II SA/Kr 1277/15

sygn. akt II SA/Kr 1277/15 Kraków, dnia 18 stycznia 2016r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 6 sierpnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na wykonanie robót budowlanych postanawia: zmienić postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 listopada 2015 r. i zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w całości oraz ustanowić pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego. sygn. akt II SA/Kr 1277/15 Kraków, dnia 18 stycznia 2016r. UZASADNIENIE Niniejsza sprawa została wszczęta wskutek skargi D. M. na decyzję Wojewody z dnia 6 sierpnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na wykonanie robót budowlanych. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód netto wynosi 943,89 zł i stanowi go świadczenie emerytalne obciążone zajęciem komorniczym. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi udział 1/3 we własności domu po rodzicach o powierzchni 44 m² i wartości 200 tys. zł oraz 1/2 mieszkania o powierzchni 22m² i wartości 60 tys. zł. Skarżąca nie posiada zasobów pieniężnych w postaci oszczędności, czy papierów wartościowych, ani przedmiotów wartościowych. Ma debet na rachunku bankowym w wysokości -1.793,17 zł. D. M. wskazała, iż jest osobą schorowaną. Kwota wpisu sądowego w wysokości 500 zł - przy jej dochodach – jest bardzo wysoka. Miesięczne wydatki skarżącej przedstawiają się następująco: prąd 84 zł, gaz 40 zł, telefon 50 zł, czynsz za mieszkanie 170 zł, lekarstwa około 200 zł. Do wniosku załączone zostało oświadczenie, że emerytura z ZUS jest jedynym źródłem utrzymania skarżącej. Dodatkowo załączone zostały kopie następujących dokumentów: zaświadczenia ZUS z dnia 21 sierpnia 2015 roku o wysokości świadczenia emerytalnego (1.346,49 zł), zaświadczenia lekarskiego z dnia 17 lipca 2013 roku o stanie zdrowia skarżącej, faktury za wodę z dnia 28 września 2015 roku na kwotę 212,47 zł, trzech odcinków płatności za energię elektryczną (terminy płatności październik, listopad i grudzień 2015 roku) na kwoty odpowiednio 205,74 zł, 87,80 zł i 87,80 zł, faktury za gaz za wrzesień 2015 roku na kwotę 36,13 zł, wyciągu z rachunku bankowego za okres od 18 października do 18 listopada 2015 roku (saldo – 1.753,17 zł), dowodu wpłaty podatku od nieruchomości z dnia 8 września 2015 roku na kwotę 49 zł. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2015r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zwolnił skarżącą od kosztów sądowych, a wniosek o ustanowienie radcy prawnego oddalił. Skarżąca wniosła w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia. Stwierdziła w nim że sprawa jest dla niej skomplikowana, więc udział pełnomocnika jest konieczny dla obrony jej praw. Wskazała również, że z posiadanych nieruchomości nie czerpie dodatkowych dochodów wskutek braku porozumienia ze współwłaścicielami domu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazane przez skarżącą niezbędne koszty utrzymania wynoszą 805,40 zł (87,80 zł energia elektryczna, 36,13 zł gaz, 50 zł telefon, 170 zł czynsz, 212,47 zł woda, 49 zł podatek od nieruchomości, 200 zł – lekarstwa). Oznacza to, że po ich opłaceniu do jej dyspozycji pozostaje kwota ok. 140 zł (dochód skarżącej z tytułu emerytury wynosi 943,89 zł netto). Bieżące dochody z całą pewnością nie pozwalają na pokrycie kosztów związanych z prowadzeniem sprawy. Do rozważenia natomiast pozostaje, czy D. M. może wygospodarować dodatkowe środki pieniężne w związku z posiadanymi nieruchomościami. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że posiadanie wolnego od obciążeń prawami osób trzecich majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazuje się przy tym, że majątek nieruchomy może przynosić potencjalne pożytki, a nadto służyć jako zabezpieczenie pożyczki albo kredytu, jeśli brak jest bieżących środków finansowych na ponoszenie określonych wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 lutego 2014r., sygn. akt II FZ 51/14, Lex Omega nr 1450605; z dnia 25 listopada 2013r., sygn. akt I OZ 1132/13, Lex Omega nr 1423878; z dnia 5 lipca 2013r., sygn. akt II OZ 536/13, Lex Omega nr 1346584; z dnia 7 maja 2013r., sygn. akt II OZ 336/13, Lex Omega nr 1319050; z dnia 17 kwietnia 2013r., sygn. akt II GZ 176/13, Lex Omega nr 1310098; z dnia 8 listopada 2012r., sygn. akt I OZ 826/12, Lex Omega nr 1247208). Jednak prezentowanego w tych orzeczeniach domniemania, że posiadanie majątku nieruchomego pozwala na pozyskanie środków dla pokrycia kosztów, związanych z prowadzeniem sprawy nie można uznać za bezwzględne. Skarżąca posiada niewielki lokal mieszkalny, niezbędny dla niej dla zaspokajania własnych potrzeb mieszkaniowych. Oprócz tego jest współwłaścicielką domu, co do którego prowadzone jest postępowanie o zniesienie współwłasności. Brak zniesienia współwłasności uznać należy za okoliczność, która w znacznym stopniu utrudnia, a może nawet uniemożliwia czerpanie z tej nieruchomości dochodów. Nie da się wykluczyć, że udział we współwłasności dawałby skarżącej możliwość zaciągnięcia pożyczki lub kredytu, niemniej jednak zestawienie dochodów i wydatków, udokumentowanych przez D. M. prowadzi do wniosku, że nie byłaby ona w stanie spłacać nawet najmniejszej raty takiego zobowiązania. Być może w wyniku zniesienia współwłasności będzie ona w przyszłości w stanie czerpać dochody, np. z wynajmu, ewentualnie zaś pozyska znaczne środki pieniężne (w razie spłaty przez pozostałych współwłaścicieli). Są to jednak okoliczności przyszłe i niepewne, nie mogące wpływać na aktualną ocenę stanu majątkowego skarżącej. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że wykazane przez D. M. okoliczności uzasadniają przyznanie jej prawa pomocy w pełnym zakresie, tj. zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i przyznanie pełnomocnika z urzędu. Zaskarżone postanowienie należało zatem zmienić, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, za podstawę biorąc art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a.