1 i art. 89 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12 orzekł, iż art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez to, że nakładają obowiązek nałożenia przez właściwy organ administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia w sztywno określonej wysokości bez względu na okoliczność takiego czynu - nie są zgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Postanowieniem z dnia 9 lipca 2014 r. Sąd podjął postępowanie sądowe w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.
Skarga jest zasadna, gdyż zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są wadliwe, gdyż zostały wydane w oparciu o art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, który to przepis Trybunał Konstytucyjny uznał w w/w wyroku z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12 za niekonstytucyjny. Oznacza to, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.)
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wprawdzie art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody utraci moc obowiązywania z upływem 18 miesięcy od daty ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, to jednak sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał, że sama okoliczność przesądzenia przez Trybunał niekonstytucyjności przepisu art. 89 ust 1 ustawy o ochronie przyrody przesądza, iż zaskarżone decyzje są wadliwe. Podkreślić tu należy, iż co do art. 89 ust 1 cyt. ustawy Trybunał stwierdził, iż niekonstytucyjność dotyczy sztywnej wysokości tej kary bez uwzględnienia okoliczności w jakiej ewentualny delikt administracyjny został popełniony, tj. jakie były okoliczności wycięcia lub uszkodzenia drzewa. W kontrolowanej w niniejszym postępowaniu sprawie spór zaś dotyczył takich okoliczności zniszczenia koron drzew jak: warunki atmosferyczne oraz oceny prawidłowości podjętych przez skarżącą spółdzielnię zabiegów pielęgnacyjnych przez wynajętą firmę w celu poprawy stanu drzew. Okoliczności tych organy nie uwzględniły przy wymierzeniu kary administracyjnej, ograniczając się do zastosowania "sztywnej kary" oraz domniemania, iż karę taką ponosi zawsze właściciel i zarządzający posesją, na której się znajdowały drzewa względem których podjęte zostały kwestionowane przez organy administracyjne zabiegi pielęgnacyjne, co w kontekście wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego należy uznać za wadę dyskwalifikującą decyzje organów obu instancji. W ocenie Sądu z tezy zapadłego wyroku TK wynika, iż istotna jest proporcjonalność wymierzonej kary administracyjnej w stosunku do wagi naruszonego dobra, a zatem do podstawowych okoliczności, które winny być uwzględnione przy wymierzeniu kary administracyjnej należą conajmniej stan zdrowotny wyciętego drzewa, rodzaj i rozmiar wyrządzonej szkody, stopień zawinienia sprawcy szkody, jego motywacja i sposób zachowania się, a także jego warunki i właściwości osobiste.
W ocenie Sądu odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązywania powołanego przepisu art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nie wpływa na ocenę, iż organ orzekał na podstawie przepisu sprzecznego z normą konstytucyjną, a tym samym orzeczenie to jest wadliwe. Nie można bowiem do stanów faktycznych zaistniałych przed datą wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny stosować przepisów, których niezgodność z konstytucją Trybunał ten przesądził. Jak podnosi się w orzecznictwie sądowym, przepis prawa uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt l FSK 2075/08, opub. w LEX nr 593807; a także w wyroku z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1745/07). Obowiązywania aktu nie powinno się utożsamiać z obowiązkiem jego stosowania (por. J. Trzciński, Glosa do wyroku TK z dnia 23 października 2007r., P 10/07, ZNSA 2008, nr 1), a stosowanie przez sąd przepisu, który orzeczeniem TK, ostatecznym i powszechnie obowiązującym, został uznany za niezgodny z Konstytucją, nawet, gdy Trybunał odroczył utratę jego mocy obowiązującej, kłóciłoby się z logiką stosowania prawa. Należy przyjąć, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z konstytucją kontrolowanej normy umożliwia sądom odstąpienie od zasad wyznaczanych przez reguły determinujące datę, na którą określa się stan prawny miarodajny dla orzekania. Ta autonomia interpretacyjna przysługująca sądom znajduje swoją podstawę w art. 8 Konstytucji RP, będąc wyrazem bezpośredniego stosowania konstytucji poprzez kierowanie się wykładnią zgodną z konstytucją. Byłoby nielogiczne, gdyby dopuszczając - w celu przywrócenia stanu konstytucyjności - możliwość wznowienia postępowania w sprawach już rozstrzygniętych na podstawie norm uznanych za niekonstytucyjne, ustrojodawca dopuszczał dalsze naruszanie konstytucji na przyszłość, przez bezwzględny nakaz dalszego stosowania przepisu już uznanego za niekonstytucyjny (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2007r., sygn. akt K 8/07, OTK-A 2007, nr 3, poz. 26; także wyrok TK z 23 października 2007, P 28/07, OTK-A 2007, nr 9, poz. 106). Wobec spraw będących w toku sąd administracyjny ma zatem możliwość dokonania oceny rozpatrywanej sprawy z punktu widzenia ochrony praw jednostki i uniknięcia sytuacji, kiedy sąd zadając pytanie prawne orzekałby według niekonstytucyjnych przepisów tylko po to, by następnie strona wniosła o wznowienie postępowania na podstawie procedur, o których mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Trudno też byłoby uznać za zgodne z zasadą ekonomiki procesowej zawieszenie postępowania przed sądem i oczekiwanie na wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego przez ustawodawcę, skoro to wykonanie może trwać bardzo długo. Jeżeli więc Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności podstawy prawnej zaskarżonej decyzji z Konstytucją RP, to obowiązkiem sądu administracyjnego jest wskazanie i tej okoliczności, mogącej być przesłanką późniejszego wniosku strony o wznowienie postępowania administracyjnego (art. 145a kpa).
