II SA/Kr 1003/13

WyrokWSA w Krakowie2013-10-25

Skład orzekający: Joanna Tuszyńska, Krystyna Daniel, Aldona Gąsecka-Duda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę może zostać wydana, gdy inwestor nie wykazał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w sposób zgodny z prawem, a także gdy nie uzyskano wymaganych decyzji środowiskowych i wodnoprawnych?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przepisów Prawa budowlanego. Kluczowe naruszenia dotyczyły braku wykazania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w sposób zgodny z prawem (w tym wadliwe ustanowienie kuratora dla nieznanych właścicieli i nieżyjących osób) oraz braku uzyskania wymaganych decyzji wodnoprawnych i środowiskowych dla budowy kabla energetycznego. Sąd wskazał również na wadliwość etapowania inwestycji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody z 1999 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę rurociągów tłocznych wraz z kablem energetycznym. Organy administracji I i II instancji wydały pozwolenie, mimo zastrzeżeń stron dotyczących m.in. braku prawa do dysponowania terenem, utraty ważności decyzji o warunkach zabudowy, braku wymaganych uzgodnień i pozwoleń. Strony podnosiły również zarzuty dotyczące wadliwego ustanowienia kuratora dla właścicieli nieruchomości oraz braku decyzji wodnoprawnych i środowiskowych dla kabla energetycznego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska / spr. / Sędziowie WSA Krystyna Daniel Aldona Gąsecka- Duda Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2013 r. sprawy ze skargi JG. , Z.C. D.K. i S.S., , na decyzję Wojewody z dnia 23 września 1999 r., znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Prezydent Miasta decyzją z dnia 9 sierpnia 1999 r. na podstawie art. art. 28 i art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89 póz. 414, ze zm.) zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji SA w K. na zamierzenie inwestycyjne: Rurociągi tłoczne R. wraz z kablem energetycznym 15kV dla zasilania przepompowni ścieków R. - wzdłuż rz.D. na odcinku od przepompowni ścieków realizowanej na działce nr [...] obręb [...] Podgórze do oczyszczalni ścieków "[...]" w K. zlokalizowanego na działkach o numerach ewidencyjnych: - [...], [...], [...], [...] obręb [...], * [...], [...], [...], [...] obręb [...], * [...], [...] obręb [...], * [...], [...] obręb [...] (wszystkie – K.)! Jednocześnie organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, wskazując, że jest to niezbędne ze względu na ważny interes społeczny. Realizacja przedmiotowej inwestycji jest konieczna, gdyż umożliwi odprowadzenie ścieków sanitarnych z osiedla [...] i rejonu osiedli [...]. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" realizująca oś. [...] oraz prywatni inwestorzy zrzeszeni w społecznych komitetach wykonują sieć kanalizacji sanitarnej ww. osiedlach, która to sieć nie może funkcjonować bez odbiornika. Termin budowy przedmiotowej inwestycji został opóźniony z uwagi na przeszkody formałno-prawne spowodowane trudnościami w uzyskaniu przez inwestora prawa do dysponowania terenem. Inwestycja ta ma służyć celom ogólnospołecznym i bez jej realizacji nie jest możliwe podłączenie nowozbudowanej i rozbudowywanej sieci kanalizacji sanitarnej do oczyszczalni ścieków w P., a tym samym nie jest możliwe zasiedlenie już wybudowanych mieszkań. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności jest zatem w pełni uzasadnione, zarówno ważnym interesem społecznym, ochroną zdrowia ludzkiego (zagrożenie epidemiologiczne terenów osiedla [...]) jak i zabezpieczeniem gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami. W uzasadnieniu organ podał, że wniosek o wydanie pozwolenia na budowę został złożony w terminie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu Nr [...] z dnia 31 lipca 1997r. znak: [...]. Inwestor wykazał się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Lokalizacja obiektu jest zgodna z Miejscowym Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego m. K. zatwierdzonym uchwałą Nr VIl/58/94 Rady Miasta Krakowa z dnia 16 listopada 1994r., zmieniającą uchwałę w sprawie Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego m. Krakowa ogłoszoną w Dz. Urzędowym woj. krakowskiego Nr 24 póz. 108 z dnia 16 grudnia 1994r. wraz z uchwałą Nr XXXW229/88 Rady Miasta Krakowa z dnia 25 kwietnia 1988 r. oraz warunkami ochrony środowiska. W toku postępowania strony wniosły zastrzeżenia w przedmiocie: braku decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla kabla energetycznego 15kV zasilającego przepompownie ścieków "[...]", braku po stronie inwestora prawa do dysponowania terenem, utraty ważności decyzji o WZiZT Nr [...] z dnia 31 lipca 1997r dotyczącej rurociągów tłocznych, nieusunięcie nieprawidłowości w dokumentacji technicznej, który to obowiązek został nałożony na inwestora w stosownym postanowieniu, braku uzgodnień z właścicielami działek położonych na trasie przedmiotowej inwestycji co do przebiegu trasy przedmiotowej inwestycji, wprowadzenia w błąd przez Inwestora, że budowa dotyczy kolektora ściekowego do którego będzie można podłączyć w przyszłości obiekty budowlane. Ponadto właściciele działek nr. [...], [...] obręb [...] i nr [...] obręb [...] wnieśli o wykupienie ww. działek przez inwestora. Odnosząc się do tych zastrzeżeń, organ wyjaśnił, że decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu jest wymagana jedynie wtedy, gdy wykonanie obiektu budowlanego powoduje zmianę zagospodarowania terenu (art. 39 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym). Z uwagi na zaprojektowanie kabla 15kV w pasie ochronnym projektowanych rurociągów tłocznych, nie zachodzi konieczność wydania decyzji o WZiZT dla kabla 15kV, gdyż jego budowa nie zmieni sposobu zagospodarowania terenu. W czasie wydawania decyzji o WZiZT nr [...] z dnia 31 lipca 1997r. dotyczącej przedmiotowych rurociągów tłocznych inwestor posiadał zapewnienie dostawy energii elektrycznej z istniejącej na działce nr [...] obręb [...] Podgórze przepompowni wód opadowych. W fazie sporządzania dokumentacji projektowej ujawniła się możliwość zasilania przepompowni ścieków ze źródeł własnych MPWiK tj. ze stacji transformatorowej nr [...] położonej na terenie oczyszczalni ścieków "[...]". Inwestor posiada prawo do dysponowania terenem na cele budowlane w postaci umów z właścicielami działek oraz w postaci decyzji wydanych przez Prezydenta Miasta z dnia 4 sierpnia 1999r., znak: [...] i z dnia 25 maja1999r., znak: [...]. Decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nr [...] z dnia 31 lipca 1997 r. utraciła ważność w dniu 31 lipca 1998 r., ale zgodnie z dyspozycją art. 32 ust. 4 w związku z art. 33 ust. 2 ustawy Prawo budowlane pozwolenie na budowę może zostać wydane, jeżeli wniosek w tej sprawie złożony został przez inwestora w terminie ważności decyzji WZiZT. Wniosek o wydanie pozwolenia na budowę wpłynął do organu w dniu 22 lipca 1998 r. W toku prowadzonego postępowania organ administracyjny stwierdził, że decyzja WZiZT nr [...] z dnia 22 lipca 1997 r., którą legitymuje się wnioskodawca jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta K. i wniosek o udzielenie pozwolenia na budowę złożony został w terminie ważności decyzji WZiZT. W przedmiotowej sprawie spełniona została zatem dyspozycja art. 32 ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Organ wyjaśnił również, że wydał decyzję o pozwoleniu na budowę dla przepompowni ścieków po uzupełnieniu przez Inwestora niezbędnych dokumentów, z warunkiem, że zasilanie przepompowni w energię elektryczną i rurociągi tłoczne będą przedmiotem odrębnej decyzji o pozwoleniu na budowę, którą to decyzję inwestor winien uzyskać przed uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego (pkt.5 w/w decyzji o pozwoleniu na budowę dla przepompowni ścieków). Inwestor dokonywał uzgodnień z właścicielami poszczególnych działek położonych na trasie przedmiotowej inwestycji, o czym świadczą zawarte umowy z większością właścicieli. Trasa rurociągów tłocznych jest zgodna z zakresem inwestycji zatwierdzonym w cytowanej wyżej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a dokumentacja projektowa została pozytywnie uzgodniona z odpowiednimi instytucjami branżowymi. Prawo budowlane nie przewiduje możliwości odmowy zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę na wniosek stron, jeżeli inwestor złożył wymagane obowiązującymi przepisami dokumenty i wykazał się prawem do dysponowania terenem na cele budowlane. W § 2 umów zawartych pomiędzy właścicielami poszczególnych działek a firmą "I" działającą w imieniu inwestora tj.MPWiK SA zawarte jest stwierdzenie, ze przez w/w działki przebiegać będzie trasa rurociągów tłocznych do oczyszczalni ścieków w P.. Tak więc należy domniemywać, że właściciele działek byli zaznajomieni z charakterem inwestycji. Kserokopie oświadczeń stron w sprawie z zastrzeżeniami wniesionymi w trakcie postępowania administracyjnego przesłano inwestorowi do wiadomości. Wreszcie wskazano, że pozyskanie terenu na cele budowlane dla realizacji uzbrojenia podziemnego winno być rozwiązane na drodze umowy cywilno-prawnej zawartej pomiędzy inwestorem a właścicielami poszczególnych działek. W przypadku braku porozumienia z właścicielami działek, inwestor winien uzyskać decyzję administracyjną zezwalającą na wejście w teren. Inwestor uzyskał stosowne decyzje i stanowią one prawo do dysponowania terenem w rozumieniu art. 33 ustawy Prawo Budowlane. Odwołania od ww. decyzji wnieśli: S. S., A. i T. C., J. G., W. M., B. P., U. W. i E. M.. S. S. wskazał, że zaskarżona decyzja ogranicza jego prawo jako współwłaściciela działek [...] i [...] oraz obniża wartość nieruchomości. Ponadto inwestor nie ma prawa wejść na teren nieruchomości, gdyż do chwili wniesienia odwołania odwołujący się nie otrzymał żadnej decyzji w tym zakresie. Zaprotestował przeciwko nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, gdyż, jego zdaniem, rozbudowa sieci kanalizacyjnej nie może odbywać się kosztem właścicieli nieruchomości. B. P., U. W. i E. M. oraz J. G. i W. M., a także A. C. i T. C. wnieśli osobnymi pismami, o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji odmownej, a także stwierdzenie nieważności decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: - art. 33 ust.2 pkt.3 ustawy Prawo budowlane przez nieuzyskanie przez inwestora ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla kabla energetycznego 15 KV zasilającego projektowaną przepompownię ścieków, pomimo że art.39 pkt.1 i pkt. 2 ustawy tego wymaga; - art. 33 ust.2 pkt. 1 ustawy Prawo budowlane przez nieuzyskanie przez inwestora decyzji administratora wałów przeciwpowodziowych i pozwolenia wodnoprawnego na przejście kablem ziemnym 15 KV w pasie do 50 m od stopy prawego wału przeciwpowodziowego rzeki D.; art. 32 ust.4 pkt.2 oraz art.33 ust.2 pkt.2 ustawy Prawo budowlane przez nie uzyskanie Inwestora prawa do dysponowania terenem; * art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a. przez nieuwzględnienie okoliczności dotyczących nieważności z dniem 31 lipca 1998 decyzji Wydziału Architektury Urzędu Miasta z dnia 31 lipca 1997 o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu - mimo że o nieważności tej decyzji wypowiedział się organ drugiej instancji tj. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w decyzji znak [...] z dnia 27 kwietnia 1999 r.; * art. 108 k.p.a. przez nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności mimo, że nie zachodzi żadna przyczyna przewidziana w tym przepisie, a w szczególności nie zachodzi przesłanka ważnego interesu społecznego; * 33 ust.2 pkt.3 ustawy Prawo budowlane oraz ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym przez uwzględnienie decyzji Urzędu Miasta Wydział Architektury nr [...] z dnia 31 lipca 1997 r., która z uwagi na upływ czasu utraciła swoją ważność, albowiem w samej decyzji wskazano, że wiąże ona tylko do 31 lipca 1998 r.; * art. 124 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez pominięcie przez inwestora drogi negocjacji z właścicielami gruntów; * art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez pominięcie uzyskania uprawnienia do gruntu drogą wykupu działek; * pominięcie okresu na jaki okres miałoby nastąpić zajęcie terenu przez inwestora oraz okresu w jakim miałoby nastąpić naprawienie szkody; * art.33 ust. 2 pkt. 1 ustawy Prawo budowlane przez brak uzgodnień z właścicielami działki co do trasy rurociągu i kabla energetycznego; * art.35 ust. 1 pkt.2 ustawy Prawo budowlane poprzez wydanie w/w decyzji pomimo braku kompletności projektu budowlanego i posiadania wymaganych uzgodnień i pozwoleń; * art.35 ust.3 ustawy Prawo budowlane przez brak nałożenia postanowienia na przedstawiającego projekt obowiązku usunięcia nieprawidłowości i określenia terminu a po jego bezskutecznym upływie wydania decyzji o odmowie udzielenia zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę; - art.32 ust. 1 ustawy Prawo budowlane przez wydanie w/w decyzji pomimo nie uzyskania przez inwestora wymaganych przepisami szczegółowymi uzgodnień i pozwoleń; * art. 35 § 3 k.p.a. poprzez przekroczenie terminów załatwiania sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego a określonych w tym artykule; * pominięcie faktu, iż działki przez które prowadzony jest rurociąg i kabel energetyczny 15 KV, tracą wszelką wartość gospodarczą i rynkową nie tylko z uwagi na sam rurociąg i kabel, lecz także ze względu na konieczność dostępu w czasie awarii - w każdym miejscu i w każdym czasie i pominięcie faktu że zarówno rurociąg jak i kabel zgodnie ze sztuką projektową powinien przebiegać w granicy działek, a nie przez ich środek. Nie zostało to uwzględnione, pomimo wielokrotnego pisemnego wskazania tego faktu przez właścicieli i proponowania konkretnych rozwiązań nie doprowadzających do całkowitej utraty wartości działek. Wojewoda decyzją z dnia 23 września 1999 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 uchylił zaskarżoną decyzję w części nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności i w tej części umorzył postępowanie w l instancji, w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że realizacja przedmiotowej inwestycji umożliwi odprowadzenie ścieków sanitarnych z osiedla [...] i rejonu osiedli P. i R., czyli ma służyć mieszkańcom, nie może to jednak odbywać się kosztem innych mieszkańców. Nie zaistniały przesłanki określone w art. 108 § 1 kpa. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniach, organ II instancji wyjaśnił, że z uwagi, iż projektowany kabel energetyczny 15 kV (we wspólnym wykopie) umiejscowiony w odległości 1,5 m od projektowanych rurociągów, częściowo po północnej, częściowo po południowej stronie ich trasy, t.j. w strefie ochronnej rurociągów wynoszącej 5 metrów po obu stronach rurociągów, nie powoduje zmiany sposobu zagospodarowania terenu, zatem stosownie do art.39 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym - nie wymaga ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Nadto Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w K., jako zarządca wałów przeciwpowodziowych na rz. D. wyraził zgodę (pismo z 23 marca 1998 r.) na czasowe zajęcie zarządzanego przez siebie terenu, pod warunkiem uzyskania przez inwestora zwolnienia z zakazów wynikających z ustawy Prawo wodne. Inwestor uzyskał wymagane decyzje zgodnie z projektem budowlanym, w którym jednym z elementów jest kabel 15 kV zasilający przepompownię ścieków, bez którego całe przedsięwzięcie budowlane nie mogłoby funkcjonować (z dnia 29 lipca 1999 r., znak: [...] i z dnia 28 lipca 1999 r., znak: [...]). Organ odwoławczy wskazał, że po analizie materiału dowodowego w sprawie podziela stanowisko Prezydenta Miasta zawarte w zaskarżonej decyzji, nie znajduje uzasadnienia również dla pozostałych zarzutów. Inwestor wykazał się prawem do dysponowania terenem (umowy z właścicielami działek, decyzja z dnia 25 maja 1999 r., znak: [...] zezwalająca na czasowe zajęcie terenu), przedłożył projekt budowlany wykonany przez uprawnione osoby i posiadający uzgodnienia ZUDP, jak również zgodny z ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia 31 lipca 1997 r. Wymagania określone w art.35 ust 1 i 2 oraz w art. 32 ust. 4 ustawy Prawo budowlane zostały spełnione. S. S. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie skargę na decyzję Wojewody, domagając się jej uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący nie zgodził się z organem II instancji, że położenie kabla energetycznego obok projektowanych rurociągów nie powoduje zmiany sposobu zagospodarowania terenu, dlatego też nie jest wymagane ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Ułożenie kabla energetycznego nie może być traktowane jako jedna inwestycja z rurociągiem i powinno być poprzedzone prawem przewidzianymi procedurami, łącznie ze zgodą skarżącego na tego rodzaju inwestycję. Ponadto niezgodne z prawdą jest stwierdzenie, że inwestor legitymował się prawem do dysponowania terenem, albowiem decyzja z dnia 25 czerwca 1999 r. znak: [...] w sprawie czasowego wejścia na teren działki nr [...] i [...] została przez skarżącego zaskarżona do SKO. Skargę wnieśli również A. C., T. C. oraz J. G.. Skarżący powtórzyli zarzuty podniesione w odwołaniu (za wyjątkiem tych dotyczących nałożenia rygoru natychmiastowej wykonalności). W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił, że decyzją z dnia 25 maja 1999 r. zezwolono inwestorowi na czasowe zajęcie terenu. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na zagrożenie epidemiologiczne terenów objętych wnioskiem i sąsiednich. Powyższe sprawia, że decyzja ta mogła stanowić podstawę do uznania jej za tytuł prawny do dysponowania sporną nieruchomością. W związku ze śmiercią w toku postępowania sądowego T. C. i A. C. postępowanie sądowe było kontynuowane z udziałem ich następców prawnych tj. Z. C. i D. K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA W-wa z dnia 9.07.2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232). Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji były przepisy art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89 póz. 414, ze zm.). Stosownie do treści art.33 ust.1 ustawy Prawo budowlane pozwolenie na budowę dotyczy całego zamierzenia budowlanego. W przypadku zamierzenia budowlanego obejmującego więcej niż jeden obiekt, pozwolenie na budowę może, na wniosek inwestora, dotyczyć wybranych obiektów lub zespołu obiektów, mogących samodzielnie funkcjonować zgodnie z przeznaczeniem. Z przepisu tego wynika zatem, że etapowanie inwestycji jest dopuszczalne jedynie na wyraźny wniosek inwestora i tylko wówczas, gdy poszczególne części zamierzenia inwestycyjnego stanowią odrębną całość, mogącą samodzielnie funkcjonować. Bez spełnienia tych warunków etapowanie inwestycji jest niemożliwe. Jak wynika z pisma inwestora z dnia 1.12.1998 r. (k.90 akt administracyjnych) wniósł on, po wezwaniu go przez organ w dniu 20.08.1998 r. m.in. o dostarczenie dowodów stwierdzających prawo do dysponowania terenem w terminie 7 dni, o wydanie oddzielnej decyzji dla przepompowni ścieków na działce nr [...] obr. [...] oraz oddzielnej decyzji dla rurociągów tłoczących łączących tę przepompownię z oczyszczalnią ścieków, a to ze względu na niemożność wykazania się prawem do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane w zakresie dotyczącym rurociągów. Oczywistym jest, że ani przepompownia, ani rurociągi nie mogą funkcjonować samodzielnie. Dlatego też decyzja wydana została z naruszeniem art.33 ust.1 prawa budowlanego. W myśl art.33 ust.2 pkt 2 prawa budowlanego do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć m.in. dowód stwierdzający prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Decyzja została wydana pomimo niespełnienia tego warunku przez inwestora. Organ l i II instancji ogólnikowo jedynie podały, że inwestor wykazał się prawem do dysponowania terenem (umowy z właścicielami działek, decyzja z dnia 25 maja 1999 r., znak: [...] zezwalająca na czasowe zajęcie terenu). Analiza przedłożonych akt administracyjnych wskazuje, że oświadczenie o zgodzie na przeprowadzenie rurociągów tłocznych (a nie kabla elektrycznego) złożył w imieniu nieznanych z miejsca pobytu właścicieli działek nr [...], [...], [...], [...] obr. [...] kurator ustanowiony w trybie art. 34 § 2 k.p.a. Ustanowienie kuratora nastąpiło z naruszeniem tego przepisu. Organ może bowiem ustanowić przedstawiciela dla strony nieobecnej (przedstawiciela tymczasowego) tylko w tym wypadku, gdy istnieje konieczność podjęcia czynności niecierpiącej zwłoki, a zatem gdy oczekiwanie na ustanowienie przedstawiciela przez sąd spowodowałoby opóźnienie podjęcia danej czynności proceduralnej ze szkodą dla interesu strony lub interesu społecznego. Nie ma jasnych reguł pozwalających poczynić ustalenia, czy określoną czynność można zakwalifikować jako czynność niecierpiącą zwłoki. Tak w postępowaniu cywilnym, jak i w postępowaniu administracyjnym zwraca się uwagę, że to organ prowadzący postępowanie jest uprawniony, w konkretnym przypadku, dokonać takiej oceny według reguł postępowania dowodowego (J. Gudowski (w:) Komentarz do /c.p.c..., red. T. Ereciński, s. 133). Jak przyjmuje J. Borkowski "przypadek podejmowania czynności nie cierpiącej zwłoki może wynikać z okoliczności faktycznych, jak i prawnych" (J. Borkowski (w.) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 273). W szczególności jest to czynność, która musi być podjęta natychmiast ze względu na zagrożenie życia, zdrowia ludzi lub też ze względu na wystąpienie pewnych negatywnych konsekwencji, w razie zwłoki organu, dla strony postępowania lub interesu publicznego. Jeżeli danej czynności (w konkretnej sytuacji) nie da się zakwalifikować jako czynności "niecierpiącej zwłoki" wyłączona jest możliwość wyznaczenia przedstawiciela tymczasowego przez organ. Przy ocenie konstrukcji art. 34 § 2 k.p.a. należy mieć zawsze na uwadze, że ma on charakter wyjątkowy i tylko w sytuacjach ostatecznych ("niecierpiących zwłoki") powinno dochodzić do ustanowienia przedstawiciela na tej podstawie. Przedstawiciel powinien ograniczyć się do czynności niezbędnych w procesie z zastrzeżeniem, że podejmowane są one w interesie strony (co wynika z materialnego charakteru przedstawicielstwa). Co za tym idzie, przedstawiciel nie powinien dokonywać czynności dyspozycyjnych - ze względu na ich skutki pozaprocesowe, a także, z tego powodu, że nie zmierzają one do ochrony praw osoby reprezentowanej (M. Jędrzejewska (w.) Komentarz do k.p.c..., red. T. Ereciński, s. 260). Według uchwały SN z dnia 9 lutego 1989 r., III CZP 117/88, OSNCP 1990, nr 1, póz. 11: "Wyznaczenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 k.p.a. następuje na podstawie art. 184 k.r.o. Zadaniem kuratora jest przede wszystkim poszukiwanie osoby nieobecnej, a poza tym sprawowanie zwykłego zarządu jego majątkiem, a więc dokonywanie koniecznych czynności faktycznych i prawnych, mających na celu zachowanie majątku, a czynności te podlegają kontroli sądu opiekuńczego, który może wydawać konieczne zarządzenia i w razie uchybień ze strony kuratora pozbawia go tej funkcji. Wskazać zatem należy, że już we wniosku złożonym w lipcu 1998 r. inwestor wniósł o ustanowienie kuratora w osobie A. S. (przedstawiciela Biura Prawno-lnwestycyjnego "[...]", które w imieniu inwestora zawierało umowy z właścicielami nieruchomości położonych w terenie inwestycji o wyrażenie zgody na wykonanie rurociągów) ze względu na fakt, że właściciele m.in. działek nr [...], [...], [...], [...] obr. [...] oraz nr [...] obr. [...] są nieznani z miejsca pobytu lub nie żyją. Postanowienie o wyznaczeniu przedstawiciela wydano dopiero w dniu 17.06.1999 r. Nie można zatem twierdzić, że istniała konieczność podjęcia czynności niecierpiącej zwłoki, a oczekiwanie na ustanowienie przedstawiciela przez sąd spowodowałoby opóźnienie podjęcia danej czynności proceduralnej ze szkodą dla interesu strony lub interesu społecznego. Nadto stwierdzić należy, że z akt administracyjnych wynika, że przed wydaniem decyzji nie żył już M. I. (dz. [...] obr. [...]), K. G. (dz.[ obr. [...]), B. G. (dz. [...] obr. [...]) i J. G. (dz. [...] obr. [...]), dla których ustanowiono przedstawiciela w osobie A. S.. Wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieżyjącej jest niedopuszczalne. Organ nie wyjaśnił, kto jest właścicielem działki nr [...] obr. [...] i czy stosowną umowę zawarto z właściwymi osobami. To samo dotyczy działki nr [...] obr. [...], nr [...] obr. [...], [...] obr. [...], nr [...] obr. [...], nr [...] obr. [...]. W aktach administracyjnych Sąd nie odnalazł dokumentów wskazujących na prawo inwestora do dysponowania na cele budowlane działkami nr [...] i [...] obr.[. W żadnej z zawartych umów właściciele nie wyrazili zgody na wykonanie sieci energetycznej na ich terenie. Powyższe świadczy o naruszeniu art. 33 ust.2 pkt 2 prawa budowlanego oraz art.10 k.p.a. Zgodnie z przepisem art.33 ust.2 pkt 3 prawa budowlanego do wniosku o pozwolenie na budowę należy również dołączyć decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym. W dacie złożenia wniosku o pozwolenie na budowę obowiązywał przepis art. 39 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U.1994.89.415) w brzmieniu: "1. Zmiana zagospodarowania terenu polegająca w szczególności na wykonaniu, odbudowie, rozbudowie i nadbudowie obiektu budowlanego wymaga ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. 2. Nie wymagają ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu: 1) roboty budowlane polegające na modernizacji, remoncie lub montażu, przebudowa oraz zmiana przeznaczenia budynku lub jego części, jeżeli nie powodują zmiany sposobu zagospodarowania terenu, 2) roboty budowlane nie wymagające pozwolenia na budowę." Stosownie do treści art. 3 pkt 3 prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji) sieci techniczne są budowlami, czyli obiektami budowlanymi, na których wykonanie było wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę. Dlatego też dla budowy sieci energetycznej było wymagane uzyskanie decyzji wzłzt. Nadto stwierdzić należy, że został rozpoznany wniosek inwestora podpisany przez osobę, która nie przedłożyła upoważnienia do dokonania tej czynności. Znajdująca się w aktach administracyjnych decyzja wzizt z dnia 31.07.1997 r. nie posiada załącznika graficznego. W aktach brak jest również wyrysu i wypisu z planu zagospodarowania przestrzennego. Nie wiadomo zatem na jakiej podstawie organ dokonał sprawdzenia, w trybie art.35 ust.1 pkt 1 lit.a) i lit.b) prawa budowlanego, zgodności projektu zagospodarowania terenu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz z wymaganiami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu. Powyższe rozważania zawierają ocenę niektórych zarzutów skarg. Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów, stwierdzić należy, że zarzut skargi S. S., że niezgodne z prawdą jest stwierdzenie, że inwestor legitymował się prawem do dysponowania terenem, albowiem decyzja z dnia 25 czerwca 1999 r. znak: [...] w sprawie czasowego wejścia na teren działki nr [...] i [...] została przez skarżącego zaskarżona do SKO, jest niezasadny, gdyż decyzji o takim numerze, ale z dnia 25 maja 1999 r. nadany został rygor natychmiastowej wykonalności.. Zasadny jest zarzut skargi wniesionej przez A. C., T. C. oraz J. G., że inwestor nie uzyskał decyzji administratora wałów przeciwpowodziowych i pozwolenia wodnoprawnego na przejście kablem ziemnym 15 KV w pasie do 50 m od stopy prawego wału przeciwpowodziowego rzeki D.. W aktach administracyjnych znajduje się jedynie decyzja z dnia 28 lipca 1999r (k.3 tomu l) o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego rurociągu tłocznego. Za niezasadny uznać natomiast należy zarzut naruszenia art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a. przez nieuwzględnienie okoliczności dotyczących nieważności decyzji Wydziału Architektury Urzędu Miasta z dnia 31 lipca 1997 o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, mimo że o nieważności tej decyzji wypowiedział się organ drugiej instancji tj. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w decyzji znak: [...] z dnia 27 kwietnia 1999 r. Zauważyć należy, że czym innym jest nieważność decyzji, a czym innym utrata jej ważności po upływie określonego terminu. Prawidłowe jest ustalenie organu, że wniosek o pozwolenie na budowę został złożony w terminie ważności tej decyzji, co w świetle regulacji art.32 ust.4 pkt 1 prawa budowlanego, jest wystarczające. W powoływanej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast i Wsi mowa jest zresztą o utracie ważności decyzji wzizt, a nie o jej nieważności. Z tego samego powodu nie jest słuszny zarzut naruszenia art. 33 ust.2 pkt.3 ustawy Prawo budowlane. Zarzuty naruszenia art. 124 ust.3 i art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mogą być skutecznie zgłoszone w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę, gdyż dotyczą innej sprawy administracyjnej. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art.35 ust.3 ustawy Prawo budowlane przez niewydanie decyzji o odmowie udzielenia zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę po bezskutecznym upływie terminu do wykonania obowiązku usunięcia nieprawidłowości. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 7.02.2007 r., sygn..ll OSK 996/11 (LEX nr 1138218) decyzja wydana na podstawie art. 35 ust. 3 p.b. nie jest decyzją, która wydana jest w ramach uznania administracyjnego. Termin określony w art. 35 ust. 3 p.b. nie ma charakteru ani terminu prekłuzyjnego, po upływie którego uprawnienie podmiotu wygasa, ani też charakteru terminu ustawowego, po upływie którego dokonana czynność jest bezskuteczna. Termin ten ma charakter procesowy. Przyjąć zatem należy, że nałożenie przez organ na inwestora obowiązków w trybie art. 35 ust. 3 p.b. nie pozbawia tego organu prawa odstąpienia od ich egzekwowania w sytuacji wadliwości zajętego wcześniej stanowiska. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) i b) p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło