II SA/Kr 1148/09

sygn. akt II SA/Kr 1148/09 Kraków, dnia 14 kwietnia 2010 roku POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka- Duda po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2010 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.B. na decyzję Wojewody z dnia 20 lutego 2008 roku, znak [...], w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: przyznać adwokatowi J.P. ze środków Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwotę 512,40 zł. ( pięćset dwanaście złotych czterdzieści groszy) - w tym podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu uczestnikowi M.B. w postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 344/08, przyznano uczestnikowi postępowania M.B. prawo pomocy, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Zarządzeniem z [...] sierpnia 2008 r. Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w K. wyznaczył dla uczestnika pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata J.P. . Uczestnik reprezentowany przez tego adwokata złożył skargę kasacyjną wraz wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, który uwzględniono. W skardze kasacyjnej zawarto również wniosek o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W dniu 1 kwietnia 2009 r., na podstawie art. 253 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), Okręgowa Rada Adwokacka w W. wyznaczyła do pełnienia czynności przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie, w sprawie do sygn. akt II OSK 1916/08, adwokata M.S. , w miejsce adwokata J.P. . W dniu 28 maja 2009 r. odbyła się rozprawa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie, w której jako pełnomocnik z urzędu M.B. wziął udział adwokat M.S. . Podczas rozprawy pełnomocnik uczestnika złożył do protokołu wniosek o zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 1916/08, uchylił zaskarżony wyrok z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 344/08 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z dnia , przy czym nie orzekł o wynagrodzeniu pełnomocników uczestnika z uwagi na szczególne regulacje przewidziane w art. 250 p.p.s.a. oraz art. 258-261 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy , w piśmie procesowym z dnia 11 września 2009 r. adwokat J.P. wniósł o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, z uwzględnieniem faktu złożenia w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej od uchylonego następnie wyroku oraz wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Na rozprawie dnia 18 września 2009 r. adwokat J.P. ponowił twierdzenia i wnioski zawarte w piśmie z dnia 11 września 2009r. Wyrokiem z dnia 18 września 2009r. , sygn. akt II SA/Kr 1148/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J.B. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2008r., znak [...], przy czym zgodnie z podziałem czynności wnioski pełnomocników uczestnika o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy pozostawił do rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym. Postanowieniem z 9 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1148/09, Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie odmówił przyznania adwokatowi J.P. wynagrodzenia za zastępstwo prawne z urzędu. Do chwili wydania powyższego postanowienia pełnomocnicy uczestnika M.B. nie złożyli oświadczeń, że koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zostały opłacone w całości lub w części, ani też wniosku o sprostowanie protokołów rozpraw. Z zachowaniem ustawowego terminu, w piśmie z daty 21 grudnia 2009 r. adwokat J.P. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W sprzeciwie wniósł o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, z uwzględnieniem faktu złożenia w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej od uchylonego następnie wyroku oraz wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Podał także, że ponawia złożone na rozprawie ustne oświadczenie, iż koszty nie zostały pokryte w całości , ani w jakiejkolwiek części. W uzasadnieniu sprzeciwu akcentował kwestie dotyczące znacznego nakładu pracy związanego z zastępstwem uczestnika oraz fakt niespłacenia pomocy prawnej. Powołując się na okoliczność wykonywania od blisko 4 lat zawodu adwokata oraz zasady doświadczenia wyrażał też głębokie przekonanie, że oświadczenie wymagane w § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu złożył na ostatniej rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 259 p.p.s.a. od postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, że w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Artykuł 250 p.p.s.a. stanowi, że wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej adwokata określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm. – zwane dalej w skrócie rozporządzeniem). Stosownie do § 20 rozporządzenia, wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 390/08 ( zam. zb. LEX nr 493827 ) wskazuje się trafnie, że – " Aby Skarb Państwa mógł wypłacić wynagrodzenie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi konieczne jest złożenie oświadczenia, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, co pozwala w istocie określić wysokość tego wynagrodzenia. Brak oświadczenia w przedstawionym brzmieniu nie stanowi uchybienia formalnego, które można uzupełnić na wezwanie Sądu w trybie art. 49 p.p.s.a., gdyż nie jest pismem w rozumieniu art. 45-48 p.p.s.a. Oświadczenie że opłaty z tytułu udzielenia pomocy prawnej nie zostały wypłacone w całości lub w części, jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca pełnomocnika nie została wynagrodzona. Brak takiego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia. " Analogiczny pogląd zaprezentowano również w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OZ 615/08 ( zam. zb. LEX nr 527807 ) oraz z dnia 21 czerwca 2006r., sygn. akt II FSK 862/05 ( zam. zb. LEX nr 242945 ). Ponadto w doktrynie ( por. M. Kazek, artykuł ZNSA 2006/6/65 ) zauważa się słusznie , że " W obowiązującym unormowaniu postępowania przed sądami administracyjnymi brak jest dyrektywy zobowiązującej sąd do informowania adwokata i radcę prawnego o obligatoryjnych elementach wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Tym samym nie sposób rozciągnąć na tych profesjonalnych pełnomocników ochrony przed skutkami nieznajomości prawa, jaka przyznana została przez prawodawcę osobom nieposiadającym fachowej wiedzy o treści przepisów prawa. Dlatego ponoszą oni negatywne konsekwencje niewykonania dyspozycji norm prawnych wynikających z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym zasad rządzących przyznawaniem wynagrodzenia za udzieloną z urzędu a nieopłaconą pomoc prawną. " Zważyć należy dalej, że ani w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani w powyższym rozporządzeniu nie określono wprost terminu, w którym pełnomocnik winien zgłosić najpóźniej wniosek o wynagrodzenie oraz zwrot wydatków za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy wraz z oświadczeniem , o którym mowa w § 20 rozporządzenia. Stosowna regulacja zawarta w art. 210 § 1 - § 2 p.p.s.a. dotyczy bowiem jedynie stron postępowania i pozostaje w ścisłym związku z zasadą orzekania przewidzianą w art. 209 p.p.s.a. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2008 r., sygn. akt II FZ 134/08 ( zam. zb. LEX nr 527670 ), wskazuje się słusznie, że – " Należy (...) odróżnić wniosek o jakim mowa w art. 210 § 1 p.p.s.a. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania między stronami w tym kosztów sądowych, od uprawnienia wynikającego z art. 250 p.p.s.a., do domagania się zwrotu kosztów pomocy prawnej pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Zwrot kosztów sądowych o jakich mowa w art. 211 p.p.s.a. i następnych, a składających się na koszty postępowania (art. 205 § 1 p.p.s.a.) następuje od jednej ze stron postępowania na zasadach zawartych w przepisach Rozdziału 1 i 2 Działu V ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast koszty nieopłaconej pomocy prawnej pełnomocnika udzielonego z urzędu, o których mowa w art. 250 p.p.s.a., ponosi Skarb Państwa. Decyzja sądu o przyznaniu stronie, w ramach prawa pomocy, profesjonalnego pełnomocnika oznacza zatem przejęcie przez Skarb Państwa ciężaru finansowego związanego z wynagrodzeniem świadczonej przez niego pomocy prawnej. " Artykuł 258 § 1 i §2 pkt 8 p.p.s.a przewiduje , że czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi, zaś zalicza do nich między innymi wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Takie postanowienia zapadają zatem już po zamknięciu rozprawy i wydaniu przez sąd wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie. W art. 259 – 260 p.p.s.a. wprowadzono szczególne regulacje dotyczące zaskarżalności orzeczeń wydawanych przez referendarzy sądowych, jak również unormowano skutki niewniesienia sprzeciwu oraz następstwa jego złożenia. W relacji do zasady z art. 209 p.p.s.a. analizowane przepisy wskazują na przesunięcie w czasie momentu wydania orzeczenia w przedmiocie zastępstwa prawnego z urzędu oraz zwrotu z nim związanych wydatków. Wynika z nich również, że zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego nie podlega kontroli, zaś traci moc niezależnie od jego prawidłowości. Powyższe zaś nakazuje uznać, że wniosek pełnomocnika o przyznanie kosztów za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrot niezbędnych udokumentowanych wydatków może zostać uzupełniony o oświadczenie przewidziane w § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu do momenty jego rozpoznania. O ile zatem sąd wydając wyrok lub postanowienie kończące postępowanie w sprawie , zgodnie z podziałem czynności pozostawia rozpoznanie wniosku pełnomocnika referendarzowi sądowemu, wymagane oświadczenie może zostać złożone najpóźniej do momentu wydania przez sąd postanowienia na podstawie w trybie art. 260 p.p.s.a. Uwzględniając powyższe w stanie faktycznym niniejszej sprawy należy uznać, że okoliczność złożenia przez adwokata J.P. w uzupełnieniu do uprzednio składanych wniosków stosownego oświadczenia dopiero w sprzeciwie od postanowienia Referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z [...] grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1148/09, nie skutkuje w utratą przez niego prawa do wynagrodzenia, czy zwrotu wydatków. Niezasadnym jest natomiast powoływanie się na uprzednie ustne oświadczenie, skoro w ustawowym terminie nie adwokat J.P. nie wnosił o sprostowanie protokołu rozprawy dnia 18 września 2009 r. ( art. 103 p.p.s.a.). Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia, podstawę zasądzenia opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, stanowią stawki minimalne, określone w dalszych jego przepisach . Stosownie do § 2 ust. 3, w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Z § 18 ust. 1 lit. "c" wynika, że , stawka minimalna w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w sprawie innej, niż dotycząca należności pieniężnych bądź skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego, wynosi 240 zł. W myśl § 18 ust. 2 lit. "b" rozporządzenia, stawka minimalna za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75 % tej stawki. Adwokat J.P. sporządził w niniejszej sprawie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wraz wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Nie brał jednak udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Reprezentował następnie uczestnika M.B. w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w toku ponownego rozpoznawania sprawy. W tej sytuacji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu stawka minimalna w niniejszej sprawie wynosi 180 zł, jako że J.P. nie brał uprzednio udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Natomiast za pomoc prawną w toku ponownego rozpoznawania sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie należy przyjąć stawkę 240 zł. Kwotę a wynagrodzenia wynosi łącznie stanowi 420 zł . i podlega zwiększeniu o 92,40 zł. (22% sumy stawek minimalnych, zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia). Mając powyższe na uwadze oraz uwzględniając, że pełnomocnik uczestnika nie wnosił o zwrot wydatków, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia , biorąc za podstawę art. 250 p.p.s.a., art. 260 p.p.s.a. oraz uprzednio powołane przepisy ustawy z dnia 26 maja 1982 roku – Prawo o adwokaturze i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.