W sprawie poddanej kontroli Sądu, nie może, więc mieć zastosowania zasada tempus regit actum, ze względu na pozbawienie domniemania konstytucyjności tych przepisów, które stanowiły podstawę prawną zaskarżonej i poprzedzającej decyzji. A zatem skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów będących podstawą prawną zaskarżonej decyzji, musi być uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej decyzji (por. K. Gonera, E. Łętowska, "Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności", PiP 2008, z. 5). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym względzie poglądy wyrażane w nowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 21 czerwca 2007r., I OSK 1030/06; także wyrok NSA z 23 lutego 2006r., II OSK 1403/05, NSA z 31 stycznia 2008r., II OSK 1599/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 marca 2007 r., OSNP 2008, z. 5-6, poz. 61, przyjął stanowisko, że odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że przepis uznany za niezgodny z Konstytucją musi być stosowany do daty wskazanej przez Trybunał. Nie jest bowiem tak, że do tak oznaczonego dnia jest on zgodny z konstytucją, a od tego dnia staje się on niezgodny. Przepis uznany za niekonstytucyjny, ma ten charakter od dnia jego wydania, a samo odroczenie utraty mocy obowiązującej ma na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę tegoż przepisu, tak by był on zgodny z konstytucją lub innym aktem nadrzędnym (por. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 290/09). Byłoby przy tym zupełnie nielogicznym i nieuzasadnionym postępowaniem, jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 43/09, opub. w LEX nr 558698, gdyby tylko z uwagi na odroczenie mocy obowiązywania niekonstytucyjnych przepisów, tak organy administracyjne jak i sądy byłyby zobowiązane w majestacie prawa do dalszego tolerowania, a wręcz nakazywania jego stosowania i tym samym naruszania konstytucji. Nie można mówić o bezwzględnej konieczność stosowania przepisu niezgodnego z konstytucją tylko dlatego, że kierując się określonymi względami Trybunał Konstytucyjny odroczył moc obowiązywania takiego przepisu.
Uznając zasadność stanowiska zajmowanego przez sądy w przytoczonym wyżej orzecznictwie i uznając, że jego przedmiot obejmuje zakresem stan faktyczny niniejszej sprawy - pomimo odroczenia utraty mocy niekonstytucyjnych przepisów przez TK zachodzi sprzeczność przepisów ustawy zasadniczej z przepisem który sztywno, bez uwzględnienia okoliczności konkretnej sprawy nakazuje organom administracji ustalać wysokość kary pieniężnej, sąd uznał, iż zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzję i poprzedzającej jej decyzji organu l instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Dodatkowo zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszyły przepisy postępowania tj. art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w zakresie wykorzystania jako dowodu w sprawie ustaleń opinii biegłego C. M. (ekspertyza dendrologiczna - k. 16-27 akt adm.), w której posłużono się rozumieniem zabiegów w obrębie korony drzewa określonym w art. 82 ust. 1a ustawy o ochronie przyrody – cięcia sanitarne, usunięcie gałęzi suchych i połamanych, czyli przyjęto rozumienie jakie weszło do obrotu prawnego dopiero w dniu 20.07.2010r. na mocy art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 maja 2010 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 Nr 119, poz. 804), kiedy poddane badaniu w sprawie i zakwestionowane przez organ zabiegi pielęgnacyjne miały miejsce jak ustalono w opinii w grudniu 2009r. Skarżone organy administracyjne także bezzasadnie wykorzystały wskazany przepis, aby wykazać, iż zabiegi jakim poddała drzewa strona skarżąca nie mieściły się w pojęciu zabiegów w obrębie korony drzewa określonych w art. 82 ust. 1a ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie z jego brzmieniem zabiegi w obrębie korony drzewa na terenach zieleni lub zadrzewieniach mogą obejmować wyłącznie:
1) usuwanie gałęzi obumarłych, nadłamanych lub wchodzących w kolizje z obiektami budowlanymi lub urządzeniami technicznymi;
2) kształtowanie korony drzewa, którego wiek nie przekracza 10 lat;
3) utrzymywanie formowanego kształtu korony drzewa.
Jednakże w grudniu 2009r. definicja taka jeszcze nie obowiązywała w obrocie prawnym, stąd należało ocenić podjęte działania pielęgnacyjne w oparciu o przepisy wówczas obowiązujące, które wówczas nie wprowadzały tak rygorystycznych norm. W tych okolicznościach czynienie stronie skarżącej zarzutu w postaci niezachowania norm pielęgnacyjnych, jakie jeszcze nie obowiązywały jest również naruszeniem zasady zaufania do władzy publicznej, określonej w art. 8 kpa.
O tym, że uchylona decyzja nie może być wykonywana Sąd orzekł w oparciu o art. 152 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło