II SA/Kr 1195/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 23 czerwca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a wniosek oddalić W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 23 czerwca 2015 roku w przedmiocie nakazu rozbiórki M.P. zawarł wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie na jego rzecz pełnomocnika z urzędu. Skarżący podniósł, że prowadzona przez niego działalność w ostatnich miesiącach nie przynosi zysku. Opłaca on raty leasingowe pojazdów, spłaca kredyt hipoteczny oraz uiszcza zasądzone alimenty na rzecz synów w łącznej wysokości 1.600 zł miesięcznie. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżącemu został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący uzupełnił brak. Z danych zawartych we wniosku wynika, że źródłem utrzymania skarżącego jest dochód z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, a jego wysokość została określona na kwotę 1.450 zł netto miesięcznie. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi udział ½ we własności domu o powierzchni 165 m² i wartości ok. 800 tys. zł oraz działka wielkości 0,15 ha, na której skarżący prowadzi działalność. Jako przedmioty wartościowe wskazane zostały: waga samochodowa o wartości 20 tys. zł oraz samochód dostawczy [...] o wartości 24 tys. zł, stanowiące wyposażenie firmy. M.P. podał, że mieszka w domu jednorodzinnym wraz z byłą żoną oraz dwójką dzieci, ale prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Żonie przekazuje 250 zł za c.o. i gaz, a dodatkowo opłaca wodę i wywóz nieczystości w kwocie około 190 zł. Dom jest obciążony hipoteką, dlatego na dzień dzisiejszy nie jest możliwa jego sprzedaż. Skarżący nie jest wstanie ponieść kosztów sądowych, ani wynagrodzenia pełnomocnika, gdyż prowadzona działalność przynosi mu niewielki dochód. Skarżący spłaca kredyt hipoteczny na dom w kwocie ok. 1.850 zł, kredyty i odsetki w wysokości 2.000 zł + 1.000 zł (przy czym podał, że spłaca tylko odsetki, ponieważ nie stać go na spłatę kapitału), ratę leasingową w wysokości 2.500 zł, opłaca dzierżawę w wysokości ok. 300 zł, a także alimenty na dzieci w wysokości 1.600 zł. Dodatkowo pokrywa koszty mediów domowych w kwocie 450 zł i koszty leczenia w wysokości 100 zł. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego został on wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie: - zeznania PIT za 2014 rok, - deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy miesiące 2015 roku z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, - wykazu wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych (osobistych i firmowych) oraz wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, - rachunków i faktur za ostatni okres rozliczeniowy potwierdzających wysokość wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącego (opłaty za media), a także określenie wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, telefon, - udokumentowanie zaciągniętych pożyczek i potwierdzenie spłaty rat kredytowych, - oraz potwierdzenie płatności alimentów na dzieci. Jak wynika z zalegającego w aktach sprawy potwierdzenia odbioru wezwanie skierowane na adres skarżącego zostało przez niego odebrane w dniu 7 grudnia 2015 roku. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku upływał z dniem 14 grudnia 2015 roku. Mimo upływu zakreślonego terminu skarżący nie przedłożył żądanych dokumentów źródłowych. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jego rzecz pełnomocnika z urzędu. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jej rzecz pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10). Zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie M.P. nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę wykonane. Wątpliwości orzekającego związane były ze stwierdzeniem znacznych dysproporcji pomiędzy wykazaną w formularzu "PPF" kwotą miesięcznych dochodów strony (około 1.450 zł), a wysokością ponoszonych wydatków (kredyty 2.000 zł + 1.000 zł + 1.850 zł, leasing 2.500 zł, dzierżawa 300 zł, media 450 zł, leczenie 100 zł, alimenty 1.650 zł, czyli łącznie 9.800 zł). Zauważyć należy, że kwota ta nie obejmuje m. in. kosztów zakupu wyżywienia, ubrania, czy środków czystości. Kwota wydatków ponad sześciokrotnie przekracza wysokość deklarowanych dochodów z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej przy braku, bądź niewskazaniu, jakichkolwiek oszczędności. Sytuacja taka poddaje w wątpliwość oświadczenie skarżącego w zakresie dotyczącym źródeł jego utrzymania. Skoro bowiem bieżące wydatki przekraczają deklarowane dochody, a skarżący nie określa źródeł pokrywania tego deficytu, uzasadniona jest wątpliwość co do rzetelności złożonych oświadczeń i uzasadnione jest poszukiwanie źródeł finansowania wskazanych wydatków. M.P. zignorował jednak skierowane do niego wezwanie do uzupełnienia wniosku. Bierność strony w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r. sygn. akt OZ 128/05). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony. Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06, postanowienie NSA z dnia 5 grudnia 2014 r. sygn. II OZ 1262/14; postanowienie NSA z dnia 28 kwietnia 2015 r. sygn. II OZ 348/15) W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że skoro niemożliwa jest pełna ocena sytuacji majątkowej wnioskodawcy, to w konsekwencji niemożliwe jest też pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym wniosek strony należało oddalić na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.